ତୈଲସ୍ଯାମଲକାନାଂ ଚ ତୀର୍ଥେ ଦେଯାନି ନିତ୍ଯଶଃ
ତୀର୍ଥରେ ସଦା ତେଲ ଓ ଆମଳା ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଏଵଂ ସ୍ନାନାଵସାନେ ତୁ ଭୋଜ୍ଯଂ ଦେଯମଵାରିତମ୍
ଏପରି ସ୍ନାନ ଶେଷରେ, ଖାଦ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମୁକ୍ତ ଭାବରେ ଦେବା ଉଚିତ।
କଂବଲାଜିନରତ୍ନାନି ଵାସାଂସି ଵିଵିଧାନି ଚ ।। 4.122.
କମ୍ବଳ, କୃଷ୍ଣମୃଗ ଚର୍ମ, ରତ୍ନ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପୋଷାକ—
ଉପାନହୌ ତଥା ଗୁପ୍ତଂ ମୋଦକୈଃ ପାପମୋଚକୈଃ
ଏହିପରି ଜୁତା ଓ ଗୁପ୍ତ ଭାବରେ, ପାପ ଦୂର କରିଥିବା ମିଠା ଖାଦ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ।
ଅଗମ୍ଯାଗମନସ୍ତେଯପାପେଭ୍ଯଶ୍ଚ ପରିଗ୍ରହାତ୍
ଅନୁଚିତ କାମ, ଚୋରି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପାପ କାରଣରେ ଅସୁଚିତା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
ପିତୃଭିଃ ପିତାମହୈଃ ସାର୍ଦ୍ଧଂ ତଥୈଵ ପ୍ରପିତାମହୈଃ
ପିତା, ପୁରୁବାପା ଓ ପ୍ରପୁରୁବାପାଙ୍କ ସହିତ,
ଏକଵିଂଶକୁଲୈଃ ସାର୍ଦ୍ଧଂ ଭୋଗାନ୍ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଯଥେପ୍ସିତାନ୍
ଏକୋଇଶଟି କୁଳ ସହିତ, ଇଚ୍ଛାମତେ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରି,
ଯୋ ମାଘମାସ୍ଯୁଷସି ସୂର୍ଯ୍ଯକରାଭିତାମ୍ରେ ସ୍ନାନଂ ସମାଚରତି ଚାରୁନଦୀପ୍ରଵାହେ
ଯେଉଁଠି ମାଘ ମାସର ସକାଳେ, ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣରେ ଲାଲ ହୋଇଥିବା ମନୋହର ନଦୀ ପ୍ରବାହରେ ସ୍ନାନ କରେ,
ନିତ୍ଯସ୍ନାନଵିଧିଵର୍ଣନମ୍ ତସ୍ମାତ୍କାଯଵିଶୁଦ୍ଧ୍ଯର୍ଥଂ ସ୍ନାନମାଦୌ ଵିଧୀଯତେ
ଏହିପରି କାୟ ଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ ଆରମ୍ଭରେ ସ୍ନାନ କରିବା ନିୟମ ଅଛି।
ଅନୁଦ୍ଧତୈରୁଦ୍ଧତୈର୍ଵା ଜଲୈଃ ସ୍ନାନଂ ସମାଚରେତ୍
ସ୍ନାନ କରିବାକୁ ଶାନ୍ତ ଅଥବା ଚଞ୍ଚଳ ଜଳ ଯେଉଁଠି ମିଳେ, ତାହାରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ।
ନମୋ ନାରାଯଣାଯେତି ମୂଲମନ୍ତ୍ର ଉଦାହୃତଃ
‘ନମୋ ନାରାୟଣାୟ’ ଏହି ମୂଳ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଦରକାର।
ଚତୁର୍ହସ୍ତସମାଯୁକ୍ତଂ ଚତୁରସ୍ରଂ ସମଂତତଃ
ଚାରି ହସ୍ତ ମାପର, ଚାରିପାଖରେ ସମାନ ଚତୁର୍ସ୍ର ଜାଗା ରଖିବା ଉଚିତ।
ଓଁ ଵିଷ୍ଣୁପାଦପ୍ରସୂତାସି ଵୈଷ୍ଣଵୀ ଵିଷ୍ଣୁଦେଵତା
ଓଁ, ତୁମେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପାଦରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ବୈଷ୍ଣବୀ, ବିଷ୍ଣୁ ଦେବୀ।
ତିସ୍ରଃ କୋଟ୍ଯୋଽର୍ଦ୍ଧକୋଟୀ ଚ ତୀର୍ଥାନାଂ ଵାଯୁରବ୍ରଵୀତ୍
ତିନି କୋଟି ଓ ଅର୍ଧ କୋଟି ତୀର୍ଥ ଅଛି, ଏହା ବାୟୁ କହିଛନ୍ତି।
ନଂଦିନୀତ୍ଯେଵ ତେ ନାମ ଦେଵେଷୁ ନଲିନୀତି ଚ
ଦେବମାନେ ତୁମକୁ ନନ୍ଦିନୀ ଭାବେ ଡାକନ୍ତି, ମନ୍ଦାର ଫୁଲ ମଧ୍ୟରେ ତୁମର ନାମ ନଳିନୀ।
ଵିଦ୍ଯାଧରା ସୁପ୍ରସନ୍ନା ତଥା ଲୋକ ପ୍ରସାଦିନୀ
ବିଦ୍ୟାଧରମାନେ ଖୁସି ହୁଅନ୍ତି, ତୁମେ ଜଗତକୁ ମଧୁରତା ଦେଉଛ।
ଏତାନି ପୁଣ୍ଯନାମାନି ସ୍ନାନକାଲେ ପ୍ରକୀର୍ତଯେତ୍
ସ୍ନାନ ସମୟରେ ଏହି ପୁଣ୍ୟ ନାମଗୁଡିକ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ।
ସପ୍ତଵାରାଭିଜପ୍ତେନ କରସଂପୁଟଯୋଜିତମ୍ ।। ( ୩) ମୂାର୍ଧ୍ନି କୁର୍ଯାଜ୍ଜଲଂ ଭୂପ ତ୍ରିଚତୁଃପଞ୍ଚସପ୍ତଧା ।। 4.123.
ସପ୍ତ ଥର ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରି, ହାତ ଜୋଡି ମୁଣ୍ଡରେ ଜଳ ଦେବା ଉଚିତ, ରାଜା, ତିନି, ଚାରି, ପାଞ୍ଚ କିମ୍ବା ସପ୍ତ ଥର।
ସ୍ନାନଂ କୁର୍ଯାନ୍ମୃଦା ତଦ୍ଵଦା ମଂତ୍ର୍ଯ ଚ ଵିଧାନତଃ
ଏହିପରି ମାଟି ଦେଇ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଅଶ୍ଵକ୍ରାଂତେ ରଥକ୍ରାଂତେ ଵିଷ୍ଣୁକ୍ରାଂତେ ଵସୁଂଧରେ
ଅଶ୍ୱ ଚାଲିଥିବା, ରଥ ଚାଲିଥିବା, ବିଷ୍ଣୁ ଚାଲିଥିବା ବସୁଧାରେ,
ଉଦ୍ଧୃତାସି ଵରାହେଣ କୃଷ୍ଣେନ ଶତବାହୁନା
ତୁମେ ବରାହ ଦ୍ୱାରା, ଶତବାହୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ତଳିତ ହେଇଛ।
ଏଵଂ ସ୍ନାତ୍ଵା ତତଃ ପଶ୍ଚାଦାଚମ୍ଯ ଚ ଵିଧାନତଃ
ଏପରି ସ୍ନାନ କରି, ପରେ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଆଚମନ କରିବା ଦରକାର।
ତତସ୍ତୁ ତର୍ପଣଂ କୁର୍ଯାତ୍ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯାପ୍ଯାଯନାଯ ତୁ କ୍ରୂରାଃ ସର୍ଵାଃ ସୁପର୍ଣାଶ୍ଚ ତରକ୍ଷା ଵିହଗାଃ ଖଗାଃ
ତାପରେ ତିନି ଲୋକର ଉପକାର ପାଇଁ ଜଳ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ଦାନ କ୍ରୂର ପ୍ରାଣୀ, ବଡ଼ ପକ୍ଷୀ, ଦେମନ, ଏବଂ ଉଡ଼ୁଥିବା ସବୁ ପକ୍ଷୀଙ୍କ ପାଇଁ ଦିଆଯିବ।
ନିରାଧାରାଶ୍ଚ ଯେ ଜୀଵାଃ ପାପକର୍ମରତାଶ୍ଚ ଯେ
ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ନିରାଧାର ଅଛନ୍ତି, ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ଦୁଷ୍ଟ କାମରେ ଲଗି ରହନ୍ତି,
ତେଷାମାପ୍ଯାଯନାଯୈତଦ୍ଦୀଯତେ ସଲିଲଂ ମଯା
ସେମାନଙ୍କର ଜୀବନ ଉପକାର ପାଇଁ ମୁଁ ଏହି ଜଳ ଦେଉଛି।
ମନୁଷ୍ଯାଂସ୍ତର୍ପଯେଦ୍ଭକ୍ତ୍ଯା ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ରାନୃଷୀଂସ୍ତଥା
ଭକ୍ତି ସହିତ ମନୁଷ୍ୟମାନେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ପୁଅମାନେ ଏବଂ ଋଷିମାନେଙ୍କୁ ତୃପ୍ତ କରିବା ଉଚିତ।
କପିଲଶ୍ଚାସୁରିଶ୍ଚୈଵ ଵୋଢୁଃ ପଞ୍ଚଶିଖସ୍ତଥା
କପିଲ, ଅସୁରି, ବୋଢୁ, ଏବଂ ପଞ୍ଚଶିଖ ମଧ୍ୟ ତୃପ୍ତ କରିବା ଉଚିତ।
ମରୀଚିମତ୍ର୍ଯଙ୍ଗିରସୌ ପୁଲସ୍ତ୍ଯଂ ପୁଲହଂ କ୍ରତୁମ୍ 4.123.
ମରୀଚି, ଅତ୍ରି, ଅଙ୍ଗିରସ, ପୁଲସ୍ତ୍ୟ, ପୁଲହ, ଏବଂ କ୍ରତୁଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ତୃପ୍ତ କରିବା ଉଚିତ।
ଦେଵବ୍ରହ୍ମଋଷୀନ୍ସର୍ଵାଂସ୍ତର୍ପଯେତାକ୍ଷତୋଦକୈଃ
ଅକ୍ଷତ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଦିବ୍ୟ ଋଷି ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମା ଋଷିମାନେଙ୍କୁ ତୃପ୍ତ କରିବା ଉଚିତ।
ଅଗ୍ନିଷ୍ଵାତ୍ତା ବର୍ହିଷଦୋ ହଵିଷ୍ମଂତସ୍ତଥୋଷ୍ମପାଃ
ଅଗ୍ନିଷ୍ୱାତ୍ତ, ବର୍ହିଷଦ, ହବିଷ୍ମତ୍, ଏବଂ ଉଷ୍ମପାମାନେଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ତୃପ୍ତ କରିବା ଉଚିତ।