ସଚ୍ଛାଯା ଚ ସପୁଷ୍ପା ଚ ସଫଲା ଵୃକ୍ଷଵାଟିକା
ଯେଉଁ ଗଛବାଡ଼ି ଠିକ ଛାୟା ଦେଇଥାଏ, ଫୁଲ ଓ ଫଳ ଦେଇଥାଏ, ସେଠି ଗଛ ଗୁଡିକ ଗର୍ବ କରାଯାଏ ।
ଅଶୋକଫଲାଵକରା ତିଲକାଲଂକୃତାନନା
ଅଶୋକ ଗଛର ଫଳ ପଡ଼ିଥିବା, ମୁହଁରେ ତିଳକ ଲାଗିଥିବା,
ସଦା ସ ତୀର୍ଥୀ ଭଵତି ସଦା ଦାନଂ ପ୍ରଯଚ୍ଛତି ।। 4.128.
ଏମିତି ଲୋକ ସଦା ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନକୁ ଯାଆନ୍ତି ଓ ସଦା ଦାନ କରନ୍ତି ।
ଅଶ୍ଵତ୍ଥମେକଂ ପିଚୁମଂଦମେକଂ ନ୍ଯଗ୍ରୋଧମେକଂ ଦଶ ଚିଞ୍ଚିଣୀକାନ୍
ଏକ ଅଶ୍ୱଥ, ଏକ ପିଚୁମନ୍ଦ, ଏକ ବଟ ଓ ଦଶଟି ଚିଞ୍ଚିଣି ଗଛ ରୋପିବା ଉଚିତ ।
ପୁଷ୍ପୋପଗଂଧାଢ୍ଯଫଲୋପଗନ୍ଧଂ ଯଃ ପାଦପଂ ସ୍ପର୍ଶଯତେ ଦ୍ଵିଜାଯ
ଯେଉଁଠି ଫୁଲ ଓ ସୁଗନ୍ଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଗଛ କିମ୍ବା ଫଳ ଓ ଗନ୍ଧ ରହିଥାଏ, ଏହାକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପାଇଁ ସ୍ପର୍ଶ କରିଥିଲେ,
ପ୍ରତିଶ୍ରଯାଶ୍ରାନ୍ତ ସମାଶ୍ରଯତ୍ଵାତ୍ସମୀହିତଂ ତତ୍ର ଫଲଂ ବୁଭୁକ୍ଷୋଃ
କ୍ଲାନ୍ତ ଲୋକଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ ଦେଇଥିବାରୁ, ଯେଉଁଠି ଭୁଖା ଲୋକ ଯେଉଁ ଫଳ ଚାହାନ୍ତି, ସେଉଁଠି ମିଳିଯାଏ ।
ନ ଖାନିତାଃ ପୁଷ୍କରିଣ୍ଯୋ ରୋପିତା ନ ମହୀରୁହାଃ
କୌଣସି ପୋଖରୀ ଖୋଡ଼ାଯାଇନାହିଁ, ବଡ଼ ଗଛ ରୋପିଯାଇନାହିଁ ।
ଛାଯାମନ୍ଯସ୍ଯ କୁର୍ଵଂତି ତିଷ୍ଠଂତି ସ୍ଵଯମାତପେ
ସେମାନେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଛାୟା ଦେଇଥାନ୍ତି, ନିଜେ ତେଜ ରୂପେ ଦଡ଼ିଥାନ୍ତି ।
ଅତଃ ପରଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଵୃକ୍ଷସ୍ଯୋଦ୍ଯାପନେ ଵିଧିମ୍
ଏବେ ମୁଁ ଗଛ ଉଦ୍ୟାପନର ନିୟମ ବିଷୟରେ ଅଧିକ କହିବି ।
ଅପୁତ୍ରଯା ପୁରା ପାର୍ଥ ପାର୍ଵତ୍ଯା ମନ୍ଦରାଚଲେ
ପୂର୍ବେ, ହେ ପାର୍ଥ, ମନ୍ଦର ପାହାଡ଼ରେ, ପୁଅ ନଥିବା ପାର୍ବତୀ ଥିଲେ ।
ଜାତକର୍ମାଦିକାସ୍ତସ୍ଯ ଯାଃ କ୍ରିଯାଃ କିଲ ବୁଦ୍ଧିମନ୍
ଜନ୍ମ କାର୍ଯ୍ୟ ଆଦି ଯେଉଁ ସମସ୍ତ କ୍ରିୟା ଅଛି, ସେଗୁଡିକ ତାଙ୍କ ପାଇଁ କରାଯାଇଥିଲା, ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ।
ତତୋ ମୂଲେ ଘନଦଲୋ ଵଲ୍ଗୁଚ୍ଛାଯାଂଗପଲ୍ଲଵଃ
ତାପରେ ମୂଳରେ ଘନ ପତ୍ର, ବିସ୍ତୃତ ଛାୟା ଓ କୋମଳ ପତ୍ର ଥିଲା ।
ସ୍ତ୍ରୀନାମକଂଟକୀକୁବ୍ଜକୀଟଵୃଶ୍ଚିକକୋଟରଃ 4.128.
ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ପାଇଁ ଗଛରେ କଣ୍ଟ, ବାକ୍ରତା, ପୋକ, ବିଛା, କୋଠା ନଥାଏ ।
ଆଲଵାଲେ ସୁଵିହିତେ ଶୁଭେ ବଦ୍ଧଚତୁଷ୍କିକେ
ଭଲ ଭାବରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଏକ ଶୁଭ ଆବରଣରେ, ଚାରିପଟି ଭଲ ଭାବରେ ବାନ୍ଧି ରଖିଥିବା,
ସଦୈଵୋଦ୍ଯାପନଂ ପାର୍ଥ ପାଦପାନାଂ ପ୍ରଶସ୍ଯତେ
ହେ ପାର୍ଥ, ଗଛ ଉଦ୍ୟାପନ ସଦା ପ୍ରଶଂସା ଯୋଗ୍ୟ ।
ପତାକାଲଂକୃତଂ ଵୃକ୍ଷଂ ପୂର୍ଵେଦ୍ଯୁରଧିଵାସଯେତ୍
ପତାକା ଦ୍ୱାରା ସଜାଯାଇଥିବା ଗଛକୁ ପୂର୍ବ ଦିନରେ ଉଦ୍ୟାପନ କରିବା ଉଚିତ ।
ପିଷ୍ଟାତକେନାଵକିରେତ୍ସର୍ଵୌଷଧ୍ଯା ଚ ପାଦପମ୍
ଏହି ଗଛକୁ ପିଠା ଓ ସମସ୍ତ ଔଷଧି ଦ୍ରବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଛିଟାଇବା ଉଚିତ।
ପଲ୍ଲଵାଲଂକୃତମୁଖାନ୍ସିତଚନ୍ଦନଚର୍ଚିତାନ୍
ତରୁଣ ପତ୍ରରେ ସୁଶୋଭିତ ଓ ଧଳା ଚନ୍ଦନ ଲେପିଥିବା ମୁହଁ ସହିତ,
ପତାକାଲଂକୃତାଃ ସର୍ଵେ କାର୍ଯାସ୍ତତ୍ସନ୍ନିଧୌ ଦ୍ରୁମାଃ
ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ଗଛକୁ ପତାକା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭାୟିତ କରିବା ଉଚିତ।
ରକ୍ତପୀତସିତାଚ୍ଛାଦୈଶ୍ଚର୍ଚିତାଃ ସୁମନୋହରୈଃ
ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଲାଲ, ହଳଦିଆ ଓ ଧଳା ରଙ୍ଗର ସୁନ୍ଦର ଚାଦର ଦ୍ୱାରା ଶୋଭାୟିତ କରିବା ଉଚିତ।
ତାମ୍ରପାତ୍ର୍ଯାଂ ସବୀଜାନି ସରଲାନ୍ଯଧିଵାସଯେତ୍
ତାମ୍ବା ଭାଣ୍ଡରେ ଗୁମ୍ବ ଓ ଗୁମ୍ବ ଦ୍ରବ୍ୟ ସହିତ ବିଜ ରଖିବା ଉଚିତ।
ଇନ୍ଦ୍ରାଦିଲୋକପାଲେଭ୍ଯୋ ଭୂତେଭ୍ଯୋ ମଂତ୍ରଵିଦ୍ଗୁରୁଃ
ମନ୍ତ୍ର ଜାଣିଥିବା ଗୁରୁ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଲୋକପାଳମାନେ ସହିତ ଭୂତମାନେଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଗ୍ରହଯଜ୍ଞଵିଧାନେନ ଶାଂତିକର୍ମ ସମାରଭେତ୍ 4.128.
ଗ୍ରହଯଜ୍ଞ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଅନୁଯାୟୀ ଶାନ୍ତି କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କରିବା ଉଚିତ।
ଚତୁରୋଽଷ୍ଟୌ ଯଥାଶକ୍ତ୍ଯା ଵାସୋଭିରଭିପୂଜଯେତ୍
ସେ ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ଚାରି କିମ୍ବା ଆଠଟି ବସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ମାତରଂ ସ୍ଥାପଯିତ୍ଵାଗ୍ରେ ପୂଜଯେତ୍କୁସୁମାକ୍ଷତୈଃ
ମାତାଙ୍କୁ ସାମ୍ନାରେ ବସାଇ ଫୁଲ ଓ ଅକ୍ଷତା ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ହୋମାଦୌ ଜାତକର୍ମାଦି ଗୋଦାନଂ ଯାଵଦେଵ ତୁ
ହୋମ ଓ ଜନ୍ମସଂସ୍କାର ଆଦି ରିତିରେ ଗୋଦାନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।
ଜାତକଂ ନାମକରଣମନ୍ନପ୍ରାଶନମେଵ ଚ
ଜନ୍ମସଂସ୍କାର, ନାମକରଣ ଓ ଅନ୍ନପ୍ରାଶନ କ୍ରମେ କରିବା ଉଚିତ।
ଜାତରୂପକ୍ଷୁରେଣାତ୍ର ଚୂଡାକାର୍ଯା ଯଥାକ୍ରମମ୍
ଏଠାରେ ସୁନାର କମ୍ବିରେ ଚୂଡାକର୍ମ ସଠିକ୍ ଭାବେ କରିବା ଉଚିତ।
ଯଜମାନସ୍ତତଃ ସ୍ନାତଃ ଶୁକ୍ଲାଂବରଧରଃ ଶୁଚିଃ
ତାପରେ ଯଜମାନ ସ୍ନାନ କରି, ଧଳା ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇଥିବା ଦରକାର।
ଯେ ଶାଖିନଃ ଶିଖରିଣାଂ ଶିରସା ଵିଭୂଷା ଯେ ନନ୍ଦନାଦିଷୁ ଵନେଷୁ କୃତପ୍ରତିଷ୍ଠାଃ
ଯେଉଁ ଗଛମାନେ ମୁଣ୍ଡରେ ଶୋଭା ପାଇଛନ୍ତି, ନନ୍ଦନ ଓ ଅନ୍ୟ ଉଦ୍ୟାନରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଅଛନ୍ତି,