ଏତୈର୍ଦ୍ଵିଜୈର୍ଵିଧିଵରପ୍ରହୁତୋ ହୁତାଶଃ ପଶ୍ଯତ୍ଯସାଵହିମଦୀଧିତିରଂବରସ୍ଥଃ
ଏହି ଦ୍ୱିଜମାନେ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ହବନ କଲେ, ଅଗ୍ନିଦେବ ଆକାଶରେ ହିମ ଚନ୍ଦ୍ରର କିରଣ ପରି ଦେଖାଯାନ୍ତି।
ଇତ୍ଯେଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତଂ ଵୃକ୍ଷଂ ଲାଲଯିତ୍ଵା ପୁନଃପୁନଃ
ଏପରି କହି, ସେ ଗଛକୁ ପୁନିପୁନି ସ୍ନେହରେ ଛୁଇଁଦେଇଥାଏ।
ଅଙ୍ଗାଦଙ୍ଗାତ୍ସଂଭଵସି ହୃଦଯାଦଭିଜାଯସେ 4.128.
ତୁମେ ଅଂଗଅଂଗରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଉଛ, ହୃଦୟରୁ ଉଦ୍ଭବ ହେଉଛ।
ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ତତୋ ଦେଯା ଦକ୍ଷିଣା ହୃଷ୍ଟମାନସୈଃ
ତାପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦିତ ମନରେ ଦକ୍ଷିଣା ଦେବା ଉଚିତ।
ଦୀନାନାଥଜନାନାଂ ଚ ଭୋଜନଂ ଚାନିଵାରିତମ୍
ଦୁଃଖୀ, ଅସହାୟ ଓ ଆବଶ୍ୟକତାରେ ପଡ଼ିଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଖାଦ୍ୟ ଦେବାକୁ କେବେ ବାଧା ଦେଉନାହିଁ।
ଜ୍ଞାତିବନ୍ଧୁଜନୈଃ ସାର୍ଦ୍ଧଂ ସ୍ଵଯଂ ଭୁଞ୍ଜୀତ କାମତଃ
ନିଜ ପରିବାର ଓ ଆତ୍ମୀୟ-ସ୍ବଜନଙ୍କ ସହ ଇଚ୍ଛାମତେ ଖାଇପାରିବେ।
ଯ ଏଵଂ କୁରୁତେ ପାର୍ଥ ଵୃକ୍ଷାଣାଂ ମହଦୁତ୍ସଵମ୍
ହେ ପାର୍ଥ, ଯେଉଁଠି ଏଭଳି ଭାବରେ ବୃକ୍ଷମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବଡ଼ ଉତ୍ସବ କରାଯାଏ—
ପୁତ୍ରୈର୍ଵିନା ଶୁଭଗତିର୍ନ ଭଵେନ୍ନରାଣାଂ ଦୁଷ୍ପୁତ୍ରକୈରିତି ତଥୋଭଯଲୋକନାଶଃ
ପୁଅ ନଥିଲେ ମଣିଷଙ୍କର ଶୁଭ ଗତି ହୁଏନାହିଁ; ଦୁଷ୍ଟ ପୁଅ ଥିଲେ ଦୁଇ ଜଗତରେ ନାଶ ହୁଏ।
ଇତି ଶ୍ରୀଭଵିଷ୍ଯେ ମହାପୁରାଣ ଉତ୍ତରପର୍ଵଣି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଯୁଧିଷ୍ଠିରସଂଵାଦେ ଵୃକ୍ଷୋଦ୍ଯାପନଵିଧିଵର୍ଣନଂ ନାମାଷ୍ଟାଵିଂଶତ୍ଯୁତ୍ତରଶତତମୋଽ ଧ୍ଯାଯଃ
ଏଭଳି ଶ୍ରୀଭବିଷ୍ୟ ପୁରାଣର ଉତ୍ତରପର୍ବରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଓ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ସଂବାଦରେ ବୃକ୍ଷ ଉଦ୍ୟାପନ ବିଧି ବିବର୍ଣ୍ଣନ ନାମକ ଏକଶତ ଅଟ୍ଠାଇଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା।
ଦେଵପୂଜାଵିଧିଵର୍ଣନମ୍ ତେଷାଂ ମୃତେଽଥ ପରମାର୍ଥମଯେ ଶରୀରେ ଲୋକେ ପରିଭ୍ରମତି କୀର୍ତିମଯଂ ଶରୀରମ୍
