ତାମ୍ରପାତ୍ର୍ଯାଂ ସବୀଜାନି ସରଲାନ୍ଯଧିଵାସଯେତ୍
ତାମ୍ବା ଭାଣ୍ଡରେ ଗୁମ୍ବ ଓ ଗୁମ୍ବ ଦ୍ରବ୍ୟ ସହିତ ବିଜ ରଖିବା ଉଚିତ।
ଇନ୍ଦ୍ରାଦିଲୋକପାଲେଭ୍ଯୋ ଭୂତେଭ୍ଯୋ ମଂତ୍ରଵିଦ୍ଗୁରୁଃ
ମନ୍ତ୍ର ଜାଣିଥିବା ଗୁରୁ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଲୋକପାଳମାନେ ସହିତ ଭୂତମାନେଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଗ୍ରହଯଜ୍ଞଵିଧାନେନ ଶାଂତିକର୍ମ ସମାରଭେତ୍ 4.128.
ଗ୍ରହଯଜ୍ଞ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଅନୁଯାୟୀ ଶାନ୍ତି କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କରିବା ଉଚିତ।
ଚତୁରୋଽଷ୍ଟୌ ଯଥାଶକ୍ତ୍ଯା ଵାସୋଭିରଭିପୂଜଯେତ୍
ସେ ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ଚାରି କିମ୍ବା ଆଠଟି ବସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ମାତରଂ ସ୍ଥାପଯିତ୍ଵାଗ୍ରେ ପୂଜଯେତ୍କୁସୁମାକ୍ଷତୈଃ
ମାତାଙ୍କୁ ସାମ୍ନାରେ ବସାଇ ଫୁଲ ଓ ଅକ୍ଷତା ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ହୋମାଦୌ ଜାତକର୍ମାଦି ଗୋଦାନଂ ଯାଵଦେଵ ତୁ
ହୋମ ଓ ଜନ୍ମସଂସ୍କାର ଆଦି ରିତିରେ ଗୋଦାନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।
ଜାତକଂ ନାମକରଣମନ୍ନପ୍ରାଶନମେଵ ଚ
ଜନ୍ମସଂସ୍କାର, ନାମକରଣ ଓ ଅନ୍ନପ୍ରାଶନ କ୍ରମେ କରିବା ଉଚିତ।
ଜାତରୂପକ୍ଷୁରେଣାତ୍ର ଚୂଡାକାର୍ଯା ଯଥାକ୍ରମମ୍
ଏଠାରେ ସୁନାର କମ୍ବିରେ ଚୂଡାକର୍ମ ସଠିକ୍ ଭାବେ କରିବା ଉଚିତ।
ଯଜମାନସ୍ତତଃ ସ୍ନାତଃ ଶୁକ୍ଲାଂବରଧରଃ ଶୁଚିଃ
ତାପରେ ଯଜମାନ ସ୍ନାନ କରି, ଧଳା ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇଥିବା ଦରକାର।
ଯେ ଶାଖିନଃ ଶିଖରିଣାଂ ଶିରସା ଵିଭୂଷା ଯେ ନନ୍ଦନାଦିଷୁ ଵନେଷୁ କୃତପ୍ରତିଷ୍ଠାଃ
ଯେଉଁ ଗଛମାନେ ମୁଣ୍ଡରେ ଶୋଭା ପାଇଛନ୍ତି, ନନ୍ଦନ ଓ ଅନ୍ୟ ଉଦ୍ୟାନରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଅଛନ୍ତି,
ଏତୈର୍ଦ୍ଵିଜୈର୍ଵିଧିଵରପ୍ରହୁତୋ ହୁତାଶଃ ପଶ୍ଯତ୍ଯସାଵହିମଦୀଧିତିରଂବରସ୍ଥଃ
ଏହି ଦ୍ୱିଜମାନେ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ହବନ କଲେ, ଅଗ୍ନିଦେବ ଆକାଶରେ ହିମ ଚନ୍ଦ୍ରର କିରଣ ପରି ଦେଖାଯାନ୍ତି।
ଇତ୍ଯେଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତଂ ଵୃକ୍ଷଂ ଲାଲଯିତ୍ଵା ପୁନଃପୁନଃ
ଏପରି କହି, ସେ ଗଛକୁ ପୁନିପୁନି ସ୍ନେହରେ ଛୁଇଁଦେଇଥାଏ।
ଅଙ୍ଗାଦଙ୍ଗାତ୍ସଂଭଵସି ହୃଦଯାଦଭିଜାଯସେ 4.128.
ତୁମେ ଅଂଗଅଂଗରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଉଛ, ହୃଦୟରୁ ଉଦ୍ଭବ ହେଉଛ।
ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ତତୋ ଦେଯା ଦକ୍ଷିଣା ହୃଷ୍ଟମାନସୈଃ
ତାପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦିତ ମନରେ ଦକ୍ଷିଣା ଦେବା ଉଚିତ।
ଦୀନାନାଥଜନାନାଂ ଚ ଭୋଜନଂ ଚାନିଵାରିତମ୍
ଦୁଃଖୀ, ଅସହାୟ ଓ ଆବଶ୍ୟକତାରେ ପଡ଼ିଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଖାଦ୍ୟ ଦେବାକୁ କେବେ ବାଧା ଦେଉନାହିଁ।
ଜ୍ଞାତିବନ୍ଧୁଜନୈଃ ସାର୍ଦ୍ଧଂ ସ୍ଵଯଂ ଭୁଞ୍ଜୀତ କାମତଃ
ନିଜ ପରିବାର ଓ ଆତ୍ମୀୟ-ସ୍ବଜନଙ୍କ ସହ ଇଚ୍ଛାମତେ ଖାଇପାରିବେ।
ଯ ଏଵଂ କୁରୁତେ ପାର୍ଥ ଵୃକ୍ଷାଣାଂ ମହଦୁତ୍ସଵମ୍
ହେ ପାର୍ଥ, ଯେଉଁଠି ଏଭଳି ଭାବରେ ବୃକ୍ଷମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବଡ଼ ଉତ୍ସବ କରାଯାଏ—
ପୁତ୍ରୈର୍ଵିନା ଶୁଭଗତିର୍ନ ଭଵେନ୍ନରାଣାଂ ଦୁଷ୍ପୁତ୍ରକୈରିତି ତଥୋଭଯଲୋକନାଶଃ
ପୁଅ ନଥିଲେ ମଣିଷଙ୍କର ଶୁଭ ଗତି ହୁଏନାହିଁ; ଦୁଷ୍ଟ ପୁଅ ଥିଲେ ଦୁଇ ଜଗତରେ ନାଶ ହୁଏ।
ଇତି ଶ୍ରୀଭଵିଷ୍ଯେ ମହାପୁରାଣ ଉତ୍ତରପର୍ଵଣି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଯୁଧିଷ୍ଠିରସଂଵାଦେ ଵୃକ୍ଷୋଦ୍ଯାପନଵିଧିଵର୍ଣନଂ ନାମାଷ୍ଟାଵିଂଶତ୍ଯୁତ୍ତରଶତତମୋଽ ଧ୍ଯାଯଃ
ଏଭଳି ଶ୍ରୀଭବିଷ୍ୟ ପୁରାଣର ଉତ୍ତରପର୍ବରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଓ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ସଂବାଦରେ ବୃକ୍ଷ ଉଦ୍ୟାପନ ବିଧି ବିବର୍ଣ୍ଣନ ନାମକ ଏକଶତ ଅଟ୍ଠାଇଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା।
ଦେଵପୂଜାଵିଧିଵର୍ଣନମ୍ ତେଷାଂ ମୃତେଽଥ ପରମାର୍ଥମଯେ ଶରୀରେ ଲୋକେ ପରିଭ୍ରମତି କୀର୍ତିମଯଂ ଶରୀରମ୍
ଦେବତା ପୂଜା ବିଧିର ବର୍ଣ୍ଣନା। ଯେଉଁମାନଙ୍କର ଶରୀର ଉତ୍ତମ ଲକ୍ଷ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରେ, ସେମାନଙ୍କର କୀର୍ତ୍ତିମୟ ଶରୀର ଏହି ଜଗତରେ ଘୁରିବାକୁ ଲାଗେ।
ଯଃ କାରଯେଦ୍ଦ୍ଵାରସିତାଭ୍ରଗୌରମୁତ୍ତୁଂଗସୌଧଧଵଲାଯତନଂ ସୁରାଣାମ୍
ଯେଉଁମାନେ ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ଦ୍ୱାର, ଧଳା ମেঘ ଭଳି ଉଚ୍ଚ ଗୃହ ଓ ଧଳା ମନ୍ଦିର ତିଆରି କରନ୍ତି—
ଯେ କାରଯଂତି ସୁରସଦ୍ମସୁ ଦେଵତାନାମର୍ଚାଃ ସୁଵର୍ଣରଜତାଯସଶୈଲତାମ୍ରାଃ
ଯେଉଁମାନେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ, ରୌପ୍ୟ, ଲୋହା, ପାଥର କିମ୍ବା ତାମ୍ବାରେ ଦେବତାଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି ମନ୍ଦିରରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରନ୍ତି—
ଯେ ମେରୁମୌଲିସୁରସଂଘକୃତାଭିଷେକାଃ ପଞ୍ଚାମୃତୈଃ ସୁରଵରାନଭିଷେଚଯଂତି
ଯେଉଁମାନେ ମେରୁ ପର୍ବତ ମୁକୁଟ ପିନ୍ଧିଥିବା ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ପଞ୍ଚାମୃତରେ ଅଭିଷେକ କରନ୍ତି, ଯେପରି ଦେବମଣ୍ଡଳୀ କରିଥାଏ—
ଯେ ଶୈଲରାଜମଲଯୋଦ୍ଭଵଚଂଦନେନ ସତ୍କୁଂକୁମେନ ଚ ସୁରାନନୁଲେପଯଂତି
ଯେଉଁମାନେ ମଲୟ ପର୍ବତର ଚନ୍ଦନ ଓ ଶୁଦ୍ଧ କୁମ୍କୁମରେ ଦେବତାଙ୍କ ମୁହଁ ଚନ୍ଦନ ଲେପନ କରନ୍ତି—
ଗଂଧାଢ୍ଯଜାତିକମଲୋତ୍ପଲଦିଵ୍ଯପୁଷ୍ପୈର୍ଦେଵାନ୍ନଵୈରନୁଦିନଂ ନନୁ ଯେଽର୍ଚଯଂତି
ଯେଉଁମାନେ ଦିନେଦିନେ ଗନ୍ଧରେ ମଧୁର ଜାତି, କମଳ, ଉତ୍ପଳ ଓ ଦିବ୍ୟ ଫୁଲ ଓ ନୂଆ ଭୋଗ ଦେଇ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି—
ଆମୋଦିଭିର୍ହିମତୁରୁଷ୍କସୁଗନ୍ଧଧୂପୈର୍ଯେ ମାନଵାଃ ସୁରଵରାନପି ଧୂପଯଂତି
ଯେଉଁ ମଣିଷମାନେ ଶୀତଳ ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ ଧୂପ ଦେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତାଙ୍କୁ ଧୂପାର୍ଚ୍ଚନା କରନ୍ତି—
ଦୋଧୂଯତେ କନକଦଂଡଵିରାଜିତୈଶ୍ଚ ସଚ୍ଚାମରୈର୍ଧଵଲକୁଣ୍ଡଲସୁନ୍ଦରୀଭିଃ
ସୁନାର ଦଣ୍ଡ ଲଗାଇଥିବା ଶୁଭ୍ର ଚାମର ଦ୍ୱାରା ଶୋଭାବନ୍ତି ଝୁଲାଯାଏ, ଝଲମଲ କୁଣ୍ଡଳ ପିନ୍ଧିଥିବା ସୁନ୍ଦରୀମାନେ ଦେବତାଙ୍କୁ ବିଲୋଇଥାନ୍ତି।
ଦେଦୀପ୍ଯତେ ଦିନକରୋଜ୍ଜ୍ଵଲପଦ୍ମରାଗରତ୍ନପ୍ରଭାଚ୍ଛୁରିତହେମମଯେ ଵିମାନେ
ସୂର୍ଯ୍ୟର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଓ ପଦ୍ମରାଗ ରତ୍ନର ଆଭାରେ ହେମମୟ ମହଳ ଆଲୋକିତ ହୁଏ।
ଯୋ ଜାଗରଂ ସୁରଵରାଭିମତୋ ଦଦାତି ଚୈତ୍ରୋତ୍ସଵାଦିଦିଵସେଷ୍ଵପି ତୂର୍ଯନାଦୈଃ 4.129.
ଯେଉଁଠି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ପାଇଁ ଉତ୍ସବ ଦିନରେ ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ର ଶବ୍ଦ ସହ ରାତି ଜାଗାର କରାଯାଏ—
କୁର୍ଵତି ଯେ ସଦୁପଲେନଧାତୁରାଗସଂମାର୍ଜନଂ ସୁରଵରାଯତନେଽନୁରକ୍ତାଃ
ଯେଉଁମାନେ ଭକ୍ତି ସହିତ ଶୁଦ୍ଧ ମାଟି ଓ ଲାଲ ମାଟିରେ ଦେବମନ୍ଦିର ସଫା କରନ୍ତି—