ହୋମଂ ତିଲଘୃତୈଃ କୁର୍ଯାଦ୍ଗୃହନାମ୍ନା ତୁ ମଂତ୍ରଵିତ୍
ମନ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ୟକ୍ତି ତିଳ ତେଲ ଦ୍ୱାରା ହୋମ କରି, ଗ୍ରହମାନଙ୍କର ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ।
ଉଦୁଂବରଶମୀଦୂର୍ଵାକୁଶାଶ୍ଚ ସମିଧଃ କ୍ରମାତ୍
ଉଦୁମ୍ବର, ଶମୀ, ଦୂର୍ବା ଓ କୁଶ ଏକ ପରିପାଟିରେ ହୋମ ଜ୍ୱାଳା ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ।
ହୋତଵ୍ଯଂ ମଧୁସର୍ପିଭ୍ଯାଂ ଦଧ୍ନା ଵା ପାଯସେନ ଵା
ମଧୁ ଓ ଘିଅ, କିମ୍ବା ଦହି ବା ଖିର ଦ୍ୱାରା ହୋମ କରିବା ଉଚିତ।
ଗ୍ରହାସ୍ତ୍ରଯୋଽପି କର୍ତଵ୍ଯା ରାଜଁଲ୍ଲୋହମଯାଃ ଶୁଭାଃ
ଗ୍ରହ ତିନିଟିକୁ ରାଜା ଲୋହାରେ ଶୁଭ ଆକୃତିରେ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ।
କୃଷ୍ଣଵସ୍ତ୍ରଯୁଗଂ ଦଦ୍ଯାଦେକୈକସ୍ଯ କ୍ରମାନ୍ନୃପ
ରାଜା ପ୍ରତ୍ୟେକ ଗ୍ରହ ପାଇଁ କ୍ରମକ୍ରମେ ଦୁଇଟି କଳା ବସ୍ତ୍ର ଦେବା ଉଚିତ।
ହୋମାଵସାନେ ସର୍ଵଂ ତଦ୍ବ୍ରାହ୍ମଣାଯୋପପାଦଯେତ୍
ହୋମ ଶେଷରେ ସମସ୍ତ ଜିନିଷ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଇଦେବା ଉଚିତ।
କେତଵେ ଚ ନମସ୍ତୁଭ୍ଯଂ ସର୍ଵଶାଂତିପ୍ରଦୋ ଭଵ
ହେ କେତୁ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ସମସ୍ତ ଶାନ୍ତି ଦେବାକୁ ଦୟା କର।
ଯଦି ଭୌମୋ ରଵିସୁତୋ ଭାସ୍କରୋ ରାହୁଣା ସହ
ମଙ୍ଗଳ, ସୂର୍ଯ୍ୟପୁତ୍ର, ଭାସ୍କର କିମ୍ବା ରାହୁ ସହିତ ଯେ ହେଉଛନ୍ତି—
ଅନେନ କୃତମାତ୍ରେଣ ସର୍ଵେ ଶାମ୍ଯଂତ୍ଯୁପଦ୍ରଵାଃ
ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିଲେ ସମସ୍ତ ଅଶାନ୍ତି ଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଏ।
ଏଵଂ ଯଃ କୁରୁତେ ରାଜନ୍ସଦାଭକ୍ତିସମନ୍ଵିତଃ 4.113.
ହେ ରାଜା, ଯେଉଁଠି ଜଣେ ଭକ୍ତି ସହିତ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ସଦା କରନ୍ତି—
ଯଶ୍ଚୈତଚ୍ଛ୍ରଣୁଯାତ୍କଲ୍ପଂ ଗ୍ରହାଣାଂ ପଠତେଽପି ଵା
ଏହି ଗ୍ରହମାନଙ୍କ ଗଳ୍ପ ଯିଏ ଶୁଣନ୍ତି କିମ୍ବା ପଢ଼ନ୍ତି—
ଶନୈଶ୍ଚରଂ ରାହୁକେତୂ ଲୋହପାତ୍ରେଷୁ ଵିନ୍ଯସେତ୍
ଶନି, ରାହୁ ଓ କେତୁଙ୍କୁ ଲୋହା ପାତ୍ରରେ ରଖିବା ଉଚିତ।
ସୂର୍ଯଂ ଵିଧୁଂ କୁଜ ବୁଧୌ ଗୁରୁଶୁକ୍ରସୌରୀନ୍ହସ୍ତାଦିକର୍କ୍ଷସହିତାନୁଦିତକ୍ରମେଣ
ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର, ମଙ୍ଗଳ, ବୁଧ, ବୃହସ୍ପତି, ଶୁକ୍ର, ଶନି, ଉଦୟ ଓ ଅସ୍ତମାନ୍ତ ଗ୍ରହମାନେ, ଉଠିବା କ୍ରମରେ—
ଇତି ଶ୍ରୀଭଵିଷ୍ଯେ ମହାପୁରାଣ ଉତ୍ତରପର୍ଵଣି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଯୁଧିଷ୍ଠିରସଂଵାଦେ ଗ୍ରହନକ୍ଷତ୍ରଵ୍ରତଵର୍ଣନଂ ନାମ ତ୍ରଯୋଦଶୋତ୍ତରଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀଭବିଷ୍ୟ ପୁରାଣର ଉତ୍ତରପର୍ବରେ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଓ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ସଂବାଦରେ, 'ଗ୍ରହ ଓ ନକ୍ଷତ୍ର ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ବ୍ରତ ବିବରଣ' ନାମକ ଏହା ଏକଶତ ତିରିଶ ଅଧ୍ୟାୟ।
ଶନୈଶ୍ଚରଵ୍ରତଵର୍ଣନମ୍ ପୁରା ତ୍ରେତାଯୁଗେ ପାର୍ଥ ନାଵର୍ଷତ୍ପାକଶାସନଃ
ଶନି ବ୍ରତ ବିବରଣ—
ତତୋ ରାଷ୍ଟ୍ରଂ କ୍ଷୁଧାଵିଷ୍ଟଂ ବଭୂଵାତୀଵ ଦାରୁଣମ୍
ପୂର୍ବେ ତ୍ରେତାଯୁଗରେ, ହେ ପାର୍ଥ, ଧାନ୍ୟର ଦେବତା ବର୍ଷା ଦେଲେ ନାହିଁ।
ତସ୍ମିନ୍ଘୋରାକୁଲେ କାଲେ ସପତ୍ନୀକଃ ସବାଲକଃ
ଏହାର ଫଳରେ ଦେଶ ଭୟଙ୍କର ଭାବରେ ଭୁଖରେ ପୀଡ଼ିତ ହେଲା।
ମାର୍ଗେଽଥ ଗଚ୍ଛତା ତେନ କୌଶିକେନ ମହର୍ଷିଣା
ସେ ଭୟଙ୍କର ଓ ଅସ୍ଥିର ସମୟରେ, କୌଶିକ ଋଷି ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ଓ ଶିଶୁ ସହିତ ରାସ୍ତାରେ ଯାଉଥିଲେ।
ତସ୍ମିନ୍କାଲେ ଵିଶେଷେଣ କ୍ଷୀଣେନ୍ନୌଷଧି ସଂଚଯେ
ସେ ସମୟରେ ବିଶେଷ କରି ଔଷଧି ଜମା ଶେଷ ହୋଇଯାଇଥିଲା।
ସୋଽପି ବାଲୋ ରୁଦନ୍ଦୀନୋ ଦିଶୋ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ସ୍ଥିତଃ ପଥି
