ଇଦଂ ଵଶିଷ୍ଠେନ ପୁରାଽର୍ଜୁନେନ କୃତଂ କୁବେରେଣ ପୁରଂଦରେଣ
ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ପୂର୍ବେ ବଶିଷ୍ଠ, ଅର୍ଜୁନ, କୁବେର ଏବଂ ପୁରନ୍ଦର ଦ୍ୱାରା କରାଯାଇଥିଲା।
ଇତି ପଠତି ଶୃଣୋତି ଵା ଯ ଇତ୍ଥଂ ଶିଵପୁରୁଷଂ ପୁରୁହୂତଵଲ୍ଲଭଃ ସ୍ଯାତ୍
ଯିଏ ଏହିପରି ପଢ଼ନ୍ତି କିମ୍ବା ଶୁଣନ୍ତି, ସେ ଶିବ ଏବଂ ପୁରୁହୂତଙ୍କ ପ୍ରିୟ ହୁଅନ୍ତି।
ଇତି ଶ୍ରୀଭଵିଷ୍ଯେ ମହାପୁରାଣ ଉତ୍ତରପର୍ଵଣି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଯୁଧିଷ୍ଠିରସଂଵାଦେ ଶିଵନକ୍ଷତ୍ରପୁରୁଷଵ୍ରତଵର୍ଣନଂ ନାମ ନଵୋତ୍ତରଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀଭବିଷ୍ୟ ପୁରାଣର ଉତ୍ତରପର୍ବରେ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଓ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ସଂବାଦରେ, 'ଶିବନକ୍ଷତ୍ରପୁରୁଷ ବ୍ରତ ବର୍ଣ୍ଣନ' ନାମକ ଏକ ଶତ ଏବଂ ନଉତମ ଅଧ୍ୟାୟ।
ସମ୍ପୂର୍ଣଵ୍ରତଵର୍ଣନମ୍ ଗୃହୀତଂ ରଭସା କୃଷ୍ଣ ହ୍ଯନ୍ଯଦ୍ଵା ଵ୍ରତମୁତ୍ତମମ୍
ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବ୍ରତର ବିବରଣୀ—ହେ କୃଷ୍ଣ, ଆଉ ଏକ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବ୍ରତ ଉତ୍ସାହରେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଛି।
ସଂପୂର୍ଣଂ ଜାଯତେ ଯେନ ଯଦଚୀର୍ଣଂ ପୁରା ସ୍ଥିତମ୍
ଯାହା ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ବରୁ ଯେଉଁଠି କିଛି ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ରହିଥିଲା, ସେଠି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ।
ରହସ୍ଯାନାଂ ରହସ୍ଯଂ ତେ କଥଯାମି ଵ୍ରତୋତ୍ତମମ୍
ମୁଁ ତୁମକୁ କହିବି, ସବୁରୁ ଉତ୍ତମ ବ୍ରତ, ଗୁପ୍ତ ମଧ୍ୟରୁ ସବୁଠାରୁ ଗୁପ୍ତ।
ସମ୍ପୂର୍ଣଂ ନାମ ତଚ୍ଚାପି ଵ୍ରତଂ ସମ୍ଯକ୍ଫଲପ୍ରଦମ୍
ଏହି ବ୍ରତକୁ 'ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଏହା ସଠିକ୍ ଫଳ ଦେଇଥାଏ।
ଅଵଶ୍ଯଂ ତଚ୍ଚ କର୍ତଵ୍ଯମକ୍ଷୀଣଫଲକାଂକ୍ଷିଭିଃ ତତ୍ସଂପୂର୍ଣଂ ଭଵେତ୍ସର୍ଵଂ ଵ୍ରତେନାନେନ ପାଣ୍ଡଵ
ଯେଉଁମାନେ କ୍ଷୟ ନହେଉଥିବା ଫଳ ଆଶା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହି ବ୍ରତ ନିଶ୍ଚୟ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ବ୍ରତ ଦ୍ୱାରା, ହେ ପାଣ୍ଡବ, ସବୁ କାମ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ।
ଉପଦ୍ରଵୈର୍ବହୁଵିଧୈର୍ମଦାନ୍ମୋହାଚ୍ଚ ପାର୍ଥିଵ ତତ୍ସଂପୂର୍ଣଂ ଭଵେତ୍ପାର୍ଥ ସତ୍ଯଂସତ୍ଯଂ ନ ସଂଶଯଃ
ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଦୁଃଖ, ଅହଂକାର ଓ ମୋହ ଦ୍ୱାରା ଯେଉଁଠି ଅସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରହିଥାଏ, ହେ ପାର୍ଥ, ଏହି ବ୍ରତ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ; ଏହା ସତ୍ୟ, ସତ୍ୟ, କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
କାଂଚନଂ ରୌପ୍ଯକଂ ରୂପଂ ଶିଲ୍ପିନା ତଦ୍ଧଟାପଯେତ୍
ସୁନା, ଚାଁଦି ଏବଂ ଏକ ମୂର୍ତ୍ତି କୁଶଳ କାରିଗର ଦ୍ୱାରା ତିଆରି କରାଯିବ।
ରୂପଂ ସ୍ତ୍ରୀପୁଂସଯୋର୍ଵାପି ପ୍ରାରବ୍ଧଂ ଯଦ୍ଵ୍ରତେ କିଲ
ସ୍ତ୍ରୀ କିମ୍ବା ପୁରୁଷ ଯେଉଁ ରୂପ ପୂର୍ବରୁ ବ୍ରତ ଆରମ୍ଭରେ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ହୋଇଥିଲା—
ଦ୍ଵିଭୁଜଂ ପଙ୍କଜାରୂଢଂ ସୌମ୍ଯପ୍ରହସିତାନନମ୍
ଦୁଇଟି ହାତ, ପଦ୍ମରେ ବସିଥିବା, ମୃଦୁ ହସୁଥିବା ମୁହଁ—
ତନ୍ମାସେ ଚ ପୁନଃ ପ୍ରାପ୍ତେ ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଵିଧିନା ଗୃହେ 4.110.
ସେଇ ମାସ ପୁଣି ଆସିଲେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଘରେ—
ଗଂଧଚଂଦନପୁଷ୍ପୈଶ୍ଚ ଚର୍ଚଯେତ୍କୁଂକୁମାଦିନା
ସୁଗନ୍ଧ ଚନ୍ଦନ, ଫୁଲ ଏବଂ କୁଙ୍କୁମ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦେଇ ଅଙ୍ଗରେ ଲଗାଇବା ଉଚିତ—
ଧୂପଦୀପାକ୍ଷତୈର୍ଵସ୍ତ୍ରୈ ରତ୍ନୈରପ୍ଯୁପହାରକୈଃ
ଧୂପ, ଦୀପ, ଅଖଣ୍ଡ ଚାଉଳ, ବସ୍ତ୍ର, ମଣିମୁକ୍ତା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପହାର ଦେଇ—
ଉପସନ୍ନସ୍ଯ ଦୀନସ୍ଯ ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତକୃତାଞ୍ଜଲେଃ
ଯିଏ ଆସିଛି, ଦୁଃଖିତ ଏବଂ ପାପମୋଚନ ପାଇଁ ହାତ ଜୋଡିଛି—
ପରତ୍ର ଭଯଭୀତସ୍ଯ ଭଗ୍ନଖଣ୍ଡଵ୍ରତସ୍ଯ ଚ
ପରଲୋକରେ ଭୟଭୀତ, କିମ୍ବା ଯାହାର ବ୍ରତ ଭଙ୍ଗ ହୋଇଛି—
ତପଶ୍ଛିଦ୍ରଂ ଵ୍ରତଚ୍ଛିଦ୍ରଂ ଯଚ୍ଛିଦ୍ରଂ ଭଗ୍ନକେ ଵ୍ରତେ ସ୍ଵାହା
ତପସ୍ୟାରେ ଯେଉଁ ଦୋଷ, ବ୍ରତରେ ଯେଉଁ ଦୋଷ, ଭଙ୍ଗ ହୋଇଥିବା ବ୍ରତରେ ଯେଉଁ ଦୋଷ—ସ୍ୱାହା।
(ଅମୁକଦେଵାଯ ନମଃ ଵିଦିକ୍ଷୁ ଚୋପର୍ଯ୍ଯଧସ୍ତାଦ୍ଦିକ୍ପାଲେଭ୍ଯୋ ନମୋନମଃ
(ଅମୁକ ଦେବତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ସମସ୍ତ ଦିଗର ଦିଗପାଳମାନେ, ଉପରେ ଓ ତଳେ, ସେମାନଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର।)
ଇଦମର୍ଘ୍ଯମିଦଂ ପାଦ୍ଯଂ ନୈଵେଦ୍ଯଂ ତେ ନମୋନମଃ
ଏହା ଅର୍ଘ୍ୟ, ଏହା ପାଦ୍ୟ, ଏହା ତୁମ ପାଇଁ ଭୋଗ; ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର।
ଵକ୍ଷଃକୁକ୍ଷିଦୃଷ୍ଟିପୃଷ୍ଠବାହ୍ଵଂସାଂକଶିରୋରୁହାନ୍
ଛାତି, ପେଟ, ଦୃଷ୍ଟି, ପିଠ, ବାହୁ, କନ୍ଧ ଓ ମୁଣ୍ଡର କେଶ—
ପୂଜିତସ୍ତ୍ଵଂ ଯଥାଶକ୍ତ୍ଯା ନମସ୍ତେଽସ୍ତୁ ସୁରୋତ୍ତମ
ମୋ ସାଧ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ ତୁମକୁ ପୂଜା କରିଛି; ହେ ଦେବମାନ୍ୟ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।
ଏଵଂ କ୍ଷମାପଯିତ୍ଵା ତୁ ଦେଵରୂପଂ ଵିଧାନତଃ 4.110.
