ଗ୍ରୀଵାସୂତ୍ରକସିଂଦୂରକୁଂକୁମେନ ଚ ଭୂଷଯେତ୍
ସେମାନଙ୍କୁ ଗଳାର ମାଳା, ପବିତ୍ର ସୂତ୍ର, ସିନ୍ଧୂର ଓ କୁଙ୍କୁମ ଦେଇ ଶୃଙ୍ଗାର କରିବା ଉଚିତ।
ଅଚ୍ଛିଦ୍ରା ଜଲପୂର୍ଣାସ୍ତୁ ସୁଵୃତ୍ତାଃ ସୂତ୍ରଵେଷ୍ଟିତାଃ
କୁମ୍ଭଗୁଡ଼ିକ ଅଖଣ୍ଡ, ପାଣିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଭଲ ଆକାରର ଓ ସୂତ୍ରରେ ବାନ୍ଧାଯିବା ଉଚିତ।
ଚଂଦନେନ ସମାଲବ୍ଧାଃ ସହିରଣ୍ଯାଃ ପୃଥକ୍ପୃଥକ୍
ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଚନ୍ଦନ ଲଗାଇ, ସୁନା ସହିତ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ଭାବେ ରଖିବା ଉଚିତ।
ସ୍ଥିତ୍ଵା ମଣ୍ଡଲକେ ମଧ୍ଯେ ଯଜମାନଃ ସ୍ଵଯଂ ତଦା ତତ୍ସର୍ଵଂ ନାଶମାଯାତୁ ପିତୃଦେଵର୍ଷିଣାଂ ନୃଣାମ୍
ଯଜ୍ଞକାରୀ ନିଜେ ମଣ୍ଡଳର ମଧ୍ୟରେ ଦଢ଼ିଁ ଥିବାବେଳେ, ଏହି ସବୁ କାମ ପୂର୍ବଜ, ଦେବତା, ଋଷି ଓ ମଣିଷମାନଙ୍କ ଦୁଃଖ ଦୂର କରୁ ଭାବେ ଚିନ୍ତା କରିବା ଉଚିତ।
ଇମା ମେ ସମଯଂ ସ୍ଵର୍ଣଂ ତାରଯସ୍ଵ ଭଵାର୍ଣଵାତ୍ ଏଵମସ୍ତ୍ଵିତି ତା ବ୍ରୂଯୁଃ ସ୍ତ୍ରିଯଃ ସର୍ଵା ଯୁଧିଷ୍ଠିର
ମୋର ଏହି ସୁନା ଦେଇ, ମୋତେ ସଂସାର ସମୁଦ୍ର ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ କର, ଏମିତି ନାରୀମାନେ କହିବା ଉଚିତ। ସେମାନେ 'ତଥା ହେଉ' ବୋଲି ଉତ୍ତର ଦେବେ, ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର।
ତତୋ ବ୍ରାହ୍ମଣମାହୂଯ ଯଜମାନ ଇଦଂ ଵଦେତ୍
ତାପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଡାକି, ଯଜ୍ଞକାରୀ ଏହି କଥା କହିବେ:
ଉତ୍ତୀର୍ଯ ଶ୍ରାଵଣଂ ମାସଂ ସମୁତ୍ତାରଯ ସାଂପ୍ରତମ୍
'ଶ୍ରାବଣ ମାସ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ କରି, ଏବେ ମୋତେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଉତ୍ତାର କର।'
ଉପୋଷ୍ଯ ଶିରସୋ ଦେଵ୍ଯାଃ ସମୁତ୍ତୀର୍ଯ ରୁହଦ୍ରୁମାନ୍ ତତୋ ଗଚ୍ଛ ମହାଦେଵଂ ଶ୍ରଵଣେ ଶ୍ରଵଣୋତ୍ତମେ
ଦେବୀଙ୍କ ପାଇଁ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଉପବାସ କରି, ଉଡ଼ ଗଛ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ କରି, ତାପରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶ୍ରାବଣ ମାସରେ ମହାଦେବଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଯିବା ଉଚିତ।
ଇତି ଵର୍ଧନିକୋତ୍ତାରଣମନ୍ତ୍ରଃ 4.95.
