ଶଯ୍ଯାଂ ସୁଲକ୍ଷଣାଂ କୃତ୍ଵା ଵିରୁଦ୍ଧଗ୍ରଂଥିଵର୍ଜିତାମ୍
ଶୁଭ ଚିହ୍ନ ଥିବା, ବିରୋଧୀ ଗଠନ ନଥିବା ଶଯ୍ୟା ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ।
ଭାଜନୋପାନହଚ୍ଛତ୍ରଚାମରାସନଦର୍ପଣୈଃ
ଭାଜନ, ଜୁତା, ଛତା, ଚାମର, ଆସନ ଓ ଦର୍ପଣ ସହିତ।
ତସ୍ଯାଂ ନିଧାଯ ତଂ ଦେଵମଲଂକୃତ୍ଯ ଗୁଣାନ୍ଵିତମ୍
ସେଠାରେ ସେଇ ଦେବତାଙ୍କୁ ଭଲଭାବରେ ଶୃଙ୍ଗାର କରି, ଗୁଣରେ ଭରିପୂର୍ଣ୍ଣ କରି ରଖିବା।
ସୁଵର୍ଣଶୃଂଗୀଂ ରୌପ୍ଯଖୁରାଂ ସଵତ୍ସାଂ କାଂସ୍ଯଦୋହନାମ୍
ସୁନା ଶିଙ୍ଗ, ଚାଁଦି ଖୁର, ଛୁଆଁ ଥିବା ଗାଈ ଏବଂ କାଂସ୍ୟର ଦୋହନ ପାତ୍ର ଦେବା।
ଯଥା ନ ଦେଵଶଯନଂ ତଵ ପର୍ଵତଜାତଯା
ଯେପରି ତୁମ ପାଇଁ ପାହାଡ଼ ଦ୍ୱାରା କୌଣସି ଦେବତାଙ୍କ ଶୟନସ୍ଥଳ ନାହିଁ, ସେପରି—
ଯଥା ଦେଵ ନ ଶ୍ରେଯୋଽର୍ଥସ୍ତ୍ଵଦନ୍ଯୋ ଵିଦ୍ଯତେ କ୍ଵଚିତ୍
ଯେପରି ହେଇପାରେ ନାହିଁ, ଦେବତା, ତୁମକୁ ଛାଡ଼ି ଆଉ କୌଣସି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଙ୍ଗଳ।
ତତଃ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣୀକୃତ୍ଯ ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ଵିସର୍ଜଯେତ୍ 4.109.
ତାପରେ, ଦେବତାଙ୍କୁ ପରିକ୍ରମା କରି, ଶିର ନମାଇ, ବିଦାୟ ଦେବା ଉଚିତ।
ନୈତଦ୍ଵିଶୀଲାଯ ନ ଦାଂଭିକାଯ କୁତର୍କଦୁଷ୍ଟାଯ ଵିନିଂଦକାଯ
ଏହି ଦାନ କୌଣସି ଅନୁଶାସନ ନଥିବା, ଢୋଙ୍ଗୀ, ତର୍କରେ ଭ୍ରଷ୍ଟ, କିମ୍ବା ନିନ୍ଦା କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଭକ୍ତାଯ ଦାଂତାଯ ଗୁଣାନ୍ଵିତାଯ ପ୍ରଦେଯମେତଚ୍ଛିଵଭକ୍ତିଯୁକ୍ତୈଃ
ଏହା ଭକ୍ତ, ନିୟମିତ, ଗୁଣବାନ ଏବଂ ଶିବଭକ୍ତିରେ ଭରିଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ।
ଯା ଵାଥ ନାରୀ କୁରୁତେଽତିଭକ୍ତ୍ଯା ଭର୍ତାରମାଶ୍ରିତ୍ଯ ଶୁଭଂ ଗୁରୁଂ ଵା
କିମ୍ବା ଯଦି କୌଣସି ଜଣେ ଜଣା ନାରୀ, ଅତି ଭକ୍ତି ସହିତ, ସ୍ୱାମୀ କିମ୍ବା ଶୁଭ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି, ସେଉଁଠି—
ଇଦଂ ଵଶିଷ୍ଠେନ ପୁରାଽର୍ଜୁନେନ କୃତଂ କୁବେରେଣ ପୁରଂଦରେଣ
ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ପୂର୍ବେ ବଶିଷ୍ଠ, ଅର୍ଜୁନ, କୁବେର ଏବଂ ପୁରନ୍ଦର ଦ୍ୱାରା କରାଯାଇଥିଲା।
ଇତି ପଠତି ଶୃଣୋତି ଵା ଯ ଇତ୍ଥଂ ଶିଵପୁରୁଷଂ ପୁରୁହୂତଵଲ୍ଲଭଃ ସ୍ଯାତ୍
ଯିଏ ଏହିପରି ପଢ଼ନ୍ତି କିମ୍ବା ଶୁଣନ୍ତି, ସେ ଶିବ ଏବଂ ପୁରୁହୂତଙ୍କ ପ୍ରିୟ ହୁଅନ୍ତି।
