ସ୍ନାନଂ ଖଲୁ ପ୍ରତିଦିନଂ କଥିତଂ ମୁନୀନ୍ଦ୍ରୈଃ ପାପାପହଂ ମଲହରଂ ସୁଖଦଂ ସଦୈଵ
ପ୍ରତିଦିନ ସ୍ନାନ କରିବାକୁ ବଡ଼ ଋଷିମାନେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଛନ୍ତି; ଏହା ପାପକୁ ଦୂର କରେ, ମଳକୁ ହଟାଏ ଏବଂ ସବୁବେଳେ ଶାନ୍ତି ଏବଂ ସୁଖ ଦେଇଥାଏ।
ଇତି ଶ୍ରୀଭଵିଷ୍ଯେ ମହାପୁରାଣ ଉତ୍ତରପର୍ଵଣି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଯୁଧିଷ୍ଠିରସଂଵାଦେ ନିତ୍ଯସ୍ନାନଵିଧିଵର୍ଣନଂ ନାମ ତ୍ରଯୋର୍ଵିଶତ୍ଯୁତ୍ତରଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀଭବିଷ୍ୟ ମହାପୁରାଣର ଉତ୍ତରପର୍ବରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଏବଂ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ସଂବାଦରେ 'ନିତ୍ୟ ସ୍ନାନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ବିବରଣୀ' ନାମକ ଏକଶ ଉଣେଶ ତୃତୀୟ ଅଧ୍ୟାୟର ଶେଷ।
ରୁଦ୍ରସ୍ନାନଵିଧିଵର୍ଣନମ୍ ସର୍ଵଦୁଷ୍ଟୋପଶମନଂ ସର୍ଵଶାଂତିପ୍ରଦଂ ନୃଣାମ୍
ରୁଦ୍ରଙ୍କ ସ୍ନାନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ବିବରଣା: ଏହା ସମସ୍ତ ଦୁଷ୍ଟତାକୁ ଶାନ୍ତ କରେ ଏବଂ ଲୋକମାନେ ପାଇଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶାନ୍ତି ଦେଇଥାଏ।
ଅଗସ୍ତ୍ଯୋ ମୁନିଶାର୍ଦୂଲଃ ସୁଖାସୀନମୁଵାଚ ହ
ଅଗସ୍ତ୍ୟ, ଋଷିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ସୁବିଧାରେ ବସିଥିବାବେଳେ କଥା କହିଲେ।
ସର୍ଵଜ୍ଞୋଽସି କୁମାର ତ୍ଵଂ ପ୍ରସାଦାଚ୍ଛଙ୍କରସ୍ଯ ଵୈ
ହେ କୁମାର, ତୁମେ ସବୁ କଥା ଜାଣିଛ; ଏହା ଶଂକରଙ୍କ କୃପାରେ ସମ୍ଭବ।
ଯା ସୁତେ ଦୁହିତାଂ ଵଂଧ୍ଯା ସ୍ନାନମାସାଂ ଵିଧୀଯତେ
ଯେଉଁ ମହିଳା ପିଲା ନାହିଁ, ସେ ପୁଅ କିମ୍ବା ଝିଅ ପାଇଁ ସ୍ନାନ ରିତି କରିବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦିଆଯାଇଛି।
ଅଷ୍ଟମ୍ଯାଂ ଵା ଚତୁର୍ଦଶ୍ଯାମୁପଵାସପରାଯଣା
ଅଷ୍ଟମୀ କିମ୍ବା ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଦିନରେ, ଉପବାସରେ ଲଗ୍ନ ରହିବା ଉଚିତ।
ନଦ୍ଯୋସ୍ତୁ ସଙ୍ଗମେ କୁର୍ଯାନ୍ମହାନଦ୍ଯୋର୍ଵିଶେଷତଃ
ନଦୀମାନଙ୍କ ସଙ୍ଗମରେ, ବିଶେଷକରି ବଡ଼ ନଦୀମାନଙ୍କ ମିଳନସ୍ଥଳରେ, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।
ଆହିତାଗ୍ନିଂ ଦ୍ଵିଜଂ ଶାଂତଂ ଧର୍ମଜ୍ଞଂ ସତ୍ଯଶୀଲିନମ୍
ଏକ ଶାନ୍ତ, ଅଗ୍ନିକାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା, ଦ୍ୱିଜ, ଧର୍ମ ଜଣା, ସତ୍ୟ ଆଚରଣ କରୁଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ନିଯୁକ୍ତ କରିବା ଉଚିତ।