ସେ ଶିଶୁଟିଏ କାନ୍ଦୁଥିଲା ଏବଂ ଦୁଃଖିତ ଅବସ୍ଥାରେ ରାସ୍ତାରେ ଦଉଁଡ଼ି ଦିଗବାରେ ଦେଖୁଥିଲା।
କୂପେ ଜଲଂ ପପୌ ନିତ୍ଯଂ ତତ୍ରୈଵାଶ୍ରମମଂଡଲେ
ସେଠାରେ ଆଶ୍ରମ ପରିସରରେ ଏକ କୁଆଁରୁ ସେ ଦିନେ ଦିନେ ପାଣି ପିଉଥିଲେ।
ଅଥାଜଗାମ ଭଗଵାନ୍ନାରଦୋ ଵେଦପାରଗଃ
ତେବେ ଭଗବାନ ନାରଦ, ଯିଏ ବେଦର ପାରଙ୍ଗତ, ସେଠାକୁ ଆସିଲେ।
ଦଯଯା ତସ୍ଯ ସଂସ୍କାରଂ ଚକ୍ରେ ମୌଂଜ୍ଯାଦିବଂଧନମ୍ ଦଦୌ ଚ ଵୈଷ୍ଣଵଂ ମଂତ୍ରଂ ଦ୍ଵାଦଶାକ୍ଷରମିତ୍ଯୁତ
ଦୟାବଶତଃ ସେ ଶିଶୁଙ୍କ ଉପନୟନ କଲେ, ମୁଞ୍ଜ ଦେଇ ବନ୍ଧିଲେ ଏବଂ ଦ୍ୱାଦଶାକ୍ଷର ବିଷ୍ଣୁ ମନ୍ତ୍ର ଦେଲେ।
ଵେଦାଭ୍ଯାସରତସ୍ଯାସ୍ଯ ଵିଷ୍ଣୁଧ୍ଯାନପରସ୍ଯ ଚ 4.114.
ଯିଏ ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନରେ ଲଗ୍ନ ଓ ବିଷ୍ଣୁ ଧ୍ୟାନରେ ନିମଗ୍ନ, ସେ ଶିଶୁ ପାଇଁ।
ଵୈନତେଯସମାରୂଢୋ ନୀଲୋତ୍ପଲଦଲଚ୍ଛଵିଃ
ଗରୁଡ଼ ଉପରେ ବସିଥିବା, ତାଙ୍କର ରଙ୍ଗ ନୀଳ କମଳର ପତ୍ର ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ସ ଉଵାଚ ତଦା ତୁଷ୍ଟୋ ଵରଂ ବ୍ରୂହି ଯମି ଚ୍ଛସି ନାରଦେନାପ୍ଯନୁଜ୍ଞାତୋ ଜ୍ଞାନଵିଦ୍ଯାମଯାଚତ
ସେତେବେଳେ, ସେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ କହିଲେ, 'ତୁମେ ଯେଉଁ ଇଚ୍ଛା କର, ସେଇ ଦାୟିକ ମାଗ।' ନାରଦଙ୍କ ଅନୁମତିରେ, ସେ ଜ୍ଞାନ ଓ ବିଦ୍ୟା ମାଗିଲେ।
ଦତ୍ତ୍ଵା ଜ୍ଞାନଂ ସୋପଦେଶଂ ଯୋଗାଭ୍ଯାସଂ ଚ ନିର୍ମଲମ୍
ସେ ଶୁଦ୍ଧ ଜ୍ଞାନ, ଶିକ୍ଷା ଓ ଯୋଗ ଅଭ୍ୟାସ ଦେଇଲେ।
ତତୋ ରାଜନ୍ମହାଜ୍ଞାନୀ ମହର୍ଷିଃ ସ ଶିଶୁସ୍ତଦା
ତାପରେ, ରାଜା, ସେ ମହାମୁନି ଶିଶୁ ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ ବଡ଼ ଜ୍ଞାନୀ ହେଲେ।
ଗ୍ରହେଣାଗ୍ରହଭୂତେନ ବାଲରୂପୋଽପି ଦୁଃଖିତ.
ଶିଶୁ ରୂପରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଗ୍ରହମାନ୍ୟ ସବୁଠାରୁ କ୍ରୂର ଏକ ଗ୍ରହ ଦ୍ୱାରା ସେ ଦୁଃଖିତ ହେଉଥିଲେ।
ବ୍ରାହ୍ମଣ୍ଯଂ ଭଵତା ଦତ୍ତଂ ଦୈଵାନ୍ମମ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ
ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଦେବତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ ମୁଁ ତୁମକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣତ୍ୱ ଦେଇଛି।