ଇତି ଶ୍ରୀଭଵିଷ୍ଯେ ମହାପୁରାଣ ଉତ୍ତରପର୍ଵଣି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଯୁଧିଷ୍ଠିରସଂଵାଦେ ଶିଵନକ୍ଷତ୍ରପୁରୁଷଵ୍ରତଵର୍ଣନଂ ନାମ ନଵୋତ୍ତରଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀଭବିଷ୍ୟ ପୁରାଣର ଉତ୍ତରପର୍ବରେ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଓ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ସଂବାଦରେ, 'ଶିବନକ୍ଷତ୍ରପୁରୁଷ ବ୍ରତ ବର୍ଣ୍ଣନ' ନାମକ ଏକ ଶତ ଏବଂ ନଉତମ ଅଧ୍ୟାୟ।
ସମ୍ପୂର୍ଣଵ୍ରତଵର୍ଣନମ୍ ଗୃହୀତଂ ରଭସା କୃଷ୍ଣ ହ୍ଯନ୍ଯଦ୍ଵା ଵ୍ରତମୁତ୍ତମମ୍
ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବ୍ରତର ବିବରଣୀ—ହେ କୃଷ୍ଣ, ଆଉ ଏକ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବ୍ରତ ଉତ୍ସାହରେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଛି।
ସଂପୂର୍ଣଂ ଜାଯତେ ଯେନ ଯଦଚୀର୍ଣଂ ପୁରା ସ୍ଥିତମ୍
ଯାହା ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ବରୁ ଯେଉଁଠି କିଛି ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ରହିଥିଲା, ସେଠି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ।
ରହସ୍ଯାନାଂ ରହସ୍ଯଂ ତେ କଥଯାମି ଵ୍ରତୋତ୍ତମମ୍
ମୁଁ ତୁମକୁ କହିବି, ସବୁରୁ ଉତ୍ତମ ବ୍ରତ, ଗୁପ୍ତ ମଧ୍ୟରୁ ସବୁଠାରୁ ଗୁପ୍ତ।
ସମ୍ପୂର୍ଣଂ ନାମ ତଚ୍ଚାପି ଵ୍ରତଂ ସମ୍ଯକ୍ଫଲପ୍ରଦମ୍
ଏହି ବ୍ରତକୁ 'ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଏହା ସଠିକ୍ ଫଳ ଦେଇଥାଏ।
ଅଵଶ୍ଯଂ ତଚ୍ଚ କର୍ତଵ୍ଯମକ୍ଷୀଣଫଲକାଂକ୍ଷିଭିଃ ତତ୍ସଂପୂର୍ଣଂ ଭଵେତ୍ସର୍ଵଂ ଵ୍ରତେନାନେନ ପାଣ୍ଡଵ
ଯେଉଁମାନେ କ୍ଷୟ ନହେଉଥିବା ଫଳ ଆଶା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହି ବ୍ରତ ନିଶ୍ଚୟ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ବ୍ରତ ଦ୍ୱାରା, ହେ ପାଣ୍ଡବ, ସବୁ କାମ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ।
ଉପଦ୍ରଵୈର୍ବହୁଵିଧୈର୍ମଦାନ୍ମୋହାଚ୍ଚ ପାର୍ଥିଵ ତତ୍ସଂପୂର୍ଣଂ ଭଵେତ୍ପାର୍ଥ ସତ୍ଯଂସତ୍ଯଂ ନ ସଂଶଯଃ
ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଦୁଃଖ, ଅହଂକାର ଓ ମୋହ ଦ୍ୱାରା ଯେଉଁଠି ଅସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରହିଥାଏ, ହେ ପାର୍ଥ, ଏହି ବ୍ରତ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ; ଏହା ସତ୍ୟ, ସତ୍ୟ, କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
କାଂଚନଂ ରୌପ୍ଯକଂ ରୂପଂ ଶିଲ୍ପିନା ତଦ୍ଧଟାପଯେତ୍
ସୁନା, ଚାଁଦି ଏବଂ ଏକ ମୂର୍ତ୍ତି କୁଶଳ କାରିଗର ଦ୍ୱାରା ତିଆରି କରାଯିବ।
ରୂପଂ ସ୍ତ୍ରୀପୁଂସଯୋର୍ଵାପି ପ୍ରାରବ୍ଧଂ ଯଦ୍ଵ୍ରତେ କିଲ
ସ୍ତ୍ରୀ କିମ୍ବା ପୁରୁଷ ଯେଉଁ ରୂପ ପୂର୍ବରୁ ବ୍ରତ ଆରମ୍ଭରେ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ହୋଇଥିଲା—
ଦ୍ଵିଭୁଜଂ ପଙ୍କଜାରୂଢଂ ସୌମ୍ଯପ୍ରହସିତାନନମ୍
ଦୁଇଟି ହାତ, ପଦ୍ମରେ ବସିଥିବା, ମୃଦୁ ହସୁଥିବା ମୁହଁ—
ତନ୍ମାସେ ଚ ପୁନଃ ପ୍ରାପ୍ତେ ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଵିଧିନା ଗୃହେ 4.110.
ସେଇ ମାସ ପୁଣି ଆସିଲେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଘରେ—
ଗଂଧଚଂଦନପୁଷ୍ପୈଶ୍ଚ ଚର୍ଚଯେତ୍କୁଂକୁମାଦିନା
ସୁଗନ୍ଧ ଚନ୍ଦନ, ଫୁଲ ଏବଂ କୁଙ୍କୁମ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦେଇ ଅଙ୍ଗରେ ଲଗାଇବା ଉଚିତ—
ଧୂପଦୀପାକ୍ଷତୈର୍ଵସ୍ତ୍ରୈ ରତ୍ନୈରପ୍ଯୁପହାରକୈଃ
ଧୂପ, ଦୀପ, ଅଖଣ୍ଡ ଚାଉଳ, ବସ୍ତ୍ର, ମଣିମୁକ୍ତା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପହାର ଦେଇ—
ଉପସନ୍ନସ୍ଯ ଦୀନସ୍ଯ ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତକୃତାଞ୍ଜଲେଃ
ଯିଏ ଆସିଛି, ଦୁଃଖିତ ଏବଂ ପାପମୋଚନ ପାଇଁ ହାତ ଜୋଡିଛି—
ପରତ୍ର ଭଯଭୀତସ୍ଯ ଭଗ୍ନଖଣ୍ଡଵ୍ରତସ୍ଯ ଚ
ପରଲୋକରେ ଭୟଭୀତ, କିମ୍ବା ଯାହାର ବ୍ରତ ଭଙ୍ଗ ହୋଇଛି—
ତପଶ୍ଛିଦ୍ରଂ ଵ୍ରତଚ୍ଛିଦ୍ରଂ ଯଚ୍ଛିଦ୍ରଂ ଭଗ୍ନକେ ଵ୍ରତେ ସ୍ଵାହା
ତପସ୍ୟାରେ ଯେଉଁ ଦୋଷ, ବ୍ରତରେ ଯେଉଁ ଦୋଷ, ଭଙ୍ଗ ହୋଇଥିବା ବ୍ରତରେ ଯେଉଁ ଦୋଷ—ସ୍ୱାହା।
(ଅମୁକଦେଵାଯ ନମଃ ଵିଦିକ୍ଷୁ ଚୋପର୍ଯ୍ଯଧସ୍ତାଦ୍ଦିକ୍ପାଲେଭ୍ଯୋ ନମୋନମଃ
(ଅମୁକ ଦେବତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ସମସ୍ତ ଦିଗର ଦିଗପାଳମାନେ, ଉପରେ ଓ ତଳେ, ସେମାନଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର।)
ଇଦମର୍ଘ୍ଯମିଦଂ ପାଦ୍ଯଂ ନୈଵେଦ୍ଯଂ ତେ ନମୋନମଃ
ଏହା ଅର୍ଘ୍ୟ, ଏହା ପାଦ୍ୟ, ଏହା ତୁମ ପାଇଁ ଭୋଗ; ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର।