ତ୍ଵଯୋକ୍ତଂ ଭଗଵନ୍ଧ୍ଯାନଂ ତଦ୍ବ୍ରୂହି ମମ ତତ୍ତ୍ଵତଃ
ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆପଣ ଧ୍ୟାନ ବିଷୟରେ କହିଛନ୍ତି; ଦୟାକରି ତାହାର ସତ୍ୟ ସ୍ୱରୂପ ମୋତେ କହନ୍ତୁ।
ଚିତ୍ତସ୍ଯାଲଂ ଵନୀଭୂତୋ ଵିଷ୍ଣୁରେଵାତ୍ର କାରଣମ୍
ମନ ଏକଦମ ଶାନ୍ତ ହେଲେ, ଏଠାରେ କେବଳ ବିଷ୍ଣୁ ହିଁ କାରଣ ରୂପେ ରହନ୍ତି।
ତିଷ୍ଠନ୍ଭୁଞ୍ଜନ୍ସ୍ଵପନ୍ଗଚ୍ଛଂସ୍ତଥା ଧାଵନ୍ନିତସ୍ତତଃ
ଯେତେବେଳେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ, ଖାଉଥିବା, ଶୁଅଥିବା, ଚାଲୁଥିବା କିମ୍ବା ଏଠୁ ସେଠା ଦୌଡ଼ୁଥିବା—
ଯଂ ଯଞ୍ଚାପି ସ୍ମରନ୍ଭାଵଂ ତ୍ଯଜନ୍ଯନ୍ତେ କଲେଵରମ୍ 4.126.
ଯେଉଁ ଅବସ୍ଥାରେ ମଣିଷ ଶେଷବେଳେ ଦେହ ଛାଡ଼ିବା ସମୟରେ ଯାହାକୁ ମନେ କରେ—
ତସ୍ମାତ୍ପ୍ରଧାନମଂତ୍ରୋକ୍ତଂ ଵାସୁଦେଵସ୍ଯ ଚିନ୍ତନମ୍
ସେଥିପାଇଁ, ମୁଖ୍ୟ ଉପଦେଶ ହେଉଛି ମନ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ଚିନ୍ତନ କରିବା।
ପୁରା ମେ କଥିତଂ ପାର୍ଥ ମାର୍କଂଡେଯେନ ଧୀମତା
ହେ ପାର୍ଥ, ଏହି କଥା ପୂର୍ବରୁ ମୋତେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଥିଲେ।
ରାଜ୍ଯୋପଭୋଗଶଯନାସନଵାହନେଷୁ ସ୍ତ୍ରୀଗଂଧମାଲ୍ଯମଣିଵସ୍ତ୍ରଵିଭୂଷଣେଷୁ
ରାଜ୍ୟର ଭୋଗ, ଶୟନ, ଆସନ, ଯାନ, ମହିଳାଙ୍କର ସୁଗନ୍ଧ, ମାଳା, ମଣି, ବସ୍ତ୍ର ଓ ଭୂଷଣ ଭୋଗ କରିବାବେଳେ—
ସଂଛେଦନୈର୍ଦହନତାଡନପୀଡନୈଶ୍ଚ ଗାତ୍ରପ୍ରହାରଦମନୈର୍ଵିନିକର୍ତନୈଶ୍ଚ
କଟିବା, ପୋଡ଼ିବା, ମାଡ଼ିବା, ଯନ୍ତ୍ରଣା, ଦେହରେ ଆଘାତ, ଦମନ କିମ୍ବା ଅଙ୍ଗକୁ କାଟିଦେବା ଦ୍ୱାରା—
ସୂତ୍ରାର୍ଥମାର୍ଗଣମହାଵ୍ରତଭାଵନାଭିର୍ବଂଧପ୍ରମୋକ୍ଷଗତିରାଗତିହେତୁ ଚିନ୍ତା
ଶାସ୍ତ୍ରର ଅର୍ଥ ଖୋଜିବା, ବଡ଼ ବ୍ରତ ଧରିବା, ବନ୍ଧନ ଓ ମୁକ୍ତି ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରିବା, ଆସିବା-ଯିବାର କାରଣ ବିଷୟରେ ଭାବିବା—
ଯସ୍ଯେନ୍ଦ୍ରିଯାଣି ଵିଷଯୈର୍ନ ଵିଵର୍ଜିତାନି ସଙ୍କଲ୍ପନାତ୍ମଜ ଵିକଲ୍ପଵିକାରଯୋଗୈଃ
ଯାହାଙ୍କର ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକ ଭୋଗବସ୍ତୁଠାରୁ ଅଲଗା ହୋଇନାହିଁ, ଏହା ସମସ୍ତେ କଳ୍ପନା ଓ ଭିନ୍ନ ଭାବନା ଦ୍ୱାରା ହୁଏ।
ଆଦ୍ଯେ ତିର୍ଯଗଧୋଗତିଶ୍ଚ ନିଯତଂ ଧ୍ଯାନେ ତୁ ରୌଦ୍ରେ ସଦା ଧର୍ମ୍ଯେ ଦେଵଗତିଃ ଶୁଭଂ ଫଲମହୋଶୁକ୍ଲେ ଚ ଜନ୍ମକ୍ଷଯଃ
ଆରମ୍ଭରେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ପଶୁ ଜନ୍ମ କିମ୍ବା ତଳ ଗତି ମିଳେ; କ୍ରୂର ଧ୍ୟାନରେ ସଦା ଦେବତା ଜନ୍ମ ହୁଏ, ଶୁଭ ଫଳ ମିଳେ; ଶୁଦ୍ଧ ଧ୍ୟାନରେ ଜନ୍ମର ଶେଷ ହୁଏ।
ସମାଃ ସହସ୍ରାଣି ତୁ ସପ୍ତ ଵୈ ଜଲେ ଦଶୈକମଗ୍ନୌ ପଵନେ ଚ ଷୋଡଶ
କିନ୍ତୁ ପାଣିରେ ସାତ ହଜାର ବର୍ଷ, ଅଗ୍ନିରେ ଏଗାର, ଓ ପବନରେ ଷୋଳ ହେବାକୁ ପଡ଼େ—
ଵାପୀକୂପତଡାଗୋତ୍ସର୍ଗଵିଧିଵର୍ଣନମ୍ କଥଯସ୍ଵ ମହାଭାଗ ମମ ଦେଵକିନଂଦନ
ହେ ମହାଭାଗ, ହେ ଦେବକୀନନ୍ଦନ, ମୋତେ ଓଁଡା, କୁଆଁ ଓ ପୋଖରୀ ଉତ୍ସର୍ଗ ପ୍ରଣାଳୀ ବିଷୟରେ କହନ୍ତୁ।
ଵାପୀକୂପୋଦକାନାଞ୍ଚ କେ ମଂତ୍ରାଃ ପରିକୀର୍ତିତାଃ
ଓଁଡା, କୁଆଁ ଓ ପୋଖରୀ ପାଇଁ କେଉଁ ମନ୍ତ୍ର ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି?
ଦାନଂ କିମତ୍ର ନିର୍ଦିଷ୍ଟଂ ବଲଯଃ କେ ପ୍ରକୀର୍ତିତାଃ
ଏଠାରେ କେଉଁ ଦାନ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ, କେଉଁ ବଳି ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି?
ତଡାଗଵାପୀକୂପାନାମୁତ୍ସର୍ଗଂ କଥଯାମି ତେ
ମୁଁ ତୁମକୁ ପୋଖରୀ, ଓଁଡା ଓ କୁଆଁର ଉତ୍ସର୍ଗ ବିଷୟରେ କହିବି।
ନିଷ୍ପନ୍ନେ ବଦ୍ଧପାଲୀକେ ସର୍ଵୋଦ୍ଭେଦଵିଵର୍ଜିତେ
ଯେତେବେଳେ ଏହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବ, ଭଲ ଘେରାବନ୍ଧା ହେବ ଓ ସମସ୍ତ ଚିରା ଓ ତ୍ରୁଟି ରହିତ ହେବ—
ତସ୍ମିନ୍ସଲିଲସଂପୂର୍ଣେ କାର୍ତିକେ ଵା ଵିଶେଷତଃ
ଏହା ପାଣିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ, ବିଶେଷକରି କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ—
ମୁନଯଃ କେଚିଦିଚ୍ଛଂତି ଵ୍ଯତୀତେ ଚୋତ୍ତରାଯଣେ
କିଛି ଋଷିମାନେ ଉତ୍ତରାୟଣ ସମାପ୍ତ ହେବା ପରେ ଏହାକୁ ଆଶା କରନ୍ତି।
ତଡାଗପାଲଶୀର୍ଷେ ତୁ ମଂଡଲଂ କାରଯେଚ୍ଛୁଭମ୍
ପୋଖରୀର ମୁଣ୍ଡରେ ଏକ ଶୁଭ ମଣ୍ଡଳ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ।
ତୋରଣାନି ତୁ ଚତ୍ଵାରି ଚତୁର୍ଦିକ୍ଷୁ ଵିଚକ୍ଷଣୈଃ
ଚାରିଦିଗରେ ଚତୁର୍ଦ୍ୱାର ଦକ୍ଷ ଲୋକମାନେ ବନାଇବା ଉଚିତ।
ନାନାଵର୍ଣାସ୍ତୁ ପରିତଃ ପତାକାଃ ପରିକଲ୍ପଯେତ୍ 4.127.
ଚାରିପାଖରେ ବିଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗର ପତାକା ଲଗାଇବା ଉଚିତ।
ଚତୁର୍ହସ୍ତା ଭଵେଦ୍ଵେଦୀ ମଧ୍ଯେ ପଞ୍ଚକରାଥ ଵା
ବେଦି ଚାରି ହାତ ବ୍ୟାପି ହେବା ଉଚିତ, ଚାହିଁଲେ ପାଞ୍ଚ ହାତ ମଧ୍ୟ କରିପାରିବେ, ଏହା ମଧ୍ୟରେ ରଖିବା ଉଚିତ।
କଦଂବାଶ୍ଵତ୍ଥପାଲାଶଵୈକଂକତମଯଃ ଶୁଭଃ
ଏହା କଦମ୍ବ, ଅଶ୍ୱଥ, ପଳାଶ କିମ୍ବା ବୈକଂକଟ କାଠରେ ଶୁଭ ଭାବେ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ।
ନ୍ଯଗ୍ରୋଧବିଲ୍ଵଜଃ ପ୍ରୋକ୍ତଃ କ୍ଷତ୍ରିଯାଣାଂ ଚ ଖାଦିରଃ
ନ୍ୟଗ୍ରୋଧ ଓ ବିଲ୍ୱ କାଠ ଉପଯୁକ୍ତ; କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ଖାଦିର କାଠ ବ୍ୟବହାର କରିବେ।
ବିଭୀତକୋଦୁଂବରଜଃ ଶାକଶାଲ୍ମଲିସଂଭଵଃ
ବିଭୀତକ, ଉଦୁମ୍ବର, ଶାକ ଓ ଶାଲମଳି କାଠ ମଧ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି।
ଲୋକପାଲାଷ୍ଟକଂ ତତ୍ର ରଜସା ଚ ଵିଲେଖଯେତ୍
ସେଠାରେ ଏଠି ଆଠ ଜଣ ଲୋକପାଳଙ୍କୁ ରଙ୍ଗିନ ଗୁଣ୍ଡିରେ ଚିତ୍ରିତ କରିବା ଉଚିତ।
ସାଵିତ୍ରୀ ସହିତା କାର୍ଯା ପୁଷ୍ପଧୂପୈରଥାର୍ଚଯେତ୍
ସାବିତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ପୂଜା କରିବା ଓ ଫୁଲ ଓ ଧୂପରେ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।
ମେଖଲାତ୍ରଯଯୁକ୍ତାନି ହସ୍ତମାତ୍ରାଣି ସର୍ଵତଃ
ସମସ୍ତ ପାଖରେ ତିନିଟି ମେଖଳା ହାତର ମାପରେ ପିନ୍ଧାଯିବା ଉଚିତ।
ଅହତାଂବରସଂଵୀତାଃ ସ୍ରକ୍ଚନ୍ଦନଵିଭୂଷିତାଃ
ଅଫାଟ ଜାମା ପିନ୍ଧି, ମାଳା ଓ ଚନ୍ଦନରେ ଶୋଭିତ ହେବା ଉଚିତ।