କାର୍ତ୍ତିକ୍ଯାଂ ଯୋ ଵୃଷୋତ୍ସର୍ଗଂ କୃତ୍ଵା ନକ୍ତଂ ସମାଚରେତ୍
ଯିଏ କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ବୃଷ ଛାଡ଼ି ଦିଅନ୍ତି ଏବଂ ରାତିରେ ଉପବାସ କରନ୍ତି—
ଵ୍ରତାଂତେ ଗୌଃ ପ୍ରଦାତଵ୍ଯା ଭୋଜନଂ ଶକ୍ତିତଃ ପରମ୍
ବ୍ରତର ଶେଷରେ ସେ ଏକ ଗାଈ ଦାନ କରିବା ସହ, ନିଜ ଶକ୍ତିଅନୁସାରେ ଭୋଜନ ଦେବା ଉଚିତ।
ଚତୁର୍ଦଶ୍ଯାଂ ତୁ ନକ୍ତାଶୀ ସମାଂତେ ଗୋଯୁଗପ୍ରଦଃ
ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ତିଥିରେ ଯିଏ ରାତିରେ ମାତ୍ର ଖାନ୍ତି, ବ୍ରତର ଶେଷରେ ସେ ଦୁଇଟି ଗାଈ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।
ସପ୍ତରାତ୍ରୋଷିତୋ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଘୃତକୁଂଭଂ ଦ୍ଵିଜାତଯେ
ସାତ ରାତି ଉପବାସ କରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଏକ ଘିଅ ଭରା ମଟକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ।
ମାସାଂତେ ଚ ସ ଗାଂ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଧେନୁମଂତେ ପଯସ୍ଵିନୀମ୍
ମାସର ଶେଷରେ ସେ ଦୁଧ ଦେଉଥିବା ଗାଈ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।
ସୋପଵାସଃ ପଞ୍ଚଗଵ୍ଯଂ ପିବେଦ୍ରାତ୍ରୌ ଵିଚକ୍ଷଣଃ
ଉପବାସ କରି, ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ରାତିରେ ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ ପିବିବା ଉଚିତ।
କପିଲାଯାସ୍ତୁ ଗୋମୂତ୍ରଂ କୃଷ୍ଣାଯା ଗୋମଯଂ ତଥା 4.121.
କପିଳା ଗାଈର ମୁତ୍ର ଏବଂ କୃଷ୍ଣା ଗାଈର ଗୋବର ନେବା ଉଚିତ।
ଗୃହୀତ୍ଵା କର୍ବୁରାଯାସ୍ତୁ ଘୃତମେକତ୍ର ମେଲଯେତ୍
କଳା ଚିହ୍ନ ଥିବା ଗାଈର ଘିଅ ନେଇ, ସବୁକିଛି ଏକଠା କରି ମିଶାଇବା ଉଚିତ।
ତତଃ ପ୍ରଭାତସମଯେ ସ୍ନାତ୍ଵା ସଂତର୍ପ୍ଯ ଦେଵତାଃ
ତାପରେ ପ୍ରଭାତବେଳେ ସ୍ନାନ କରି, ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ଉଚିତ।
ବ୍ରହ୍ମକୂର୍ଚଵ୍ରତଂ ହ୍ଯେତତ୍ସର୍ଵପାପପ୍ରଣାଶନମ୍ ବ୍ରହ୍ମକୂର୍ଚୋପଵାସେନ ତତ୍ସର୍ଵଂ ନଶ୍ଯତି କ୍ଷଣାତ୍
ଏହି ବ୍ରତକୁ ବ୍ରହ୍ମକୂର୍ଚ୍ଚ ବ୍ରତ କୁହାଯାଏ, ଯାହା ସମସ୍ତ ପାପକୁ ନଶ୍ୱ କରେ; ବ୍ରହ୍ମକୂର୍ଚ୍ଚ ଉପବାସ କଲେ ସମସ୍ତ ଦୁଷ୍କର୍ମ କ୍ଷଣମାତ୍ରରେ ନଷ୍ଟ ହୁଏ।
ଅନଗ୍ନିପକ୍ଵମଶ୍ନାତି ତୃତୀଯାଯାଂ ତୁ ଯୋ ନରଃ
ତୃତୀୟ ଦିନରେ ଯିଏ ଅଗ୍ନିରେ ରାନ୍ଧା ନୁହେଁ ଏମିତି ଖାଦ୍ୟ ଖାଏ—
ଏତଦ୍ଦୃଷିଵ୍ରତଂ ନାମ ସର୍ଵମାଙ୍ଗଲ୍ଯକାରକମ୍
ଏହାକୁ ଋଷିମାନେଙ୍କ ବ୍ରତ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଯାହା ସମସ୍ତ ମଙ୍ଗଳ ଦେଇଥାଏ।
ତିଲପ୍ରସ୍ଥୋପରି ଗତଂ ସିତମାଲ୍ଯଯୁଗାନ୍ଵିତମ୍ ତଦଂତେ ରାଜରାଜଃ ସ୍ଯାଦଗ୍ନିଵ୍ରତମିଦଂ ସ୍ମୃତମ୍
ତିଳର ପ୍ରସ୍ଥ ଉପରେ ଯାହାକୁ ଧବଳ ମାଳା ଦୁଇଟି ସହ ରଖାଯାଏ—ବ୍ରତର ଶେଷରେ ସେ ରାଜାନ୍ତ ରାଜା ହୁଏ; ଏହି ବ୍ରତକୁ ଅଗ୍ନି ବ୍ରତ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
କୃତ୍ଵା ପଲଦ୍ଵଯାଦୂର୍ଧ୍ଵଂ ଶଯ୍ଯାଭ୍ଯାଂ ସଂଯୁତଂ ନରଃ
ଏହିପରି କରି, ଦୁଇ ପଳା ଓଜନ ଉପରେ ଏହାକୁ ଦୁଇଟି ଶଯ୍ୟା ସହ ରଖିବା ଉଚିତ।
ସତ୍ଯଲୋକେ ଵସେତ୍କଲ୍ପଂ ସହସ୍ରମଥ ଭୂପତିଃ
ସତ୍ୟଲୋକରେ ରାଜା ଏକ ହଜାର କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବାସ କରନ୍ତି।
ମୁଖଵାସଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ସମାଂତେ ଗୋପ୍ରଦୋ ଭଵେତ୍
ବର୍ଷ ଶେଷରେ ମୁଖରେ ବାସ ଛାଡି ଗୋଦାନ କରିଥାନ୍ତି।
ନିଶି କୃତ୍ଵା ଜଲେ ଵାସଂ ପ୍ରଭାତେ ଗୋପ୍ରଦୋ ଭଵେତ୍ 4.121.
ରାତିରେ ପାଣିରେ ବାସ କରି, ପ୍ରଭାତରେ ଗୋଦାନ କରିଥାନ୍ତି।
ଚାନ୍ଦ୍ରାଯଣଂ ଚ ଯଃ କୁର୍ଯାଦ୍ଧୈମଂ ଚନ୍ଦ୍ରଂ ନିଵେଦଯେତ୍
ଯେଉଁଠି ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ବ୍ରତ କରି ସୁନାର ଚନ୍ଦ୍ର ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେଉଁଠି ଫଳ ପାଆନ୍ତି।
ଜ୍ଯେଷ୍ଠେ ପଞ୍ଚତପାଃ ସାଯଂ ହେମଧେନୁପ୍ରଦୋ ଦିଵମ୍
ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ମାସର ସାଂଜେ ପଞ୍ଚତପ ବ୍ରତ କରି, ସୁନାର ଗାଈ ଦେଇ ସ୍ଵର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ।
ଅନୁଲେପନଂ ଯଃ କୁର୍ଯାତ୍ତୃତୀଯାଯାଂ ଶିଵାଲଯେ
ତୃତୀୟ ତିଥିରେ ଶିବମନ୍ଦିରରେ ଯେଉଁଠି ଅନୁଲେପନ କରନ୍ତି—
ମାଘେ ନିଶ୍ଯାର୍ଦ୍ରଵାସାଃ ସ୍ଯାତ୍ସପ୍ତମ୍ଯାଂ ଗୋପ୍ରଦୋ ଭଵେତ
ମାଘ ମାସରେ ରାତି ଭିଜା ପୋଶାକରେ ବାସ କରି, ସପ୍ତମୀ ତିଥିରେ ଗୋଦାନ କରନ୍ତି।
ଦତ୍ତ୍ଵା କୃତୋପଵାସସ୍ତୁ ଦିଵି କଲ୍ପଶତଂ ଵସେତ୍
ଦାନ ଦେଇ ଉପବାସ କରି, ସେ ଶତ କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ଵର୍ଗରେ ବାସ କରନ୍ତି।
ତଦ୍ଵତ୍କଲ୍ପଦ୍ଵଯାଦୂର୍ଧ୍ଵଂ କରିଭ୍ଯାଂ ସଂଯୁତଂ ନରଃ
ଏହିପରି, ଦୁଇ କଳ୍ପ ପରେ ଏକ ଲୋକ ହାତୀ ସହିତ ଯାତ୍ରା କରେ।
ତ୍ରିରାତ୍ରୋପୋଷିତୋ ଦଦ୍ଯାତ୍ଫାଲ୍ଗୁନ୍ଯାଂ ଭଵନଂ ଶୁଭମ୍
ତିନି ରାତି ଉପବାସ କରି, ଫାଲ୍ଗୁନ ମାସରେ ଏକ ସୁନ୍ଦର ଘର ଦେବା ଉଚିତ।
ସୁରଲୋକମଵାପ୍ନୋତି ଧାମ ଵ୍ରତସମନ୍ଵିତମ୍
ବ୍ରତର ଫଳ ସହିତ ସେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ।
ପୌର୍ଣମାସ୍ଯାମଵାପ୍ନୋତି ମୋକ୍ଷମିନ୍ଦୁଵ୍ରତାଦିହ
ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରେ ଇନ୍ଦୁ ବ୍ରତ ଓ ଅନ୍ୟ ବ୍ରତ ଦ୍ୱାରା ଏଠାରେ ମୋକ୍ଷ ପାଆନ୍ତି।
ଦତ୍ତ୍ଵା ସିତଦ୍ଵିତୀଯାଯାମିଂଦୋର୍ଲଵଣଭୋଜନମ୍ 4.121.
ଶୁକ୍ଳ ଦ୍ୱିତୀୟା ତିଥିରେ ଲୁଣ ଭୋଜନ ଦେଇ—
ସମାଂତେ ଗୋପ୍ରଦୋ ଯାତି ଵିପ୍ରାଯ ଶିଵମଂଦିରମ୍
ବର୍ଷ ଶେଷରେ ଗୋଦାନ କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାଇଁ ଶିବଙ୍କ ପବିତ୍ର ମନ୍ଦିରକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ପ୍ରତିପଦ୍ଯେକଭକ୍ତାଶୀ ସମାଂତେ କପିଲାପ୍ରଦଃ
ପ୍ରଥମ ତିଥିରେ ଏକବାର ଖାଇ, ବର୍ଷ ଶେଷରେ କପିଳା ଗାଈ ଦେଇଥାନ୍ତି।
ଏକାଦଶ୍ଯାଂ ମାଘମାସେ ଚତୁର୍ଦଶ୍ଯଷ୍ଟମୀଷୁ ଚ
ଏକାଦଶୀ, ମାଘ ମାସ, ଚତୁର୍ଦଶୀ ଓ ଅଷ୍ଟମୀ ତିଥିରେ—