କାର୍ତ୍ତିକ୍ଯାଂ ପୁଷ୍କରାରଣ୍ଯଂ ମାଘ୍ଯାଂ ଵାରାଣସୀ ସ୍ମୃତା
କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ପୁଷ୍କର ଅରଣ୍ୟ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ; ମାଘ ମାସରେ ବାରାଣସୀ ପୂଜା ଯୋଗ୍ୟ।
କୁଂଭାନ୍ସ୍ଵଛାଂଭସଃ ପୂର୍ଣାନ୍ସହିରଣ୍ଯାନ୍ନସଂଯୁତାନ୍
ସ୍ୱଚ୍ଛ ଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ କୁମ୍ଭ, ସହିତ ସୋନା ଓ ଖାଦ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ।
ମଧୁରାନ୍ନରସୈଃ ପୂର୍ଣାନ୍ଭାଜନାନ୍କନକୋଜ୍ଜ୍ଵଲାନ୍
ମିଠା ଖାଦ୍ୟ ଓ ରସରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ତପ୍ତ ସୁନା ଭାଜନ ଦେବା ଉଚିତ।
ମାଘ୍ଯାଂ ମଘାସୁ ଚ ତଥା ସଂତର୍ପ୍ଯ ପିତୃଦେଵତାଃ
ମାଘ ମାସରେ ମଘା ନକ୍ଷତ୍ରରେ ପିତୃ ଓ ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ତର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।
କାର୍ପାସଦାନମତ୍ରୈଵ ତିଲଦାନଂ ଚ ଶସ୍ଯତେ
ଏଠି କପାସ ଦାନ ଓ ତିଳ ଦାନ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି କହାଯାଏ।
ଉପାନଦ୍ଦାନମତ୍ରୈଵ କଥିତଂ ସର୍ଵକାମଦମ୍
ଏଠି ପୋଶାକ ଦାନ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିଥାଏ ବୋଲି କହାଯାଏ।
କଲିକାଲୋଦ୍ଭଵଂ ସର୍ଵଂ ଶସ୍ଯତେ ପାଂଡୁନନ୍ଦନ କାର୍ଯଂ କୁରୁକୁଲଶ୍ରେଷ୍ଠ ହରେର୍ନୀରାଜନଂ ତଥା ।। 4.100.
ହେ ପାଣ୍ଡୁନନ୍ଦନ, କଳିଯୁଗରେ ଯାହା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ସେ ସବୁ ଏଠି ପ୍ରଶଂସିତ; ହେ କୁରୁମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ହରିଙ୍କୁ ନୀରାଜନ କରିବା ମଧ୍ୟ ଉଚିତ।
ଗଜାଶ୍ଵରଥଦାନଂ ଚ ଘୃତଧେନ୍ଵାଦଯସ୍ତଥା
ହାତୀ, ଘୋଡା, ରଥ ଦାନ ଓ ଘୃତ ଦେଇଥିବା ଗାଁ ଦାନ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଫଲାନି ଯାନି ଵିଦ୍ଯଂତେ ସୁଗନ୍ଧିମଧୁରାଣି ଚ
ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ଫଳ ଅଛି, ମନୋହର ଓ ମିଠା ଗନ୍ଧ ଥିବା,
ଖର୍ଜୂରୀଂ ନାଲିକେରାଂଶ୍ଚ କଦଲ୍ଯାଶ୍ଚ ଫଲାନି ଚ
ଖଜୁରି, ନାଳିକେର ଓ କଦଳୀ ଫଳ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଵୃଂତାକାନ୍କାରଵେଲ୍ଲାଂଶ୍ଚ ବିଂବାନ୍କୂଷ୍ମାଂଡକର୍ବୁରାନ୍ ତେ ଵ୍ଯାଧିତା ଦରିଦ୍ରାଶ୍ଚ ଜାଯଂତେ ଭୁଵି ମାନଵାଃ
ବ୍ୟାଧି ଓ ଦାରିଦ୍ର୍ୟରେ ପୀଡିତ ଲୋକମାନେ ପୃଥିବୀରେ ବେଗୁନ, ଉର୍ଦ୍ଦୁ, ତରବୁଜ, ବିଲାତିବାଦା, କୁମ୍ହଡ଼ା ଓ କାକୁଡି ଭଳି ଆକାରରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି।
ନ କେଵଲଂ ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ଦାନଂ ସର୍ଵସ୍ଯ ଶସ୍ଯତେ ଦରିଦ୍ରାଣାଂ ଚ ବଂଧୂନାଂ ଦାନଂ କୋଟିଗୁଣୋତ୍ତ ରମ୍
କେବଳ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ ଦେବା ନୁହେଁ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦାନ ଦେବା ଉତ୍ତମ। ଦାରିଦ୍ର ଭାଇପାଇଁ ଦାନ ଦେବା ହଜାର ଗୁଣ ଅଧିକ ମାନାଯାଏ।
ମିତ୍ରଂ କୁଲୀନଶ୍ଚାପନ୍ନୋ ଵଧୁର୍ଦାରିଦ୍ର୍ଯଦୁଃଖିତଃ
ମିତ୍ର, ଉଚ୍ଚ କୁଳର ଲୋକ ଯିଏ ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଛି, କିମ୍ବା ଦାରିଦ୍ର ଓ ଦୁଃଖରେ ପୀଡିତ ଜନାନୀ—
ଵନଂ ପ୍ରସ୍ଥାପିତେ ରାମେ ସସୀତେ ସହ ଲକ୍ଷ୍ମଣେ ସା ସର୍ଵେଃ ଶ୍ରାଵିତାନେକୈଃ କୋଶଲ୍ଯା ଭରତେନ ଵୈ
ରାମ ଶୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯିବାବେଳେ, କୌଶଲ୍ୟାଙ୍କୁ ସବୁ କଥା ଭରତ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଜଣାଇଦେଲେ।
ଯଦା ନ ପ୍ରତ୍ଯଯଂ ଯାତି କଥଂଚିତ୍କୋଶଲାତ୍ମଜା
ତଥାପି କୌଶଲ୍ୟାଙ୍କ ଝିଅ କେମିତି ଭି କୌଣସି ନିଶ୍ଚିତତା ପାଇଲେ ନାହିଁ।
ଵୈଶାଖୀ କାର୍ତିକୀ ମାଘୀ ତିଥଯୋମରପୂଜିତାଃ
ବୈଶାଖ, କାର୍ତିକ ଓ ମାଘ ମାସର ଶୁଭ ତିଥିମାନେ ଦେବତାମାନେ ପୂଜା କରନ୍ତି।
ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ କୌଶଲ୍ଯା ସହସା ପ୍ରତ୍ଯଯଂ ଗତା 4.100.
ଏହି କଥା ଶୁଣି କୌଶଲ୍ୟା ସହସା ନିଶ୍ଚିତତା ଲାଭ କଲେ।
ଏତତ୍ତିଥୀନାଂ ମାହାତ୍ମ୍ଯମାଖ୍ଯାତଂ ବହୁଵିସ୍ତରମ୍
ଏହି ତିଥିମାନଙ୍କର ମହତ୍ତ୍ୱ ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ ଏଠାରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି।
ଵୈଶାଖକାର୍ତିକମଘାସହିତାଥ ମାଘେ ଯା ପୂର୍ଣିମା ଭଵତି ପୂର୍ଣଶଶାଂକଚିହ୍ନା
ବୈଶାଖ, କାର୍ତିକ ଓ ମାଘ ସହିତ ମାଘ ମାସର ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚନ୍ଦ୍ରର ଚିହ୍ନ ଥାଏ।
ଯୁଗାଦିତିଥିଵ୍ରତମାହାତ୍ମ୍ଯଵର୍ଣନମ୍ କଥ୍ଯମାନମିହେଚ୍ଛାମି ଶୁଭଧର୍ମପଦଂ ମହତ୍
ଏଠାରେ ମୁଁ ଯୁଗ ଆରମ୍ଭ ତିଥିର ବ୍ରତର ମହିମା ଓ ଶୁଭ ଧର୍ମର ପଥ ବିଷୟରେ କହିବାକୁ ଚାହେଁ।
ଯତ୍ରାଣ୍ଵପି ନରୈର୍ଦ୍ଦତ୍ତଂ ଜପ୍ତଂ ଵା ସୁମହଦ୍ଭଵେତ୍
ଯେଉଁଠି ଲୋକମାନେ ଅଳ୍ପ କିଛି ଦେଇଥିବେ କିମ୍ବା ଜପ କରିଥିବେ, ସେଥିରେ ବଡ଼ ଫଳ ମିଳେ।
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଉଵାଚ ଶୃଣୁ ପାଂଡଵ ତେ ଵଚ୍ମି ରହସ୍ଯଂ ଦେଵନିର୍ମିତମ୍
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ: ଶୁଣ, ପାଣ୍ଡବ, ମୁଁ ତୋତେ ଦେବତାମାନେ ନିର୍ମିତ ଗୁପ୍ତ କଥା କହିବି।
ଵୈଶାଖମାସସ୍ଯ ତୁ ଯା ତୃତୀଯା ନଵମ୍ଯସୌ କାର୍ତିକଶୁକ୍ଲପକ୍ଷେ
ବୈଶାଖ ମାସର ତୃତୀୟ ଦିନ ଓ କାର୍ତିକ ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ନବମୀ—
ଵୈଶାଖସ୍ଯ ତୃତୀଯା ତୁ ସମା କୃତଯୁତେନ ତୁ
ବୈଶାଖ ମାସର ତୃତୀୟ ଦିନ କୃତୟୁଗର ଦଶ ଲକ୍ଷ ବର୍ଷ ସମାନ।
ତ୍ରଯୋଦଶୀ ନଭସ୍ଯେ ତୁ ଦ୍ଵାପରେଣ ସମାଗତା
ଭାଦ୍ରପଦ ମାସର ତ୍ରୟୋଦଶୀ ଦିନ ଦ୍ୱାପର ଯୁଗ ସହିତ ଯୋଗ ହୋଇଛି।
ଏତାଶ୍ଚତସ୍ରୋ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ଯୁଗାନାଂ ପ୍ରଭଵାଦ୍ଯଥା
ଏହି ଚାରିଟି, ରାଜା, ଯୁଗମାନଙ୍କର ଆରମ୍ଭ ଭଳି ଘୋଷିତ।
ଉପଵାସସ୍ତପୋ ଦାନଂ ଜପହୋମକ୍ରିଯାସ୍ତଥା
ଉପବାସ, ତପ, ଦାନ, ଜପ ଓ ହୋମ ଦିଆଯାଉଥିବା କ୍ରିୟାମାନେ—
ଵୈଶାଖସ୍ଯ ତୃତୀଯାଯାଂ ଶ୍ରୀସମେତଂ ଜଗଦ୍ଗୁରୁମ୍ ଵସ୍ତ୍ରାଲଂକାରସଂଭାରୈନୈଵେଦ୍ଯୈ ର୍ଵିଵିଧୈସ୍ତଥା
ବୈଶାଖ ମାସର ତୃତୀୟ ଦିନରେ, ଶ୍ରୀ ସହିତ ଜଗତ୍ଗୁରୁଙ୍କୁ ବସ୍ତ୍ର, ଆଳଙ୍କାର, ବିଭିନ୍ନ ଉପହାର ଓ ବିଭିନ୍ନ ପକାଳି ଦେଇ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ତତସ୍ତସ୍ଯାଗ୍ରତୋ ଧେନୁର୍ଲଵଣସ୍ଯାଢକେନ ତୁ 4.101.
ତାପରେ, ସେଠି ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଏକ ଗାଈ ଏବଂ ଏକ ମାପ ଲୁଣ ରଖିବାକୁ ପଡିବ।
ଅଵିଚର୍ମୋପରି ସ୍ଥାପ୍ଯ କଲ୍ପଯିତ୍ଵା ଵିଧାନତଃ
ଅଉ ଏହି ଗାଈକୁ ଅସ୍ତର ଚମଡ଼ ଉପରେ ରଖି, ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ସଜାଇବାକୁ ହେବ।