ପଂଚଗଵ୍ଯଂ ଚ କୁଂଭେଷୁ ପଂଚରତ୍ନାନି ଚୈଵ ହି
ମଟକରେ ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ ଓ ପଞ୍ଚ ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନ ରଖିବା ଦରକାର।
ସ୍ଫଟିକଂ ଚନ୍ଦନଂ ଶ୍ଵେତଂ ତୀର୍ଥଵାରିସସର୍ଷପମ୍ ଏତତ୍ସର୍ଵଂ ଵିନିକ୍ଷିପ୍ଯ କୁମ୍ଭେଷ୍ଵାଵାହଯେତ୍ସୁରାନ୍
ସ୍ଫଟିକ, ଧଳା ଚନ୍ଦନ, ପବିତ୍ର ଜଳ ଓ ସରଷପ—ଏସବୁକୁ ମଟକରେ ରଖି, ତାହାରେ ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଉଚିତ।
ସର୍ଵେ ସମୁଦ୍ରାଃ ସରିତସ୍ତୀର୍ଥାନି ଜଲଦା ହ୍ରଦାଃ
ସମସ୍ତ ସାଗର, ନଦୀ, ପବିତ୍ର ତୀର, ବଦଳ ଓ ହ୍ରଦଗୁଡ଼ିକ—
ଯୋଽସୌ ଵଜ୍ରଧରୋ ଦେଵ ଆଦିତ୍ଯାନାଂ ପ୍ରଭୁର୍ମତଃ
ଯିଏ ବଜ୍ରଧାରୀ ଦେବତା, ଯିଏ ଆଦିତ୍ୟମାନେଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଭୁ ଭାବରେ ଗଣାଯାନ୍ତି—
ରକ୍ଷୋଗଣାଧିପଃ ସାକ୍ଷାତ୍ପ୍ରଲଯାନିଲସପ୍ରଭଃ 4.125.
ଯିଏ ରାକ୍ଷସମାନେଙ୍କର ପ୍ରଧାନ, ଯିଏ ପ୍ରଳୟ ବାୟୁ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ—
ଯୋଽସୌ ବିନ୍ଦୁକରୋ ବିନ୍ଦୁଃ ପିନାକୀ ଵୃଷଵାହନଃ
ଯିଏ ବିନ୍ଦୁ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି, ଯିଏ ବିନ୍ଦୁ ଅଟୁଟ, ପିନାକ ଧନୁର୍ଧାରୀ, ବୃଷଭ ଉପରେ ଚଡ଼ିଥିବା—
ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯେ ଯାନି ଭୂତାନି ସ୍ଥାଵରାଣି ଚରାଣି ଚ
ତିନି ଲୋକରେ ଯେତେ ସ୍ଥାବର ଓ ଚର ଜୀବ ଅଛନ୍ତି—
ଏଵମାମଂତ୍ରିତୈଃ କୁମ୍ଭୈରଂଭୋଯୁକ୍ତୈର୍ଯୁଗାନ୍ଵିତୈଃ ପୂଜଯେଦ୍ଵସ୍ତ୍ରଗୋଦାନୈର୍ବ୍ରାହ୍ମଣାନିଷ୍ଟଦେଵତାଃ
ଏଭଳି ମଟକଗୁଡ଼ିକୁ ଯଥାଯଥ ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ଜଳରେ ଭରି, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଇଷ୍ଟଦେବତାଙ୍କୁ ବସ୍ତ୍ର ଓ ଗାଈ ଦାନ କରି ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ଏତାନେଵ ତତୋ ମଂତ୍ରାନ୍ସଂଲିଖ୍ଯ କନକାନ୍ଵିତାନ୍ । ଯଜମାନସ୍ଯ ଶିରସି ଉଦ୍ଧାର୍ଯାସ୍ତେ ନରୋତ୍ତମ
ଏହି ମନ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ସୁନା ଦ୍ୱାରା ଅଲଙ୍କୃତ କରି, ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ରଖିବା ଉଚିତ।
କଲଶାନ୍ଦ୍ରଵ୍ଯସଂଯୁକ୍ତାନ୍ପ୍ରାପ୍ତେ ଗ୍ରହଣପର୍ଵଣି ।। ଚନ୍ଦ୍ରଗ୍ରହେ ନିଵୃତ୍ତେ ତୁ କୃତଗୋଦାନମଙ୍ଗଲଃ
ଚନ୍ଦ୍ରଗ୍ରହଣ ଶେଷ ହେଲାପରେ, ମଟକରେ ଉପଯୁକ୍ତ ସାମଗ୍ରୀ ଭରି, ଗାଈ ଦାନ ଓ ମଙ୍ଗଳ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଦରକାର।
କୃତସ୍ନାନଃ ଶ୍ଵେତପଟ୍ଟଂ ବ୍ରାହ୍ମଣାଯ ନିଵେଦଯେତ୍
ସ୍ନାନ କରି ଏକ ଧଳା ବସ୍ତ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ।
ନ ତସ୍ଯ ଗ୍ରହପୀଡା ସ୍ଯାନ୍ନ ଚ ବଂଧୁଜନକ୍ଷଯଃ
ତାଙ୍କୁ ଗ୍ରହମାନେର କଷ୍ଟ ହେବ ନାହିଁ, ଓ ପରିବାରର ନାଶ ହେବ ନାହିଁ।
ସୂର୍ଯଗ୍ରହେ ସୂର୍ଯନାମ ସଦା ମଂତ୍ରେଷୁ କୀର୍ତଯେତ୍ ୧୮ ଯ ଇଦଂ ଶୃଣୁଯାନ୍ନିତ୍ଯଂ ଶ୍ରାଵଯେଦ୍ଵାପି ମାନଵଃ
ସୂର୍ଯ୍ୟଗ୍ରହଣ ସମୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ନାମ ସଦା ମନ୍ତ୍ରରେ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ; ଯିଏ ଏହି କଥା ନିତ୍ୟ ଶୁଣନ୍ତି କିମ୍ବା ଅନ୍ୟମାନେଙ୍କୁ ଶୁଣାନ୍ତି—
ଚନ୍ଦ୍ରଗ୍ରହେ ନୃପ ରଵିଗ୍ରହଣେ ଜପନ୍ମାଂ ମଂତ୍ରୈରିମୈଃ ସମଭିମଂତ୍ର୍ଯ ଶୁଭୋଦକୁଂଭାତ୍ 4.125.
ଚନ୍ଦ୍ରଗ୍ରହଣ କିମ୍ବା ସୂର୍ଯ୍ୟଗ୍ରହଣ ସମୟରେ, ରାଜନ୍, ଏହି ମନ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ଶୁଭ ଜଳ ଭରା ମଟକ ଉପରେ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି—
ଇତି ଶ୍ରୀଭଵିଷ୍ଯେ ମହାପୁରାଣ ଉତ୍ତରପର୍ଵଣି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଯୁଧିଷ୍ଠିରସଂଵାଦେ ଚନ୍ଦ୍ରାଦିତ୍ଯଗ୍ରହଣସ୍ନାନ ଵିଧିଵର୍ଣନଂ ନାମ ପଂଚଵିଂଶତ୍ଯୁତ୍ତରଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏଭଳି ଶ୍ରୀଭବିଷ୍ୟ ପୁରାଣର ଉତ୍ତରପର୍ବରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଓ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ସଂବାଦରେ 'ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଗ୍ରହଣ ସ୍ନାନ ବିଧି' ବର୍ଣ୍ଣନା ନାମକ ଏକଶତ ପଞ୍ଚବିଂଶତିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ।
ସାଂଭରାଯଣୀଵ୍ରତଵର୍ଣନମ୍ ଏତନ୍ମେ ବ୍ରୂହି ଗୋଵିନ୍ଦ ପରଂ କୌତୂହଲଂ ହି ମେ
ସାଂଭରାୟଣୀ ବ୍ରତ ବିବରଣା। ଏହା ବିଷୟରେ ମୋତେ କୁହ, ଗୋବିନ୍ଦ, ମୋର ଏଥିରେ ବହୁତ ଆଗ୍ରହ ଅଛି।
ନାନ୍ଯଦୁଷ୍କୃଷ୍ଟମୁଦ୍ଦିଷ୍ଟଂ ତଜ୍ଜ୍ଞୈରନଶନାତ୍ପରମ୍ ୨ ଯାଦୃଗ୍ରୂପଶ୍ଚ ଭଗଵାଂଶ୍ଚିଂତନୀଯୋ ଜନାର୍ଦନଃ
ହେ ଗୋବିନ୍ଦ, ମୋତେ ଏହି କଥା କହ। ମୁଁ ବହୁତ ଉତ୍ସୁକ ଅଛି।
ନିର୍ଧୂତମଲଦୋଷଶ୍ଚ ସ୍ନାତୋ ନିଯତମାନସଃ
ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ଅନ୍ୟ କିଛି ନିଷେଧ କରିନାହାନ୍ତି, କେବଳ ଉପବାସକୁ ଛାଡି। ଏବେ କହ, ଭଗବାନ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ କେମିତି ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ?