ଏଭଳି ଖ୍ମା ଚାହିଁ, ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଦେବତାଙ୍କ ରୂପକୁ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ।
ସ୍ଥିତ୍ଵା ପୂର୍ଵମୁଖୋ ଵିପ୍ରୋ ଗୃହ୍ଣୀଯାଦ୍ଦର୍ଭପାଣିନା ମଂତ୍ରେଣାନେନ କୌଂତେଯ ସୋପଵାସଃ ପ୍ରଯତ୍ନତଃ
ପୂର୍ବଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦର୍ଭା ହାତରେ ଧରି, ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା, ଉପବାସ ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ।
ଇଦଂ ଵ୍ରତଂ ମଯା ଖଂଡଂ କୃତମାସୀତ୍ପୁରା ଦ୍ଵିଜ
ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ଏହି ବ୍ରତ ଭଙ୍ଗ କରିଥିଲି, ହେ ଦ୍ୱିଜ।
ବ୍ରାହ୍ମଣୋଽପି ପ୍ରତୀଚ୍ଛେତ୍ତୁ ମଂତ୍ରେଣାନେନ ତଦ୍ଵ୍ରତମ୍ ସଂପୂର୍ଣସ୍ଯ ପ୍ରସାଦେନ ଭଵ ପୂର୍ଣମନୋରଥଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସେଇ ବ୍ରତ ଗ୍ରହଣ କରିବେ; ସଫଳ ହେଲେ, ତୁମ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହେଉ।
ବ୍ରାହ୍ମଣା ଯତ୍ପ୍ରଭାଷଂତେ ହ୍ଯନୁମୋଦଂତି ଦେଵତାଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଯାହା କହନ୍ତି, ଦେବତାମାନେ ତାହାକୁ ଅନୁମୋଦନ କରନ୍ତି।
ଜଲଧିଃ କ୍ଷାରତାଂ ନୀତଃ ପାଵକଃ ସର୍ଵଭକ୍ଷତାମ୍
ସମୁଦ୍ରକୁ ଲୁଣିଆ କରାଗଲା; ଅଗ୍ନିକୁ ସବୁକିଛି ଜଳାଇବାକୁ ଦିଆଗଲା।
ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ତୁ ଵଚନାଦ୍ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯା ପ୍ରଣଶ୍ଯତି
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କର କଥା ଦ୍ୱାରା ବ୍ରାହ୍ମଣହତ୍ୟାର ପାପ ନଶ୍ୱନ୍ତ ହୁଏ।
ଵ୍ଯାସଵାଲ୍ମୀକିଵଚନାଦ୍ବ୍ରାହ୍ମଣଵଚନାଚ୍ଚ ଗର୍ଗଗୌତମ ପରାଶରଧୌମ୍ଯାଂଗିରସଵାଷ୍ଠିନାରଦାଦିମୁନିଵଚନାତ୍ସଂପୂର୍ଣଂ ଭଵତୁ ତେ ଵ୍ରତମ୍
ବ୍ୟାସ, ବାଲ୍ମୀକି ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କର କଥା, ଏବଂ ଗର୍ଗ, ଗୌତମ, ପରାଶର, ଧୌମ୍ୟ, ଅଙ୍ଗିରାସ, ବାଷ୍ଠି, ନାରଦ ଓ ଅନ୍ୟ ଋଷିମାନଙ୍କର କଥା ଦ୍ୱାରା, ତୁମର ବ୍ରତ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଉ।