ସମ୍ଯଗୁକ୍ତଂ ନ ଭଵତା ଶଶାଂକଃ ପ୍ରାହ ତତ୍ତ୍ଵଵିତ୍ ଇତି ପୌରାଣିକାଃ ପ୍ରାହୁର୍ମୁନଯୋ ନଯଚକ୍ଷୁଷଃ
ତୁମେ ଭଲଭାବେ ବୀଜ ପୋତିନାହାଁ, ଏହିପରି ତଥ୍ୟ ଜାଣିଥିବା ଶଶାଙ୍କ କହିଲେ; ଏହିପରି ନୀତି ଜଣା ମୁନିମାନେ ପୁରାଣରେ କହିଛନ୍ତି ।
ଵିଵଦଂତୌ ନିଵାର୍ଯାଥ ବ୍ରହ୍ମା ପ୍ରୋଵାଚ ତାଂ ଵଧୂମ୍
ଯେତେବେଳେ ଦୁଇଜଣ ଝଗଡ଼ୁଥିଲେ, ବ୍ରହ୍ମା ସେମାନଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରି, ସେଇ ବଧୁଙ୍କୁ କହିଲେ ।
ଏଵମୁକ୍ତା ତୁ ସା ତାରା ହ୍ରିଯା ନୋଵାଚ କିଂଚନ
ଏଭଳି କହିଲେ, ତାରା ଲଜ୍ଜାରେ କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ ।
ତମୁଵାଚ ତତୋ ବ୍ରହ୍ମା ପୁତ୍ର କସ୍ଯ ସୁତୋ ଭଵାନ୍
ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ: 'ପୁଅ, ତୁମେ କାହାର ସନ୍ତାନ?'
ବୁଧୋଽଯଂ ଵିବୁଧାଃ ପ୍ରାହୁଃ ସର୍ଵଜ୍ଞାନଵିଦାଂ ଵରଃ
ବୁଧକୁ ଜଣେ ଜ୍ଞାନୀ ଲୋକେ ତାଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ବୋଲି କହନ୍ତି।
ଗୁରୁର୍ଗୃହୀତ୍ଵା ସ୍ଵାଂ ଭାର୍ଯାଂ ଜଗାମ ଭଵନଂ ଶନୈଃ
ଗୁରୁ ନିଜ ଜନାନୀକୁ ନେଇ ଶାନ୍ତିଭାବରେ ଘରକୁ ଯାଇଲେ।
ପୌର୍ଣମାସୀ ସମାଖ୍ଯାତା ପ୍ରାପ୍ତପୂର୍ଣମନୋରଥା
ସେ ପୌର୍ଣ୍ଣମାସୀ ନାମରେ ଜଣାଶୁଣା, ଯାହାର ଇଚ୍ଛା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛି।
ତସ୍ମାଦେନାମୁପାସିଷ୍ଯେ ଵିଧିନା ଵ୍ରତତତ୍ପରଃ
ତେଣୁ ବ୍ରତରେ ଲଗ୍ନ ହୋଇ, ନିୟମ ଅନୁସାରେ ସେ ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ।
ଯୋ ମାମକ୍ଯାଂ ତିଥୌ ଭକ୍ତ୍ଯା ଵିଧିଵତ୍ପୂଜଯିଷ୍ଯତି 4.99.