ପ୍ରଣିପାତୈଃ ସ୍ତଵୈଃ ପୁଣ୍ଯୈର୍ଗଂଧୈର୍ଧୂପୈସ୍ତୁ ପୂଜଯେତ୍ ସମର୍ପ୍ଯ ବ୍ରାହ୍ମଣେଭ୍ଯଶ୍ଚ ଦେଵାର୍ଚାଦ୍ଯୁପଯୋଗି ଚ
ଯିଏ ଦୁଷ୍ଟତା ଓ ଦୋଷ ଛାଡିଛି, ସ୍ନାନ କରିଛି ଏବଂ ମନକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଛି, ସେ ବନ୍ଦନା, ପବିତ୍ର ସ୍ତୁତି, ସୁଗନ୍ଧ ଓ ଧୂପରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ବଂଧୁ ପୁତ୍ରକଲତ୍ରେଷୁ କ୍ଷେତ୍ରଧାନ୍ଯଧନାଦିଷୁ
ଏହି ପୂଜା ପରେ, ଯାହା ଦେବପୂଜା ପାଇଁ ଉପଯୋଗୀ, ସେସବୁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।
ମିତ୍ରାଣ୍ଯମିତ୍ରାନ୍ମଧ୍ଯସ୍ଥାନ୍ପରାନ୍ସ୍ଵାଂଶ୍ଚ ପୁନଃ ପୁନଃ
ପରିବାର, ପୁଅ, ଜନାନୀ, ଜମି, ଧାନ, ଧନ ଓ ଏହାପରି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସମ୍ପତି ମଧ୍ୟରେ,
ତତଶ୍ଚ ପ୍ରଯତଃ କୁର୍ଯାଦୁତ୍ସର୍ଗଂ ସର୍ଵକର୍ମଣାମ୍
ମିତ୍ର, ଶତ୍ରୁ, ଉପେକ୍ଷକ, ଅଜଣା ଲୋକ ଓ ନିଜ ଲୋକଙ୍କ ସହିତ ପୁନି ପୁନି,
ପରିତ୍ଯଜାମ୍ଯହଂ ଭୋଗାଂସ୍ତ୍ଯଜାମି ସୁହୃଦୋଽଖିଲାନ୍
ତାପରେ ଏକାଗ୍ରତାରେ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଛାଡିଦେବା ଉଚିତ।
ସ୍ରଗ୍ଭୂଷଣାଦିକଂ ଗେଯଂ ଦାନମାସନମେଵ ଚ 4.126.
ମୁଁ ସମସ୍ତ ଭୋଗବିଳାସକୁ ତ୍ୟାଗ କରେ, ସମସ୍ତ ମିତ୍ରମାନେକୁ ଛାଡିଦେଇଛି।
ନୈମିତ୍ତିକାସ୍ତଥା କାମ୍ଯାଃ ଶ୍ରାଦ୍ଧଧର୍ମାଦଯୋଜ୍ଝିତାଃ
ମାଳା, ଗହନା, ଗୀତ, ଦାନ, ଆସନ ଓ ଏମିତି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜିନିଷ ଛାଡ଼ିଦେବା ଉଚିତ।
ପଦ୍ଭ୍ଯାଂ କରାଭ୍ଯାଂ ଵିହରନ୍କୁର୍ଵାଣଃ କର୍ମ ଚୋଦ୍ଵହନ୍
ଅବସର ଅନୁଯାୟୀ କିମ୍ବା ଇଚ୍ଛାକୃତ କାର୍ଯ୍ୟ, ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଧାର୍ମିକ କର୍ମମାନେ ମଧ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ।
ନଭସି ପ୍ରାଣିନୋ ଯେ ଚ ଯେ ଜଲେ ଯେ ଚ ଭୂତଲେ
ଆକାଶରେ, ପାଣିରେ ଓ ଭୂମିରେ ବସୁଥିବା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ,
ଧାନ୍ଯାଦିଷୁ ଚ ଵସ୍ତ୍ରେଷୁ ଶଯନେଷ୍ଵାସନେଷୁ ଚ
ଧାନ୍ୟ, ବସ୍ତ୍ର, ଶୋଇବା ଶଯ୍ୟା ଓ ବସିବା ଆସନ ଭିତରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ଜିନିଷରେ,
ନ ମେଽସ୍ତି ବାଂଧଵଃ କଶ୍ଚିଦ୍ଵିଷ୍ଣୁଂ ମୁକ୍ତ୍ଵା ଜଗଦ୍ଗୁରୁମ୍
ମୋ ପାଖରେ ଜଗତର ଗୁରୁ ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁ ଛଡ଼ା କୌଣସି ନିଜ ଜଣେ ଆତ୍ମୀୟ ନାହିଁ।
ପାର୍ଶ୍ଵତୋ ମୂର୍ଧ୍ନି ହୃଦଯେ ବାହୁଭ୍ଯାଂ ଚୈଵ ଚକ୍ଷୁଷୋଃ
ପାର୍ଶ୍ୱ, ମୁଣ୍ଡ, ହୃଦୟ, ଦୁଇ ହାତ ଓ ଦୃଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଧରିଛି।