ଯଶ୍ଚୈତଚ୍ଛ୍ରଣୁଯାତ୍କଲ୍ପଂ ଗ୍ରହାଣାଂ ପଠତେଽପି ଵା
ଏହି ଗ୍ରହମାନଙ୍କ ଗଳ୍ପ ଯିଏ ଶୁଣନ୍ତି କିମ୍ବା ପଢ଼ନ୍ତି—
ଶନୈଶ୍ଚରଂ ରାହୁକେତୂ ଲୋହପାତ୍ରେଷୁ ଵିନ୍ଯସେତ୍
ଶନି, ରାହୁ ଓ କେତୁଙ୍କୁ ଲୋହା ପାତ୍ରରେ ରଖିବା ଉଚିତ।
ସୂର୍ଯଂ ଵିଧୁଂ କୁଜ ବୁଧୌ ଗୁରୁଶୁକ୍ରସୌରୀନ୍ହସ୍ତାଦିକର୍କ୍ଷସହିତାନୁଦିତକ୍ରମେଣ
ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର, ମଙ୍ଗଳ, ବୁଧ, ବୃହସ୍ପତି, ଶୁକ୍ର, ଶନି, ଉଦୟ ଓ ଅସ୍ତମାନ୍ତ ଗ୍ରହମାନେ, ଉଠିବା କ୍ରମରେ—
ଇତି ଶ୍ରୀଭଵିଷ୍ଯେ ମହାପୁରାଣ ଉତ୍ତରପର୍ଵଣି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଯୁଧିଷ୍ଠିରସଂଵାଦେ ଗ୍ରହନକ୍ଷତ୍ରଵ୍ରତଵର୍ଣନଂ ନାମ ତ୍ରଯୋଦଶୋତ୍ତରଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀଭବିଷ୍ୟ ପୁରାଣର ଉତ୍ତରପର୍ବରେ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଓ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ସଂବାଦରେ, 'ଗ୍ରହ ଓ ନକ୍ଷତ୍ର ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ବ୍ରତ ବିବରଣ' ନାମକ ଏହା ଏକଶତ ତିରିଶ ଅଧ୍ୟାୟ।
ଶନୈଶ୍ଚରଵ୍ରତଵର୍ଣନମ୍ ପୁରା ତ୍ରେତାଯୁଗେ ପାର୍ଥ ନାଵର୍ଷତ୍ପାକଶାସନଃ
ଶନି ବ୍ରତ ବିବରଣ—
ତତୋ ରାଷ୍ଟ୍ରଂ କ୍ଷୁଧାଵିଷ୍ଟଂ ବଭୂଵାତୀଵ ଦାରୁଣମ୍
ପୂର୍ବେ ତ୍ରେତାଯୁଗରେ, ହେ ପାର୍ଥ, ଧାନ୍ୟର ଦେବତା ବର୍ଷା ଦେଲେ ନାହିଁ।
ତସ୍ମିନ୍ଘୋରାକୁଲେ କାଲେ ସପତ୍ନୀକଃ ସବାଲକଃ
ଏହାର ଫଳରେ ଦେଶ ଭୟଙ୍କର ଭାବରେ ଭୁଖରେ ପୀଡ଼ିତ ହେଲା।
ମାର୍ଗେଽଥ ଗଚ୍ଛତା ତେନ କୌଶିକେନ ମହର୍ଷିଣା
ସେ ଭୟଙ୍କର ଓ ଅସ୍ଥିର ସମୟରେ, କୌଶିକ ଋଷି ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ଓ ଶିଶୁ ସହିତ ରାସ୍ତାରେ ଯାଉଥିଲେ।
ତସ୍ମିନ୍କାଲେ ଵିଶେଷେଣ କ୍ଷୀଣେନ୍ନୌଷଧି ସଂଚଯେ
ସେ ସମୟରେ ବିଶେଷ କରି ଔଷଧି ଜମା ଶେଷ ହୋଇଯାଇଥିଲା।
ସୋଽପି ବାଲୋ ରୁଦନ୍ଦୀନୋ ଦିଶୋ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ସ୍ଥିତଃ ପଥି
ସେ ଶିଶୁଟିଏ କାନ୍ଦୁଥିଲା ଏବଂ ଦୁଃଖିତ ଅବସ୍ଥାରେ ରାସ୍ତାରେ ଦଉଁଡ଼ି ଦିଗବାରେ ଦେଖୁଥିଲା।
କୂପେ ଜଲଂ ପପୌ ନିତ୍ଯଂ ତତ୍ରୈଵାଶ୍ରମମଂଡଲେ
ସେଠାରେ ଆଶ୍ରମ ପରିସରରେ ଏକ କୁଆଁରୁ ସେ ଦିନେ ଦିନେ ପାଣି ପିଉଥିଲେ।
ଅଥାଜଗାମ ଭଗଵାନ୍ନାରଦୋ ଵେଦପାରଗଃ
ତେବେ ଭଗବାନ ନାରଦ, ଯିଏ ବେଦର ପାରଙ୍ଗତ, ସେଠାକୁ ଆସିଲେ।
ଦଯଯା ତସ୍ଯ ସଂସ୍କାରଂ ଚକ୍ରେ ମୌଂଜ୍ଯାଦିବଂଧନମ୍ ଦଦୌ ଚ ଵୈଷ୍ଣଵଂ ମଂତ୍ରଂ ଦ୍ଵାଦଶାକ୍ଷରମିତ୍ଯୁତ
ଦୟାବଶତଃ ସେ ଶିଶୁଙ୍କ ଉପନୟନ କଲେ, ମୁଞ୍ଜ ଦେଇ ବନ୍ଧିଲେ ଏବଂ ଦ୍ୱାଦଶାକ୍ଷର ବିଷ୍ଣୁ ମନ୍ତ୍ର ଦେଲେ।
ଵେଦାଭ୍ଯାସରତସ୍ଯାସ୍ଯ ଵିଷ୍ଣୁଧ୍ଯାନପରସ୍ଯ ଚ 4.114.
ଯିଏ ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନରେ ଲଗ୍ନ ଓ ବିଷ୍ଣୁ ଧ୍ୟାନରେ ନିମଗ୍ନ, ସେ ଶିଶୁ ପାଇଁ।
ଵୈନତେଯସମାରୂଢୋ ନୀଲୋତ୍ପଲଦଲଚ୍ଛଵିଃ
ଗରୁଡ଼ ଉପରେ ବସିଥିବା, ତାଙ୍କର ରଙ୍ଗ ନୀଳ କମଳର ପତ୍ର ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ସ ଉଵାଚ ତଦା ତୁଷ୍ଟୋ ଵରଂ ବ୍ରୂହି ଯମି ଚ୍ଛସି ନାରଦେନାପ୍ଯନୁଜ୍ଞାତୋ ଜ୍ଞାନଵିଦ୍ଯାମଯାଚତ
ସେତେବେଳେ, ସେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ କହିଲେ, 'ତୁମେ ଯେଉଁ ଇଚ୍ଛା କର, ସେଇ ଦାୟିକ ମାଗ।' ନାରଦଙ୍କ ଅନୁମତିରେ, ସେ ଜ୍ଞାନ ଓ ବିଦ୍ୟା ମାଗିଲେ।
ଦତ୍ତ୍ଵା ଜ୍ଞାନଂ ସୋପଦେଶଂ ଯୋଗାଭ୍ଯାସଂ ଚ ନିର୍ମଲମ୍
ସେ ଶୁଦ୍ଧ ଜ୍ଞାନ, ଶିକ୍ଷା ଓ ଯୋଗ ଅଭ୍ୟାସ ଦେଇଲେ।
ତତୋ ରାଜନ୍ମହାଜ୍ଞାନୀ ମହର୍ଷିଃ ସ ଶିଶୁସ୍ତଦା
ତାପରେ, ରାଜା, ସେ ମହାମୁନି ଶିଶୁ ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ ବଡ଼ ଜ୍ଞାନୀ ହେଲେ।
ଗ୍ରହେଣାଗ୍ରହଭୂତେନ ବାଲରୂପୋଽପି ଦୁଃଖିତ.
ଶିଶୁ ରୂପରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଗ୍ରହମାନ୍ୟ ସବୁଠାରୁ କ୍ରୂର ଏକ ଗ୍ରହ ଦ୍ୱାରା ସେ ଦୁଃଖିତ ହେଉଥିଲେ।
ବ୍ରାହ୍ମଣ୍ଯଂ ଭଵତା ଦତ୍ତଂ ଦୈଵାନ୍ମମ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ
ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଦେବତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ ମୁଁ ତୁମକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣତ୍ୱ ଦେଇଛି।
ଶନୈଶ୍ଚରେଣ କ୍ରୂରେଣ ଗ୍ରହେଣ ତ୍ଵଂ ହି ପୀଡିତଃ
ତୁମେ କ୍ରୂର ଗ୍ରହ ଶନିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୀଡ଼ିତ ହେଉଛ।
ତେନୈତତ୍ତେ ଫଲଂ ପ୍ରାପ୍ତଂ ସୈଷଃ ସୌରିଃ ଶନୈଶ୍ଚରଃ
ଏହି କାରଣରୁ ତୁମେ ଏହି ଫଳ ପାଇଛ; ଏହି ହେଉଛନ୍ତି ସୂର୍ଯ୍ୟପୁତ୍ର ଶନି।
ଏଵମୁକ୍ତଃ ଶିଶୁଃ କ୍ରୋଧାତ୍ପ୍ରଜଜ୍ଵାଲେଵ ପାଵକଃ ପତମାନୋ ଗିରେଃ ଶୃଂଗାଦ୍ଭଗ୍ନଃ ଖଂଜୋ ବଭୂଵ ହ
ଏଭଳି କହିବା ପରେ, ଶିଶୁ ରାଗରେ ଅଗ୍ନି ପରି ତେଜସ୍ୱୀ ହେଲେ, ପର୍ବତ ଶିଖରରୁ ଖସି ପଡ଼ି, ଭାଙ୍ଗି ଏବଂ ଲଙ୍ଗଡ଼ା ହେଲେ।
ଧରଣ୍ଯାଂ ପତିତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଭାସ୍କରାତ୍ମଜମାତୁରମ୍ 4.114.
ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପୁଅ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଯିବାକୁ ଦେଖି, ତାଙ୍କ ମାଆ—
ହର୍ଷାଦ୍ଦେଵାନଥାହୂଯ ଦର୍ଶଯାମାସ ତଂ ଶନିମ୍
ଖୁସିରେ, ସେ ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ଡାକି, ଶନିଙ୍କୁ ସେମାନେଙ୍କୁ ଦେଖାଇଲେ।
ଅଥ ଦେଵାସ୍ତଥା ପ୍ରାପ୍ତା ବ୍ରହ୍ମରୁଦ୍ରେନ୍ଦ୍ରପାଵକାଃ
ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମା, ରୁଦ୍ର, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନି ଆଦି ଦେବତାମାନେ ଆସିଲେ।
ସ୍ଵସ୍ତି ତେଽସ୍ତୁ ମହାଭାଗ ପିପ୍ପଲାଦ ମହାମୁନେ ଅନ୍ଵର୍ଥଯୁକ୍ତଂ ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ର ଜୀଵିତଂ ପିପ୍ଲାଦନାତ୍
ହେ ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ପିପ୍ପଳାଦ, ମହାମୁନି, ତୁମକୁ ଶୁଭାଶୀର୍ବାଦ। ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପିପ୍ପଳ ଗଛରୁ ତୁମ ନାମ ଏବଂ ଜୀବନ ଯଥାର୍ଥ ହୋଇଛି।
ଭଗଵନ୍ପିପ୍ପଲାନ୍ଯତ୍ତ୍ଵା ଜୀଵିତୋଽସି ଯତୋ ମୁନେ
ହେ ଭଗବନ୍, ପିପ୍ପଳ ଗଛ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଜୀବନ ଲାଭ କରିଛ, ମୁନି।
ଯେ ଚ ତ୍ଵାଂ ପୂଜଯିଷ୍ଯଂତି ସ୍ନାତ୍ଵା ପୁଷ୍ପୈର୍ମହାଋଷିମ୍
ଯେମାନେ ତୁମକୁ ସ୍ନାନ କରି ଓ ଫୁଲ ଦେଇ ପୂଜିବେ, ହେ ମହାମୁନି,
ଇହାଶ୍ରମେ ସମଭ୍ଯେତ୍ଯ ରୂପେସ୍ମିନ୍ଭକ୍ତିଭାଵିତାଃ
ଏଠାରେ ଆଶ୍ରମକୁ ଆସି, ଏହି ରୂପରେ ଭକ୍ତିଭାବରେ ପୂଜା କରିବେ,