ଯେ କେହି ମୋର ତିଥିରେ ଭକ୍ତି ସହିତ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ପୂଜା କରିବେ—
ଏଵମେଷା ତିଥିଃ ପାର୍ଥ ସୋମସ୍ଯ ଦଯିତା ଶୁଭା
ଏଭଳି, ହେ ପାର୍ଥ, ଏହି ଶୁଭ ତିଥି ସୋମଙ୍କ ପ୍ରିୟ।
ତଦସ୍ଯାଂ ସ୍ରୋତସି ସ୍ନାତ୍ଵା ସଂତର୍ପ୍ଯ ପିତୃଦେଵତାଃ
ଏହି ଦିନରେ ନଦୀରେ ସ୍ନାନ କରି, ପିତୃଦେବତାଙ୍କୁ ତୃପ୍ତ କରି—
ପୂଜଯେତ୍କୁସୁମୈର୍ହୃଦ୍ଯୈର୍ନୈଵେଦ୍ଯୈର୍ଘୃତପାଚିତୈଃ ଶାକାହରଣମୁନ୍ଯନ୍ନୈର୍ନକ୍ତଂ ଭୁଞ୍ଜୀତ ଵାଗ୍ଯତଃ
ମନପସନ୍ଦ ଫୁଲ ଓ ଘୃତରେ ପାକା ନୈବେଦ୍ୟ ଦେଇ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ରାତିରେ କେବଳ ଶାକ ଅଥବା ମୁଞ୍ଜ ଖାଇବା, ନିରବତା ରଖିବା।
ଵସଂତବାଂଧଵ ଵିଧୋ ଶୀତାଂଶୋ ସ୍ଵସ୍ତି ନଃ କୁରୁ
ହେ ବସନ୍ତର ବନ୍ଧୁ, ହେ ଶୀତାଂଶୁ, ଆମକୁ ଶୁଭ ଦିଅ।
ପକ୍ଷେପକ୍ଷେ ପୌର୍ଣମାସ୍ଯାଂ ଵିଧିରେଷ ପ୍ରକୀର୍ତିତଃ
ପ୍ରତି ପକ୍ଷର ପୌର୍ଣ୍ଣମାସୀରେ ଏହି ନିୟମ ନିର୍ଦ୍ଦେଶିତ।
ତସ୍ଯାପ୍ଯେଷ ଵିଧିଃ ପ୍ରୋକ୍ତଃ ସର୍ଵସୌଖ୍ଯପ୍ରଦାଯକଃ ଅସ୍ଯାଂ ଦତ୍ତଂ ତପସ୍ତପ୍ତଂ ପିତୄଣାମକ୍ଷଯଂ ଭଵେତ୍
ଏହି ନିୟମ ଏହି ତିଥି ପାଇଁ ମଧ୍ୟ କହାଯାଇଛି, ଯାହା ସମସ୍ତ ଶୁଖ ଦେଇଥାଏ; ଏହି ଦିନରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଦାନ ଓ ତପସ୍ୟା ପିତୃଙ୍କ ପାଇଁ ଅକ୍ଷୟ ହୁଏ।
ଅମାଵାସ୍ଯା ମହାରାଜ ପ୍ରଯତ୍ନୈର୍ଯୈରୁପୋଷିତା
ହେ ମହାରାଜ, ଅମାବାସ୍ୟା ଉପବାସୀମାନେ ଉତ୍ସାହ ସହିତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଯଃ କଶ୍ଚିତ୍କୁରୁତେ ତସ୍ମିନ୍ପିତୃପିଣ୍ଡୋଦକକ୍ରିଯାମ୍
ଯେ କେହି ସେ ଦିନରେ ପିତୃଙ୍କୁ ପିଣ୍ଡ ଓ ଜଳ ଦେଇ କ୍ରିୟା କରେ—
ଭଵେଯୁରକ୍ଷଯାସ୍ତସ୍ଯ ଲୋକାଃ ପିତୃନିଷେଵିତାଃ
ତାଙ୍କ ପାଇଁ, ପିତୃଙ୍କ ଉପଭୋଗ କରୁଥିବା ଲୋକଗୁଡିକ ଅକ୍ଷୟ ହୋଇଯାଏ।
ବ୍ରାହ୍ମଣଃ ପିତୃଭକ୍ତଶ୍ଚ ସର୍ଵଵିଦ୍ଯାଵିଶାରଦଃ 4.99.
ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯିଏ ପିତୃଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରେ ଓ ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନରେ ପାରଙ୍ଗତ—
ଏଵଂ ସଂଵତ୍ସରସ୍ଯାଂତେ ହୈମଂ କୃତ୍ଵା ସୁଶୋଭନମ୍
ଏଭଳି, ବର୍ଷର ଶେଷରେ ସୁନ୍ଦର ହେମ ନିୟମ କରି—
ଉପଦେଶଂ ପ୍ରଯଚ୍ଛେଦ୍ଯସ୍ତସ୍ମୈ ଵ୍ରତକୃତେ ନରଃ ମାସେମାସେ ଵିଧିରଯଂ ଵ୍ରତସ୍ଯାସ୍ଯ ନରାଧିପ
ଯିଏ ବ୍ରତ କରିଥିବା ଜନକୁ ଉପଦେଶ ଦେଇଥାଏ—ଏହି ନିୟମ ପ୍ରତି ମାସ ପାଇଁ, ହେ ନରାଧିପ, ଏହି ବ୍ରତର ସମ୍ବନ୍ଧରେ।
ଯୋ ନ ଶକ୍ନୋତି ଵା କର୍ତୁଂ ପକ୍ଷଂ ଵାଥ ନିରଂତରମ୍
ଯିଏ ପକ୍ଷ ଅଥବା ନିରନ୍ତର କରିବାରେ ଅସମର୍ଥ—
ଯଶ୍ଚୈତତ୍କୁରୁତେ ପାର୍ଥ ପୌର୍ଣମାସୀଵ୍ରତଂ ନରଃ
ହେ ପାର୍ଥ, ଯେଉଁ ଲୋକ ପୌର୍ଣ୍ଣମାସୀ ଉପବାସ କରେ,
ପୁତ୍ରପୌତ୍ରଧନୋପେତୋ ଯଜ୍ଵା ଦାତା ପ୍ରିଯଂଵଦଃ
ସେ ପୁଅ, ନାତି ଓ ଧନରେ ସମୃଦ୍ଧି, ଯଜ୍ଞ କରିବା, ଦାନ ଦେବା ଓ ମିଠା କଥା କହିବାର ଗୁଣ ଲାଭ କରେ।
ତତଶ୍ଚୈଵାକ୍ଷଯାଁଲ୍ଲୋକାନ୍ପ୍ରାପ୍ନୋତି ସୁରସେଵିତାନ୍ ଆସ୍ତେ ସଂପୂର୍ଣସର୍ଵାଂଗୋ ଯାଵତ୍କଲ୍ପାଯୁତତ୍ରଯମ୍
ତାପରେ ସେ ଅବିନାଶୀ ଲୋକକୁ ପାଉଥିବା, ଯେଉଁଠାରେ ଦେବତାମାନେ ସେବା କରନ୍ତି, ଏବଂ ସେ ତିନି ହଜାର କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶରୀର ସହିତ ରହିଥାଏ।
ଅଭ୍ଯର୍ଚଯଂତି ସିତପଞ୍ଚଦଶୀଷୁ ସୋମଂ କୃଷ୍ଣାସୁ ଯେ ପିତୃଗଣଂ ଜଲପିଂଡଦାନୈଃ
ଯେଉଁମାନେ ଶୁଭ ପଞ୍ଚଦଶୀ ଦିନରେ ସୋମ ଦେବଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି ଓ କୃଷ୍ଣ ପକ୍ଷରେ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଜଳ ଦେଇ ତର୍ପଣ କରନ୍ତି,
ଇତି ଶ୍ରୀଭଵିଷ୍ଯେ ମହାପୁରାଣ ଉତ୍ତରପର୍ଵଣି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଯୁଧିଷ୍ଠିରସଂଵାଦେ ଵିଜଯପୌର୍ଣ ମାସୀଵ୍ରତଵର୍ଣନଂ ନାମ ନଵନଵତିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀଭବିଷ୍ୟ ମହାପୁରାଣର ଉତ୍ତରପର୍ବରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଓ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ସଂବାଦରେ 'ବିଜୟ ପୌର୍ଣ୍ଣମାସୀ ଉପବାସର ବିବରଣୀ' ନାମକ ଉନନବ୍ବେ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା।
ଵୈଶାଖୀକାର୍ତ୍ତିକୀମାଘୀଵ୍ରତଵର୍ଣନମ୍ ତା ମେ ଵଦ ଯଦୁଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ନାନେ ଦାନେ ମହାଫଲାଃ
ହେ ଯଦୁମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୋତେ ବତାଅ, ବୈଶାଖ, କାର୍ତ୍ତିକ ଓ ମାଘ ଉପବାସଗୁଡିକ ଯେଉଁଥିରେ ସ୍ନାନ ଓ ଦାନ ଦ୍ୱାରା ବଡ଼ ଫଳ ମିଳେ।
ସ୍ନାନଦାନଵିହୀନୈସ୍ତା ନ ନେଯାଃ ପାଂଡୁନନ୍ଦନ
ହେ ପାଣ୍ଡୁନନ୍ଦନ, ସ୍ନାନ ଓ ଦାନ ବିନା ଏହି ଉପବାସଗୁଡିକ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ତୀର୍ଥସ୍ନାନଂ ତଦା ଶସ୍ତଂ ଦାନଂ ଵିତ୍ତାନୁରୂପତଃ
ସେ ସମୟରେ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦାନ ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ଦେବା ଉଚିତ।