ତତସ୍ତୁ ମଂଡପଂ କୁର୍ଯାଚ୍ଚତୁରସ୍ରମୁଦଗ୍ଗତମ୍
ତାପରେ, ଚତୁର୍କୋଣ ଏବଂ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ମୁହାଁ କରିଥିବା ଏକ ମଣ୍ଡପ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ।
ତନ୍ମଧ୍ଯେ ଶ୍ଵେତରଜସା ସଂପୂର୍ଣଂ ପଦ୍ମମାଲିଖେତ୍
ମଣ୍ଡପର ମଧ୍ୟରେ, ଧଳା ଏବଂ ଲାଲ୍ ଚୂଣାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏକ ପଦ୍ମ ଚିତ୍ରାଇବା ଉଚିତ।
ଦଦ୍ଯାଦ୍ଦଲେଷୁ ଶକ୍ତ୍ଯାଦୀଂଶ୍ଚତୁର୍ଥଵିଧିପୂର୍ଵକମ୍ 4.124.
ପଦ୍ମର ପତ୍ରରେ, ଚତୁର୍ଥ ରିତି ଅନୁଯାୟୀ ଶକ୍ତି ଓ ଅନ୍ୟ ଉପକରଣ ରଖିବା ଉଚିତ।
ଦେଵୀଂ ଵିନାଯକଂ ଚୈଵ ସ୍ଥାପଯେତ୍ତସ୍ଯ ପାର୍ଶ୍ଵତଃ
ମଣ୍ଡପର ପାଶରେ ଦେବୀ ଓ ବିନାୟକଙ୍କୁ ବିସ୍ଥାପିତ କରିବା ଉଚିତ।
ଭକ୍ଷ୍ଯାନ୍ନାନାଵିଧାନ୍ଦଦ୍ଯାତ୍ଫଲାନି ଵିଵିଧାନି ଚ
ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଖାଦ୍ୟ ଓ ଅନେକ ଫଳ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।
ଏକୈକଂ ଵିନ୍ଯସେଦ୍ବ୍ରହ୍ମନ୍ସର୍ଵୌଷଧିସମନ୍ଵିତମ୍
ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦ୍ରବ୍ୟ, ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସମସ୍ତ ଔଷଧି ସହିତ ରଖିବା ଉଚିତ।
ଆଗ୍ନେଯ୍ଯାଂ ଦିଶି କର୍ତଵ୍ଯଂ ମଂଡପସ୍ଯ ସମୀପତଃ
ମଣ୍ଡପର ଆଗ୍ନେୟ ଦିଗରେ, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।
ଲଵଣଂ ସର୍ଷପୈର୍ଯୁକ୍ତଂ ଘୃତେନ ମଧୁନା ସହ
ଲୁଣ ସରସପ ସହିତ ମିଶାଇ, ଘିଅ ଓ ମଧୁ ସହିତ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ।
ଦ୍ଵିତୀଯମଗ୍ନିକାର୍ଯସ୍ଯ କର୍ତାରଂ ବ୍ରାହ୍ମଣଂ କୁରୁ
ଦ୍ୱିତୀୟ ଅଗ୍ନିକାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ କାର୍ତା ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ କର।
ସିତଵସ୍ତ୍ରପରୀଧାନଂ ସିତମାଲାଧରଂ ଶୁଭମ୍
ସ୍ୱେତ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା, ସ୍ୱେତ ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିବା, ମଙ୍ଗଳମୟ ଦେଖାଯାଉଥିବା।
ମଂଡଲ ସ୍ଯ ସମୀପସ୍ଥୋ ଜପେଦ୍ରୁଦ୍ରାନ୍ଵିମତ୍ସରଃ
ମଣ୍ଡଳ ନିକଟରେ ବସି, ଅସୂୟା ଛାଡ଼ି, ରୁଦ୍ର ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ।
ଦେଵମଂଡଲଵତ୍କାର୍ଯଂ ଦ୍ଵିତୀଯଂ ମଂଡଲଂ ଶୁଭମ୍
ଦ୍ୱିତୀୟ ମଣ୍ଡଳଟିକୁ ଦେବମଣ୍ଡଳ ପରି ଉପଯୋଗ କରିବା ଉଚିତ, ଏହା ମଧ୍ୟ ମଙ୍ଗଳମୟ।
ଶ୍ଵେତଵସ୍ତ୍ରୈଶ୍ଚ ସଂଛନ୍ନା ଶ୍ଵେତଗଂଧାନୁଲେପିତା 4.124.
ସ୍ୱେତ ବସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଢାଙ୍କାଯିବା ଏବଂ ସ୍ୱେତ ଗନ୍ଧ ଲଗାଯିବା।
ଅଭିଷିଂଚେତ୍ତତଶ୍ଚୈଵ ନାମର୍କପତ୍ରପୁଟାଂବୁନା
ତାପରେ ନାମର କପତ୍ର ପାତ୍ରର ପାଣି ଦ୍ୱାରା ଅଭିଷେକ କରିବା ଉଚିତ।
ଶତାନି ସପ୍ତପର୍ଣାନାଂ ଚତୁର୍ଭିରଧିକାନି ତୁ
ସପ୍ତପର୍ଣ୍ଣ ଗଛର ଏକଶଏ ଚାରିଟି ପତ୍ର ରଖିବା ଦରକାର।
ଅଶ୍ଵସ୍ଥାନାଦ୍ଗଜସ୍ଥାନାଦ୍ଵଲ୍ମୀକାତ୍ସଂଗମାଦ୍ହ୍ରଦାତ୍
ଘୋଡ଼ା, ହାତୀ, ପିଲାପୋକ, ସଂଗମ ଏବଂ ହ୍ରଦରୁ ଆଣିବା।
ସର୍ଵୌଷଧିଂ ରୋଚନାଂ ଚ ନଦୀତୀର୍ଥୋଦକାନି ଚ
ସମସ୍ତ ଔଷଧି, ରୋଚନା ଏବଂ ନଦୀ ତୀରର ପବିତ୍ର ଜଳ ନେବା।
ଆପାଦତଲକେଶଂ ଚ କୁକ୍ଷୀ ଚୈଵ ଵିଶେଷତଃ
ପାଦ ତଳରୁ କେଶ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏବଂ ବିଶେଷ କରି ପେଟ ଉପରେ ଲଗାଯିବା।
ରୁଦ୍ରାଭିଜପ୍ତେନ ତତଃ ସ୍ନାପଯେତ୍କଲଶେନ ତାମ୍
ତାପରେ ରୁଦ୍ର ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିଥିବା କଳଶର ପାଣି ଦ୍ୱାରା ସ୍ନାନ କରାଯିବ।
ସର୍ଵତୋଦିକ୍ସ୍ଥିତୈଃ ପଶ୍ଚାତ୍ସ୍ନାପଯେତ୍ସଫଲାକ୍ଷତୈଃ
ପରେ, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଫଳ ଏବଂ ଅଭେଦ ଚାଉଳ ରଖି, ସେଥିରେ ସ୍ନାନ କରାଯିବ।
ହେତୁରପ୍ଯତ୍ର ନିର୍ଦିଷ୍ଟା ଦକ୍ଷିଣା ଗୌଃ ପଯସ୍ଵିନୀ
ଏଠାରେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କାରଣ ହେଉଛି ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗର ଦୁଧ ଦେଉଥିବା ଗାଈ।