ରୂପକାରଣଭୂତାଯ କର୍ମଣା ପ୍ରଯତୋ ଭଵେତ୍
ଯେ କର୍ମ ରୂପର କାରଣ, ତାହାକୁ ଉତ୍ସାହରେ କରିବା ଉଚିତ—
କଥଯାମି ଯଥାପ୍ରୋକ୍ତଂ ଵରିଷ୍ଠେନ ମହାତ୍ମନା
ମୁଁ ଏହି କଥା ବଡ଼ ମହାନ ଆତ୍ମା ଯେପରି କହିଥିଲେ, ସେଭଳି କହିବି—
ଵଶିଷ୍ଠମୃଷିମାସୀନଂ ସପ୍ତର୍ଷିପ୍ରଵରଂ ଦ୍ଵିଜମ୍
ସପ୍ତ ଋଷିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଧାନ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ବଶିଷ୍ଠ ଋଷି ବସିଥିଲେ—
ତସ୍ଯାସ୍ତୁ ପରିପୃଚ୍ଛନ୍ତ୍ଯା ଜଗାଦ ମୁନିସତ୍ତମଃ 4.108.
ସେ ଜଣେ ପ୍ରଶ୍ନ କରୁଥିବାବେଳେ, ମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ ଜଣେ କହିଲେ—
ସୁରୂପତା ନୃଣାଂ ଯେନ ଯୋଷିତାଂ ଚୋପଜାଯତେ
ପୁରୁଷ ଓ ନାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କେଉଁଠି ରୂପ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ—
ଅନଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ତୁ ଗୋଵିଂଦମନାରାଧ୍ଯ ଚ କେଶଵମ୍
ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ପୂଜା କରିନଥିଲେ, କେଶବଙ୍କୁ ଆରାଧନା କରିନଥିଲେ—
ତସ୍ମାଦାରାଧନୀଯୋଽଗ୍ରେ ଵିଷ୍ଣୁରେଵ ଯଶସ୍ଵିନି
ତେଣୁ, ମହିମାବାନ୍, ପ୍ରଥମେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଆରାଧନା କରିବା ଉଚିତ—
ଯସ୍ତୁ ଵାଞ୍ଛତି ଧର୍ମଜ୍ଞେ ରୂପଂ ସର୍ଵାଂଗସୁନ୍ଦରମ୍
ଯିଏ ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗରେ ସୁନ୍ଦର ରୂପ ଚାହେ, ଧର୍ମ ବୁଝିଥିବା ଜଣେ—
ସୁସ୍ନାତଃ ପ୍ରଯତାହାରଃ ସଂପୂଜଯତି ଯୋଽଚ୍ଯୁତମ୍
ଯେଉଁଠି ଜଣେ ନିସ୍ନାନ କରି ଖାଦ୍ୟକୁ ପବିତ୍ର କରି, ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି—
ଯୋଷିତା ହି ପରଂ ରୂପମିଚ୍ଛନ୍ତ୍ଯା ଜଗତଃ ପତିଃ
ଯେଉଁ ଜନନୀ ସର୍ବୋତ୍ତମ ସୌନ୍ଦର୍ୟ ଆଶା କରନ୍ତି, ସେଠି ପ୍ରଭୁ ହେଉଛନ୍ତି ସମସ୍ତ ଜଗତଙ୍କ ନାଥ—
ମୁନେ ଯେନ ଵିଧାନେନ ତନ୍ମମାଖ୍ଯାତୁମର୍ହସି
ମୁନି, କେମିତି ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ? ଦୟାକରି ଏହା ମୋତେ ଖୋଲାସା କରନ୍ତୁ।
ଯଥା କୁର୍ଵୀତ ରୂପାର୍ଥଂ ତନ୍ନିଶାମଯ ତତ୍ତ୍ଵତଃ
ସୌନ୍ଦର୍ୟ ପାଇଁ କିପରି କରିବା ଉଚିତ, ଏହାକୁ ମନ ଦେଇ ଶୁଣ।
ନକ୍ଷତ୍ରମେକମେକଂ ଵୈ ସ୍ନାତଃ ସମ୍ଯଗୁପୋଷିତଃ
ଠିକ୍ ଭାବରେ ସ୍ନାନ କରି ଉପବାସ ରହି, ପ୍ରତ୍ୟେକ ନକ୍ଷତ୍ରକୁ ଏକେକରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ମୂଲେ ପାଦୌ ତଥା ଜଂଘେ ରୋହିଣ୍ଯାମର୍ଚଯେଚ୍ଛୁଭେ 4.108.
ଶୁଭ ରୋହିଣୀ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ମୂଳ, ପାଦ ଓ ଗୋଡ଼କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ଫାଲ୍ଗୁନୀଦ୍ଵିତଯେ ଗୁହ୍ଯଂ କୃତ୍ତିକାସୁ ତଥା କଟିମ୍
ଦୁଇଟି ଫାଲ୍ଗୁନୀ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଗୁପ୍ତାଙ୍ଗ, କୃତ୍ତିକାରେ ତଥା କଟିକୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ଅନୁରାଧାସୂରଃ ପୃଷ୍ଠଂ ଧନିଷ୍ଠାସ୍ଵଭିପୂଜଯେତ୍
ଅନୁରାଧା ଓ ଶୂର ନକ୍ଷତ୍ରରେ ପିଠକୁ, ଧନିଷ୍ଠାରେ ଏହିପରି ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ପୁନର୍ଵସାଵଂଗୁଲୀଶ୍ଚ ଆଶ୍ଲେଷାସୁ ତଥା ନଖାନ୍
ପୁନର୍ବସୁ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଆଂଠିଗୁଡ଼ିକୁ, ଆଶ୍ଲେଷାରେ ତଥା ନଖକୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ପୁଷ୍ଯେ ମୁଖଂ ତଥା ସ୍ଵାତୌ ଦଶନାନଭିପୂଜଯେତ୍
ପୁଷ୍ୟ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ମୁଁହକୁ, ସ୍ୱାତୀରେ ଦାନ୍ତକୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ମୃଗୋତ୍ତମାଂଗେ ନଯନେ ପୂଜଯେଦ୍ଭକ୍ତିତଃ ଶୁଭେ
ମୃଗଶିରା ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଙ୍ଗ ଯେଉଁଟି, ସେହି ଦୃଷ୍ଟିକୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ, ହେ ଶୁଭେ।
ସଂପୂଜନୀଯା ଵିଦ୍ଵଦ୍ଭିରାର୍ଦ୍ରାଯାଂ ଚ ଶିରୋରୁହାଃ
ବିଦ୍ୱାନମାନେ ଆର୍ଦ୍ରା ନକ୍ଷତ୍ରରେ ମୁଣ୍ଡର ଚୁଲକୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ଵର୍ଜନୀଯଂ ପ୍ରଯତ୍ନେନ ରୂପଘ୍ନଂ ତଦ୍ଵିନିର୍ଦିଶେତ୍
ଯାହା ସୌନ୍ଦର୍ୟକୁ ନଷ୍ଟ କରେ, ତାହାକୁ ସାବଧାନରେ ଏଡ଼ାଇବା ଉଚିତ; ଏହାକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିବା ଦରକାର।
ସୋମଂ ନକ୍ଷତ୍ରରାଜାନଂ ସ୍ଵମନ୍ତ୍ରୈରର୍ଚଯେଦ୍ବୁଧଃ
ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ନିଜ ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ନକ୍ଷତ୍ରମାଳାର ରାଜା ସୋମଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ନକ୍ଷତ୍ରଜ୍ଞାଯ ଵିପ୍ରାଯ ଦାନଂ ଦଦ୍ଯାଚ୍ଚ ଶକ୍ତିତଃ
ନକ୍ଷତ୍ର ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ।
ଉପୋଷ୍ଯ ଵାଚୋପ ଵିଶେନ୍ନକ୍ଷତ୍ରମପରଂ ପୁନଃ 4.108.
ଉପବାସ କରି ସେଉଁଠି ଉଚ୍ଚାରଣ ମାଧ୍ୟମରେ ପୁଣି ଅନ୍ୟ ନକ୍ଷତ୍ରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବା ଉଚିତ।
ସମାପ୍ତେ ତୁ ଵ୍ରତେ ଦଦ୍ଯାଚ୍ଛକ୍ତ୍ଯା ସୋପସ୍କରାନ୍ଵିତମ୍
ବ୍ରତ ସମାପ୍ତିରେ ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ଆବଶ୍ୟକ ସାମଗ୍ରୀ ସହିତ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ।
ବ୍ରାହ୍ମଣଂ ବ୍ରାହ୍ମଣୀଂ ଚୈଵ ଵସ୍ତ୍ରାଲଂକାରଭୂଷଣୈଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣୀଙ୍କୁ ବସ୍ତ୍ର ଓ ଆଳଙ୍କାର ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ।
ସପ୍ତଧାନ୍ଯଂ ଯଥାଲାଭଂ ଗାଂ ସଵତ୍ସାଂ ପଯସ୍ଵିନୀମ୍
ଯେଉଁଠି ଯେଉଁପରି ଉପଲବ୍ଧ, ସେଠି ସାତ ପ୍ରକାର ଧାନ୍ୟ ଏବଂ ଦୁଧ ଦେଉଥିବା ଛୁଆଁ ସହିତ ଗାଈ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।
ମଂତ୍ରେଣାନେନ ଵିପ୍ରାଯ ସୁଶୀଲାଯ ନିଵେଦଯେତ୍ ତଥା ସୁରୂପତାରୋଗ୍ଯ ସୁଖସଂପଦିହାସ୍ତୁ ମେ
ଏହି ମନ୍ତ୍ର ସହିତ, ଏକ ଶିଳ୍ବାନ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଏହି ସମସ୍ତ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ। ଏପରି କଲେ ମୋତେ ରୂପ, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ, ସୁଖ ଓ ସମୃଦ୍ଧି ମିଳୁ।
ଯଥା ନ ଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯା ଶଯନଂ ତଵ ଶୂନ୍ଯଂ ଜନାର୍ଦନ
ହେ ଜନାର୍ଦନ, ଯେପରି ତୁମର ଶୟନ କେବେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ବିହୀନ ହୁଏ ନାହିଁ,
ଏଵଂ ନିଵେଦ୍ଯ ତତ୍ସର୍ଵଂ ପ୍ରଣିପତ୍ଯ କ୍ଷମାପଯେତ୍
ଏଭଳି ଭାବେ ସମସ୍ତ ଦାନ କରି, ଶିର ନମାଇ ଖ୍ଷମା ଚାହିଁବା ଉଚିତ।