ଗୋଵତ୍ସକାଞ୍ଚନାଦୀନି ଦତ୍ତ୍ଵା ସର୍ଵଂ କ୍ଷମାପଯେତ୍
ଗୋବତ୍ସ, ସୁନା ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦେଇ, ସମସ୍ତ ଦୋଷ ଖ୍ଷମା ଚାହିଁବା।
ସୁଭଗା ସୁଖସଂଯୁକ୍ତା ବହୁପୁତ୍ରା ଚ ଜାଯତେ 4.124.
ସେ ଭାଗ୍ୟବତୀ, ସୁଖରେ ଭରିପୁର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ଅନେକ ସନ୍ତାନ ଥାଏ।
ତସ୍ମାଦଵଶ୍ଯଂ କର୍ତଵ୍ଯଂ ପୁତ୍ରଶ୍ରୀସୁଖମିଚ୍ଛତା
ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ କରିବା ଉଚିତ, ଯେଉଁମାନେ ପୁଅ, ଶ୍ରୀ ଓ ସୁଖ ଆଶା କରନ୍ତି।
ଯା ସ୍ନାନମାଚରତି ରୁଦ୍ରମିତି ପ୍ରସିଦ୍ଧଂ ଶ୍ରଦ୍ଧାନ୍ଵିତା ଦ୍ଵିଜଵରାନୁମତାଽଽନତାଙ୍ଗୀ
ଯିଏ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ, ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କ ଅନୁମତି ଓ ନମ୍ର ଅଂଗରେ, ରୁଦ୍ର ନାମକ ସ୍ନାନ କରେ।
ଇତି ଶ୍ରୀଭଵିଷ୍ଯେ ମହାପୁରାଣ ଉତ୍ତରପର୍ଵଣି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଯୁଧିଷ୍ଠିରସଂଵାଦେ ରୁଦ୍ରସ୍ନାନଵିଧିଵର୍ଣନଂ ନାମ ଚତୁର୍ଵିଂଶତ୍ଯୁତ୍ତରଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀଭବିଷ୍ୟ ପୁରାଣର ଉତ୍ତରପର୍ବରେ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଓ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ସଂବାଦରେ, ରୁଦ୍ରସ୍ନାନ ବିଧିର ବର୍ଣ୍ଣନା ଥିବା ଏକଶଏ ଚବିଶ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ।
ଚନ୍ଦ୍ରାଦିତ୍ଯଗ୍ରହଣସ୍ନାନଵିଧିଵର୍ଣନମ୍ ତଦହଂ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି ଦ୍ରଵ୍ଯମନ୍ନଂ ପ୍ରଧାନତଃ
ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଗ୍ରହଣ ସମୟରେ ସ୍ନାନ ବିଧିର ବର୍ଣ୍ଣନା।
ତସ୍ଯ ସ୍ନାନଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ମଂତ୍ରୌଷଧିସମନ୍ଵିତମ୍
ଏହି ସ୍ନାନ ପ୍ରକ୍ରିୟା, ଯାହା ମନ୍ତ୍ର ଓ ଔଷଧି ସହିତ କରାଯାଏ, ମୁଁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି।
ଚନ୍ଦ୍ରୋପରାଗଂ ସଂପ୍ରାପ୍ଯ କୃତ୍ଵା ବ୍ରାହ୍ମଣଵାଚନମ୍
ଚନ୍ଦ୍ରଗ୍ରହଣ ଆସିଲେ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମନ୍ତ୍ର ପାଠ କରିବା ଉଚିତ।
ପୂର୍ଵମେଵୋପରାଗସ୍ଯ ସମାନୀଯୌଷଧାଦିକମ୍
ଗ୍ରହଣ ଆସିବା ପୂର୍ବରୁ ଆବଶ୍ୟକ ଔଷଧି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସାମଗ୍ରୀ ସଂଗ୍ରହ କରିବା ଦରକାର।
ଗଜାଶ୍ଵରଥ୍ଯାଵଲ୍ମୀକସଙ୍ଗମାଦ୍ଧ୍ରଦଗୋକୁଲାତ୍
ହାତୀ ଓ ଘୋଡ଼ା ଚାଲିଥିବା ରାସ୍ତାର ମିଳନ ସ୍ଥାନରୁ, ଉଲା ଗୁହାରୁ, ପୋଖରୀ ଓ ଗାଈ ଚରା ମାଠରୁ—
ପଂଚଗଵ୍ଯଂ ଚ କୁଂଭେଷୁ ପଂଚରତ୍ନାନି ଚୈଵ ହି
ମଟକରେ ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ ଓ ପଞ୍ଚ ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନ ରଖିବା ଦରକାର।
ସ୍ଫଟିକଂ ଚନ୍ଦନଂ ଶ୍ଵେତଂ ତୀର୍ଥଵାରିସସର୍ଷପମ୍ ଏତତ୍ସର୍ଵଂ ଵିନିକ୍ଷିପ୍ଯ କୁମ୍ଭେଷ୍ଵାଵାହଯେତ୍ସୁରାନ୍
ସ୍ଫଟିକ, ଧଳା ଚନ୍ଦନ, ପବିତ୍ର ଜଳ ଓ ସରଷପ—ଏସବୁକୁ ମଟକରେ ରଖି, ତାହାରେ ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଉଚିତ।
ସର୍ଵେ ସମୁଦ୍ରାଃ ସରିତସ୍ତୀର୍ଥାନି ଜଲଦା ହ୍ରଦାଃ
ସମସ୍ତ ସାଗର, ନଦୀ, ପବିତ୍ର ତୀର, ବଦଳ ଓ ହ୍ରଦଗୁଡ଼ିକ—
ଯୋଽସୌ ଵଜ୍ରଧରୋ ଦେଵ ଆଦିତ୍ଯାନାଂ ପ୍ରଭୁର୍ମତଃ
ଯିଏ ବଜ୍ରଧାରୀ ଦେବତା, ଯିଏ ଆଦିତ୍ୟମାନେଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଭୁ ଭାବରେ ଗଣାଯାନ୍ତି—
ରକ୍ଷୋଗଣାଧିପଃ ସାକ୍ଷାତ୍ପ୍ରଲଯାନିଲସପ୍ରଭଃ 4.125.
ଯିଏ ରାକ୍ଷସମାନେଙ୍କର ପ୍ରଧାନ, ଯିଏ ପ୍ରଳୟ ବାୟୁ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ—
ଯୋଽସୌ ବିନ୍ଦୁକରୋ ବିନ୍ଦୁଃ ପିନାକୀ ଵୃଷଵାହନଃ
ଯିଏ ବିନ୍ଦୁ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି, ଯିଏ ବିନ୍ଦୁ ଅଟୁଟ, ପିନାକ ଧନୁର୍ଧାରୀ, ବୃଷଭ ଉପରେ ଚଡ଼ିଥିବା—
ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯେ ଯାନି ଭୂତାନି ସ୍ଥାଵରାଣି ଚରାଣି ଚ
ତିନି ଲୋକରେ ଯେତେ ସ୍ଥାବର ଓ ଚର ଜୀବ ଅଛନ୍ତି—
ଏଵମାମଂତ୍ରିତୈଃ କୁମ୍ଭୈରଂଭୋଯୁକ୍ତୈର୍ଯୁଗାନ୍ଵିତୈଃ ପୂଜଯେଦ୍ଵସ୍ତ୍ରଗୋଦାନୈର୍ବ୍ରାହ୍ମଣାନିଷ୍ଟଦେଵତାଃ
ଏଭଳି ମଟକଗୁଡ଼ିକୁ ଯଥାଯଥ ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ଜଳରେ ଭରି, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଇଷ୍ଟଦେବତାଙ୍କୁ ବସ୍ତ୍ର ଓ ଗାଈ ଦାନ କରି ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ଏତାନେଵ ତତୋ ମଂତ୍ରାନ୍ସଂଲିଖ୍ଯ କନକାନ୍ଵିତାନ୍ । ଯଜମାନସ୍ଯ ଶିରସି ଉଦ୍ଧାର୍ଯାସ୍ତେ ନରୋତ୍ତମ
ଏହି ମନ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ସୁନା ଦ୍ୱାରା ଅଲଙ୍କୃତ କରି, ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ରଖିବା ଉଚିତ।
କଲଶାନ୍ଦ୍ରଵ୍ଯସଂଯୁକ୍ତାନ୍ପ୍ରାପ୍ତେ ଗ୍ରହଣପର୍ଵଣି ।। ଚନ୍ଦ୍ରଗ୍ରହେ ନିଵୃତ୍ତେ ତୁ କୃତଗୋଦାନମଙ୍ଗଲଃ
ଚନ୍ଦ୍ରଗ୍ରହଣ ଶେଷ ହେଲାପରେ, ମଟକରେ ଉପଯୁକ୍ତ ସାମଗ୍ରୀ ଭରି, ଗାଈ ଦାନ ଓ ମଙ୍ଗଳ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଦରକାର।
କୃତସ୍ନାନଃ ଶ୍ଵେତପଟ୍ଟଂ ବ୍ରାହ୍ମଣାଯ ନିଵେଦଯେତ୍
ସ୍ନାନ କରି ଏକ ଧଳା ବସ୍ତ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ।
ନ ତସ୍ଯ ଗ୍ରହପୀଡା ସ୍ଯାନ୍ନ ଚ ବଂଧୁଜନକ୍ଷଯଃ
ତାଙ୍କୁ ଗ୍ରହମାନେର କଷ୍ଟ ହେବ ନାହିଁ, ଓ ପରିବାରର ନାଶ ହେବ ନାହିଁ।
ସୂର୍ଯଗ୍ରହେ ସୂର୍ଯନାମ ସଦା ମଂତ୍ରେଷୁ କୀର୍ତଯେତ୍ ୧୮ ଯ ଇଦଂ ଶୃଣୁଯାନ୍ନିତ୍ଯଂ ଶ୍ରାଵଯେଦ୍ଵାପି ମାନଵଃ
ସୂର୍ଯ୍ୟଗ୍ରହଣ ସମୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ନାମ ସଦା ମନ୍ତ୍ରରେ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ; ଯିଏ ଏହି କଥା ନିତ୍ୟ ଶୁଣନ୍ତି କିମ୍ବା ଅନ୍ୟମାନେଙ୍କୁ ଶୁଣାନ୍ତି—
ଚନ୍ଦ୍ରଗ୍ରହେ ନୃପ ରଵିଗ୍ରହଣେ ଜପନ୍ମାଂ ମଂତ୍ରୈରିମୈଃ ସମଭିମଂତ୍ର୍ଯ ଶୁଭୋଦକୁଂଭାତ୍ 4.125.
