ସର୍ଵଲୋକାନତିକ୍ରମ୍ଯ ନକ୍ତଭୋଜୀ ସଦା ଭଵେତ୍
ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ସଦା ରାତିରେ ମାତ୍ର ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ।
ଅଗ୍ନିକାର୍ଯୋ ହ୍ଯଧଃଶଯ୍ଯୋ ନକ୍ତଭୋଜୀ ସଦା ଭଵେତ୍ ପୂର୍ଣକୁମ୍ଭୋପରିସ୍ଥାପ୍ଯ ପୂଜଯେଚ୍ଚ ସୁଶୋଭନେ
ଅଗ୍ନିକାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା, ଭୂମିରେ ଶୋଇଥିବା ଓ ସଦା ରାତିରେ ଭୋଜନ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି, ପୂର୍ଣ୍ଣ କୁମ୍ଭ ରଖି, ଶୁଭ ଦେବୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
କପିଲାପଞ୍ଚଗଵ୍ଯେନ ସ୍ଥାପଯେନ୍ମୃନ୍ମଯଂ ଶିଵମ୍
କପିଳା ଗାଈର ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ମାଟିର ଶିବ ମୂର୍ତ୍ତି ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ।
ତତ୍କୁମ୍ଭାନାଂ ଜଲୋନ୍ମିଶ୍ରମର୍ଘମଷ୍ଟାଂଗମୁଚ୍ଯତେ
ସେଇ କୁମ୍ଭମାନଙ୍କର ପାଣି ମିଶାଇ ଯେଉଁ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦିଆଯାଏ, ତାହାକୁ ଅଷ୍ଟାଙ୍ଗ ଅର୍ଘ୍ୟ କୁହାଯାଏ।
ମହାଦେଵାଯ ଦାତଵ୍ଯଂ ଗନ୍ଧପୁଷ୍ପଂ ଯଥାକ୍ରମମ୍ 4.96.
ମହାଦେବଙ୍କୁ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଗନ୍ଧ ଓ ଫୁଲ ଦେବା ଉଚିତ।
ଧେନୁଂ ଵା ଦକ୍ଷିଣାଂ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଵୃଷଂ ଵାପି ଧୁରଂଧରମ୍ ଯୋ ଦଦାତି ଶିଵେ ଭକ୍ତ୍ଯା ତସ୍ଯ ପୁଣ୍ଯଫଲଂ ଶୃଣୁ
ଧନ ଭାବେ ଗାଈ କିମ୍ବା ଜୁଆଁ ଟାଣିବା ଯୋଗ୍ୟ ବୃଷ ଦେବା ଉଚିତ; ଯିଏ ଶିବଙ୍କୁ ଭକ୍ତିରେ ଦେଉଛି, ତାଙ୍କର ପୁଣ୍ୟ ଫଳ ଶୁଣ।
ଵିମାନମର୍କପ୍ରତିମଂ ହଂସଯୁକ୍ତମଲଂକୃତମ୍
ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା, ହଂସମାନେ ଟାଣୁଥିବା ଏବଂ ଶୋଭାଯୁକ୍ତ ଦିବ୍ୟ ବିମାନ।
ସ୍ଥିତ୍ଵା ରୁଦ୍ରସ୍ଯ ଭଵନେ ଵର୍ଷକୋଟିଶତତ୍ରଯମ୍
ସେ ତିନି ଶତ କୋଟି ବର୍ଷ ଧରି ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଗୃହରେ ରହିଲେ।
ଯଶ୍ଚାଷ୍ଟମୀଷୁ ଚ ଶିଵାସୁ ଚତୁର୍ଦଶୀଷୁ ନକ୍ତଂ ସମାଚରତି ଶାସ୍ତ୍ରଵିଧାନ ଦୃଷ୍ଟମ୍
ଯେଉଁଠି ଶିବଙ୍କ ପବିତ୍ର ଅଷ୍ଟମୀ ଓ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ତିଥିରେ ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ ରାତିରେ ଉପବାସ କରେ।
ଶିଵଚତୁର୍ଦଶୀଵ୍ରତଵର୍ଣନମ୍ ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ଵିଖ୍ଯାତଂ ନାମ୍ନା ଶିଵଚତୁର୍ଦଶୀ
ତିନୋଟି ଲୋକରେ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଶିବ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ବ୍ରତର ବର୍ଣ୍ଣନା।
ମାର୍ଗଶୀର୍ଷତ୍ରଯୋଦଶ୍ଯାଂ ସିତାଯାମେକଭୁଙ୍ନରଃ
ମାର୍ଗଶୀର୍ଷ ମାସର ଶୁକ୍ଳ ତ୍ରୟୋଦଶୀ ତିଥିରେ ଏକମାତ୍ର ଖାଇବା ଉଚିତ।
ଚତୁର୍ଦଶ୍ଯାଂ ନିରାହାରଃ ସମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ମହେଶ୍ଵରମ୍
ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ତିଥିରେ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜା କରି ଉପବାସ ରହିବା ଉଚିତ।
ଏଵଂ ନିଯମକୃତ୍ସୁପ୍ତ୍ଵା ପ୍ରାତରୁତ୍ଥାଯ ମାନଵଃ ପୂଜଯେତ୍କୁସୁମୈଃ ଶୁକ୍ଲୈର୍ଗଂଧଧୂପାନୁଲେପନୈଃ
ଏଭଳି ନିୟମ ରଖି ସୁଇଁ, ପ୍ରଭାତରେ ଉଠି ଶୁଭ୍ର ଫୁଲ, ସୁଗନ୍ଧ ଧୂପ ଓ ଚନ୍ଦନ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ପାଦୌ ନମଃ ଶିଵାଯେତି ଶିରଃ ସର୍ଵାତ୍ମନେ ନମଃ
ପାଦକୁ 'ଶିବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର', ମୁଣ୍ଡକୁ 'ସର୍ବବ୍ୟାପୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର' କହି ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ମୁଖମିନ୍ଦୁମୁଖାଯେତି ତଥେଶାନାଯ ଚୋଦରମ୍
ମୁହଁକୁ 'ଚନ୍ଦ୍ରମୁଖୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର', ଏବଂ ଇଶାନଙ୍କୁ ଉଦରରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ଊରୂ ଚାନନ୍ତ୍ଯଵୈରାଗ୍ଯଂ ଜାନୁନୀ ଚାର୍ଚଯେଦ୍ବୁଧଃ
ଉରୁକୁ ଅନନ୍ତ ବୈରାଗ୍ୟର ପୂଜା, ଜାଙ୍ଘକୁ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକେ ପୂଜା କରନ୍ତି।
ଵ୍ଯୋମଵ୍ଯୋମାତ୍ମରୂପାଯ ପୃଷ୍ଠମଭ୍ଯର୍ଚଯେନ୍ନରଃ
ପିଠକୁ ଆକାଶ ଓ ଆକାଶସ୍ୱରୂପ ଆତ୍ମାଙ୍କ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ତତଶ୍ଚ ଵୃଷଭଂ ହୈମମୁଦକୁମ୍ଭସମନ୍ଵିତମ୍
ତାପରେ ସୁନାର ବୃଷଭ ଏବଂ ଜଳଭରା କୁମ୍ଭ ଦେଖାଯିବ।
ଭକ୍ଷ୍ଯୈର୍ନାନାଵିଧୈର୍ଯୁକ୍ତଂ ବ୍ରାହ୍ମଣାଯ ନିଵେଦଯେତ୍ 4.97.
ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଖାଦ୍ୟ ଭରି ଏହାକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।
ପୃଷଦାଜ୍ଯଂ ଚ ସଂପ୍ରାଶ୍ଯ ସ୍ଵପ୍ଯାଦ୍ଭୂମାଵୁଦଙ୍ମୁଖଃ
ଦହି ଓ ଘିଅ ମିଶାଇ ଚାଖି, ଉତ୍ତରମୁଖୀ ହୋଇ ଭୂମିରେ ଶୁଇବା ଉଚିତ।
ତର୍ପଯିତ୍ଵା ତତୋନ୍ନେନ ବ୍ରାହ୍ମଣାଞ୍ଛକ୍ତିତଃ ଶୁଭାନ୍
ସେଇ ଖାଦ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଶୁଭ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଯେତେ ସମ୍ଭବ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଉନ୍ତି।
ତତଃ କୃଷ୍ଣଚତୁର୍ଦଶ୍ଯାମେତତ୍ସର୍ଵଂ ସମାଚରେତ୍
ତାପରେ କୃଷ୍ଣ ପକ୍ଷ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ତିଥିରେ ଏହି ସବୁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।
ଯେ ଚ ମାସେ ଵିଶେଷାଃ ସ୍ଯୁସ୍ତାନ୍ନିବୋଧ କ୍ରମାଦିହ
ଏବେ ବିଶେଷ ମାସଗୁଡ଼ିକୁ କ୍ରମରେ ଶୁଣ।
ଶଂକରାଯ ନମସ୍ତୁଭ୍ଯଂ ନମସ୍ତେ କରଵୀରକ
ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, କରବୀରକୁ ମଧ୍ୟ ନମସ୍କାର।
ନମସ୍ତେଽସ୍ତୁ ମହାଦେଵ ସ୍ଥାଣଵେ ଚ ତତଃ ପରମ୍
ମହାଦେବ, ତୁମକୁ ଏବଂ ସ୍ଥାଣୁ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ମୋର ପ୍ରଣାମ ଜଣାଉଛି।
ନମସ୍ତେ ପରମାନଂଦ ନମଃ ସୋମାର୍ଦ୍ଧଧାରିଣେ
ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆନନ୍ଦର ମୂର୍ତ୍ତି, ଚନ୍ଦ୍ରକଳାଧାରୀ, ତୁମକୁ ମୋର ପ୍ରଣାମ।
ଗୋମୂତ୍ରଂ ଗୋମଯଂ କ୍ଷୀରଂ ଦଧିସର୍ପିଃ କୁଶୋଦକମ୍
ଗାଈର ମୁତ୍ର, ଗୋବର, ଦୁଧ, ଦହି, ଘିଅ ଏବଂ କୁଶା ଘାସ ଛୁଇଁଥିବା ପାଣି—
ତିଲାଂଶ୍ଚ କୃଷ୍ଣାନ୍ଵିଧିଵତ୍ପ୍ରାଶ୍ନୀଯାତ୍ସମୁଦାହୃତାନ୍
ଏହା ସହିତ, ଯଥାବିଧିରେ ସଂସ୍କାର କରାଯାଇଥିବା କଳା ତିଳ ମଧ୍ୟ ଖାଇବା ଉଚିତ।
ମଂଦାରୈର୍ମାଲତୀଭିଶ୍ଚ ତଥା ଧତ୍ତୂକୈରପି 4.97.
ମନ୍ଦାର, ମାଲତୀ ଓ ଧତୁରା ଫୁଲ ସହିତ,
ଅର୍କପୁଷ୍ପୈଃ କଦଂବୈଶ୍ଚ ଶତପତ୍ରୈସ୍ତଥୋତ୍ପଲୈଃ
ଅର୍କ ଫୁଲ, କଦମ୍ବ, ଶତପତ୍ର ପଦ୍ମ ଓ ବୃହତ୍ ନୀଳପଦ୍ମ ସହିତ,