ଦେବତା ପୂଜା ବିଧିର ବର୍ଣ୍ଣନା। ଯେଉଁମାନଙ୍କର ଶରୀର ଉତ୍ତମ ଲକ୍ଷ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରେ, ସେମାନଙ୍କର କୀର୍ତ୍ତିମୟ ଶରୀର ଏହି ଜଗତରେ ଘୁରିବାକୁ ଲାଗେ।
ଯଃ କାରଯେଦ୍ଦ୍ଵାରସିତାଭ୍ରଗୌରମୁତ୍ତୁଂଗସୌଧଧଵଲାଯତନଂ ସୁରାଣାମ୍
ଯେଉଁମାନେ ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ଦ୍ୱାର, ଧଳା ମেঘ ଭଳି ଉଚ୍ଚ ଗୃହ ଓ ଧଳା ମନ୍ଦିର ତିଆରି କରନ୍ତି—
ଯେ କାରଯଂତି ସୁରସଦ୍ମସୁ ଦେଵତାନାମର୍ଚାଃ ସୁଵର୍ଣରଜତାଯସଶୈଲତାମ୍ରାଃ
ଯେଉଁମାନେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ, ରୌପ୍ୟ, ଲୋହା, ପାଥର କିମ୍ବା ତାମ୍ବାରେ ଦେବତାଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି ମନ୍ଦିରରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରନ୍ତି—
ଯେ ମେରୁମୌଲିସୁରସଂଘକୃତାଭିଷେକାଃ ପଞ୍ଚାମୃତୈଃ ସୁରଵରାନଭିଷେଚଯଂତି
ଯେଉଁମାନେ ମେରୁ ପର୍ବତ ମୁକୁଟ ପିନ୍ଧିଥିବା ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ପଞ୍ଚାମୃତରେ ଅଭିଷେକ କରନ୍ତି, ଯେପରି ଦେବମଣ୍ଡଳୀ କରିଥାଏ—
ଯେ ଶୈଲରାଜମଲଯୋଦ୍ଭଵଚଂଦନେନ ସତ୍କୁଂକୁମେନ ଚ ସୁରାନନୁଲେପଯଂତି
ଯେଉଁମାନେ ମଲୟ ପର୍ବତର ଚନ୍ଦନ ଓ ଶୁଦ୍ଧ କୁମ୍କୁମରେ ଦେବତାଙ୍କ ମୁହଁ ଚନ୍ଦନ ଲେପନ କରନ୍ତି—
ଗଂଧାଢ୍ଯଜାତିକମଲୋତ୍ପଲଦିଵ୍ଯପୁଷ୍ପୈର୍ଦେଵାନ୍ନଵୈରନୁଦିନଂ ନନୁ ଯେଽର୍ଚଯଂତି
ଯେଉଁମାନେ ଦିନେଦିନେ ଗନ୍ଧରେ ମଧୁର ଜାତି, କମଳ, ଉତ୍ପଳ ଓ ଦିବ୍ୟ ଫୁଲ ଓ ନୂଆ ଭୋଗ ଦେଇ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି—
ଆମୋଦିଭିର୍ହିମତୁରୁଷ୍କସୁଗନ୍ଧଧୂପୈର୍ଯେ ମାନଵାଃ ସୁରଵରାନପି ଧୂପଯଂତି
ଯେଉଁ ମଣିଷମାନେ ଶୀତଳ ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ ଧୂପ ଦେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତାଙ୍କୁ ଧୂପାର୍ଚ୍ଚନା କରନ୍ତି—
ଦୋଧୂଯତେ କନକଦଂଡଵିରାଜିତୈଶ୍ଚ ସଚ୍ଚାମରୈର୍ଧଵଲକୁଣ୍ଡଲସୁନ୍ଦରୀଭିଃ
ସୁନାର ଦଣ୍ଡ ଲଗାଇଥିବା ଶୁଭ୍ର ଚାମର ଦ୍ୱାରା ଶୋଭାବନ୍ତି ଝୁଲାଯାଏ, ଝଲମଲ କୁଣ୍ଡଳ ପିନ୍ଧିଥିବା ସୁନ୍ଦରୀମାନେ ଦେବତାଙ୍କୁ ବିଲୋଇଥାନ୍ତି।
ଦେଦୀପ୍ଯତେ ଦିନକରୋଜ୍ଜ୍ଵଲପଦ୍ମରାଗରତ୍ନପ୍ରଭାଚ୍ଛୁରିତହେମମଯେ ଵିମାନେ
ସୂର୍ଯ୍ୟର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଓ ପଦ୍ମରାଗ ରତ୍ନର ଆଭାରେ ହେମମୟ ମହଳ ଆଲୋକିତ ହୁଏ।
ଯୋ ଜାଗରଂ ସୁରଵରାଭିମତୋ ଦଦାତି ଚୈତ୍ରୋତ୍ସଵାଦିଦିଵସେଷ୍ଵପି ତୂର୍ଯନାଦୈଃ 4.129.
ଯେଉଁଠି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ପାଇଁ ଉତ୍ସବ ଦିନରେ ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ର ଶବ୍ଦ ସହ ରାତି ଜାଗାର କରାଯାଏ—
କୁର୍ଵତି ଯେ ସଦୁପଲେନଧାତୁରାଗସଂମାର୍ଜନଂ ସୁରଵରାଯତନେଽନୁରକ୍ତାଃ
ଯେଉଁମାନେ ଭକ୍ତି ସହିତ ଶୁଦ୍ଧ ମାଟି ଓ ଲାଲ ମାଟିରେ ଦେବମନ୍ଦିର ସଫା କରନ୍ତି—
ଦଦ୍ଯାଚ୍ଚ ଯଃ ପରମଭକ୍ତିଯୁତଃ ସୁରାଣାଂ ଘଣ୍ଟାଵିତାନଵରଚାମରମାତପତ୍ରମ୍
ଏବଂ ଯେଉଁଠି କେହି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଭକ୍ତି ସହିତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଘଣ୍ଟା, ଛତା, ଚାମର ଓ ଆତପତ୍ର ଦାନ କରନ୍ତି—
ଅଭ୍ଯର୍ଚଯେତ୍ପ୍ରତିଵଚଃ କୁସୁମୈର୍ଵିଚିତ୍ରୈର୍ଦେଵାଧିଦେଵପରିସଂସ୍ତୁତପାଦପଦ୍ମାନ୍
ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସମସ୍ତଙ୍କର ପ୍ରଶଂସିତ ପଦପଦ୍ମକୁ ବିଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗର ଫୁଲରେ ପୂଜା କରନ୍ତି—
ଇତି ଶ୍ରୀଭଵିଷ୍ଯେ ମହାପୁରାଣ ଉତ୍ତରପର୍ଵଣି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଯୁଧିଷ୍ଠିରସଂଵାଦେ ଦେଵପୂଜାଵିଧିଵର୍ଣନଂ ନାମୈକୋନତ୍ରିଂଶଦୁତ୍ତରଶତତ ମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀଭବିଷ୍ୟ ପୁରାଣର ଉତ୍ତରପର୍ବରେ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଓ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ଆଲୋଚନାରେ, ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜା ପ୍ରଣାଳୀ ବିଷୟରେ ବର୍ଣ୍ଣନା ଥିବା ଏହା ଏକଶଏଉଣତିସ ଅଧ୍ୟାୟ।
ଦୀପଦାନଵିଧିଵର୍ଣନମ୍ ଦାନେନ କେନ ଵା ଲୋକେ ପ୍ରୋଜ୍ଜ୍ଵଲ୍ତ୍ଵଂ ପ୍ରଜାଯତେ
ଦୀପ ଦାନ କେମିତି କରିବା ଯୋଗ୍ୟ, ଏହାର ବିବରଣୀ: ଏହି ସଂସାରରେ କେଉଁ ପ୍ରକାର ଦାନ ଦ୍ୱାରା ମଣିଷ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ପାଇପାରେ?
ଅତିତେଜୋ ମହଦ୍ଦୀପ୍ତଂ ଦୀପ୍ତାଂଶୁକିରଣୋଜ୍ଜ୍ଵଲମ୍
ଅତି ତେଜସ୍ୱୀ ଏବଂ ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ଜ୍ଵଳନ୍ତ କିରଣରେ ଚମକୁଥିବା ଏକ ଅପୂର୍ବ ଆଭା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
ଆଗତଃ ସ ଚ ମେ ପତ୍ନ୍ଯା ଜାମ୍ବଵତ୍ଯା ପ୍ରପୂଜିତଃ
ସେ ଆସିଲେ, ଏବଂ ମୋର ଭାର୍ଯ୍ୟା ଜାମ୍ବବତୀ ତାଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ମାନ୍ୟତା ଦେଲେ।
ପ୍ରଷ୍ଟଶ୍ଚ ପ୍ରଶ୍ରମେଵୈତଂ ସ ଚାଵୋଚଦ୍ଯଥାତଥମ୍
ସେ ଉତ୍ସାହରେ ପଚାରାଯିବା ପରେ, ସତ୍ୟ କଥା କହିଲେ।
ଯଦାଯଦା ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁଣ୍ଯକାଲଃ ପ୍ରପଦ୍ଯତେ
ହେ ରାଜାଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯେତେବେଳେ ପୁଣ୍ୟ ଦିନ ଆସେ,
ଉତ୍ତରେ ତ୍ଵଯନେ ପ୍ରାପ୍ତେ ଦକ୍ଷିଣେ ଵିଷୁଵେ ତଥା
ଉତ୍ତରାୟଣ, ଦକ୍ଷିଣାୟଣ କିମ୍ବା ବିଷୁବ ସମୟରେ,
ସପ୍ତମ୍ଯାମଥ ଵାଷ୍ଟମ୍ଯାଂ ସ୍ନାତ୍ଵା ଵ୍ରତପରୋ ନରଃ ଘୃତକୁଂଭେନ ଦୀପେନ ପ୍ରଜ୍ଵଲଂତଂ ପ୍ରଦୀପକମ୍
ସପ୍ତମୀ କିମ୍ବା ଅଷ୍ଟମୀ ତିଥିରେ, ନହାଇ ଓ ବ୍ରତ ରଖି, ଏକ ଘୀର କୁଁଭ ଦ୍ୱାରା ଜ୍ଵଳନ୍ତ ଦୀପ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।