ଚନ୍ଦ୍ରଗ୍ରହଣ କିମ୍ବା ସୂର୍ଯ୍ୟଗ୍ରହଣ ସମୟରେ, ରାଜନ୍, ଏହି ମନ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ଶୁଭ ଜଳ ଭରା ମଟକ ଉପରେ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି—
ଇତି ଶ୍ରୀଭଵିଷ୍ଯେ ମହାପୁରାଣ ଉତ୍ତରପର୍ଵଣି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଯୁଧିଷ୍ଠିରସଂଵାଦେ ଚନ୍ଦ୍ରାଦିତ୍ଯଗ୍ରହଣସ୍ନାନ ଵିଧିଵର୍ଣନଂ ନାମ ପଂଚଵିଂଶତ୍ଯୁତ୍ତରଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏଭଳି ଶ୍ରୀଭବିଷ୍ୟ ପୁରାଣର ଉତ୍ତରପର୍ବରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଓ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ସଂବାଦରେ 'ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଗ୍ରହଣ ସ୍ନାନ ବିଧି' ବର୍ଣ୍ଣନା ନାମକ ଏକଶତ ପଞ୍ଚବିଂଶତିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ।
ସାଂଭରାଯଣୀଵ୍ରତଵର୍ଣନମ୍ ଏତନ୍ମେ ବ୍ରୂହି ଗୋଵିନ୍ଦ ପରଂ କୌତୂହଲଂ ହି ମେ
ସାଂଭରାୟଣୀ ବ୍ରତ ବିବରଣା। ଏହା ବିଷୟରେ ମୋତେ କୁହ, ଗୋବିନ୍ଦ, ମୋର ଏଥିରେ ବହୁତ ଆଗ୍ରହ ଅଛି।
ନାନ୍ଯଦୁଷ୍କୃଷ୍ଟମୁଦ୍ଦିଷ୍ଟଂ ତଜ୍ଜ୍ଞୈରନଶନାତ୍ପରମ୍ ୨ ଯାଦୃଗ୍ରୂପଶ୍ଚ ଭଗଵାଂଶ୍ଚିଂତନୀଯୋ ଜନାର୍ଦନଃ
ହେ ଗୋବିନ୍ଦ, ମୋତେ ଏହି କଥା କହ। ମୁଁ ବହୁତ ଉତ୍ସୁକ ଅଛି।
ନିର୍ଧୂତମଲଦୋଷଶ୍ଚ ସ୍ନାତୋ ନିଯତମାନସଃ
ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ଅନ୍ୟ କିଛି ନିଷେଧ କରିନାହାନ୍ତି, କେବଳ ଉପବାସକୁ ଛାଡି। ଏବେ କହ, ଭଗବାନ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ କେମିତି ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ?
ପ୍ରଣିପାତୈଃ ସ୍ତଵୈଃ ପୁଣ୍ଯୈର୍ଗଂଧୈର୍ଧୂପୈସ୍ତୁ ପୂଜଯେତ୍ ସମର୍ପ୍ଯ ବ୍ରାହ୍ମଣେଭ୍ଯଶ୍ଚ ଦେଵାର୍ଚାଦ୍ଯୁପଯୋଗି ଚ
ଯିଏ ଦୁଷ୍ଟତା ଓ ଦୋଷ ଛାଡିଛି, ସ୍ନାନ କରିଛି ଏବଂ ମନକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଛି, ସେ ବନ୍ଦନା, ପବିତ୍ର ସ୍ତୁତି, ସୁଗନ୍ଧ ଓ ଧୂପରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ବଂଧୁ ପୁତ୍ରକଲତ୍ରେଷୁ କ୍ଷେତ୍ରଧାନ୍ଯଧନାଦିଷୁ
ଏହି ପୂଜା ପରେ, ଯାହା ଦେବପୂଜା ପାଇଁ ଉପଯୋଗୀ, ସେସବୁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।