ଏହିପରି ଭାବେ ବର୍ଧନିକ ଉତ୍ତାରଣ ମନ୍ତ୍ରର ସମାପ୍ତି।
ତାଂ ଵର୍ଦ୍ଧନିକାମେକାନ୍ତେ ଵିପ୍ରାଯ ପ୍ରତିପାଦଯେତ୍
ସେଇ ବର୍ଧନିକାକୁ ଏକାନ୍ତରେ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ।
ଯଜମାନୋଽପି ଯାତାସୁ ଯଥେଷ୍ଟଂ କାମମାଚରେତ୍
ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି କ୍ରିୟା ସମାପ୍ତ କରି ପରେ ଇଚ୍ଛାମତେ କାମ କରିପାରିବେ।
ତସ୍ଯ କାଲେ ତୁ ସଂପ୍ରାପ୍ତେ ସୁଖଂ ମୃତ୍ଯୁଃ ପ୍ରଜାଯତେ
ଏହାର ସମୟ ଆସିଲେ ମୃତ୍ୟୁ ସୁଖରେ ଆସେ।
ପୁତ୍ରପୌତ୍ରସମୃଦ୍ଧ୍ଯାଦୌ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ମର୍ତ୍ଯସୁଖାନି ଚ
ପୁଅ ଓ ନାତି ଭଳି ସମୃଦ୍ଧି ଓ ମାନବ ଜୀବନର ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରିବା ପରେ,
ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ତୁଲ୍ଯଂ ସ ହୀନୋଽପି ଵ୍ରତୀ ଵ୍ରତଫଲଂ ଵ୍ରଜେତ୍
ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଯଦି ଏହି ବ୍ରତ ପାଳନ କରନ୍ତି, ଯେଉଁଠି ଅଭାବ ଥାଏ ମଧ୍ୟ, ସେମାନେ ବ୍ରତର ଫଳ ପାଆନ୍ତି।
ତଦେକେନାପି ଲଭତେ ପାର୍ଥ ଶ୍ରାଵଣିକାଵ୍ରତେ
ହେ ପାର୍ଥ, ଏହି ବ୍ରତ କେବଳ ଜଣେ କରିଲେ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରାବଣିକା ବ୍ରତର ଫଳ ମିଳେ।
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଯୁଧିଷ୍ଠିରସଂଵାଦଵର୍ଣନମ୍ ଯେନ ଵିଜ୍ଞାତମାତ୍ରେଣ ନରୋ ମୋକ୍ଷମଵାପ୍ନୁଯାତ୍
ଏହା ହେଉଛି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଓ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ସଂବାଦର ବର୍ଣ୍ଣନା, ଯାହା ବୁଝିଲେ ମାନବ ମୁକ୍ତି ପାଇପାରିବେ।
ଯେଷୁ ତେଷୁ ଚ ମାସେଷୁ ଶୁକ୍ଲପକ୍ଷେ ଚତୁର୍ଦଶୀମ୍
ସେଇ ମାସମାନେ ରେ, ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ତିଥିରେ,
ମାସିମାସି ଭଵଂତି ଦ୍ଵାଵଷ୍ଟମ୍ଯୌ ଚ ଚତୁର୍ଦଶୀ ଵସୁଧାଭାଜନଂ କୃତ୍ଵା ଭୁଞ୍ଜୀଯାନ୍ନକ୍ତଭୋଜନମ୍
ପ୍ରତ୍ୟେକ ମାସରେ ଦୁଇଟି ଅଷ୍ଟମୀ ଓ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଥାଏ; ମାଟିର ଭାଡ଼ା ତିଆରି କରି, ରାତିରେ ମାତ୍ର ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ।
ଉପଵାସାତ୍ପରଂ ଭୈକ୍ଷ୍ଯଂ ଭୈକ୍ଷ୍ଯାତ୍ପରମଯାଚିତମ୍
ଉପବାସ ପରେ ଭିକ୍ଷା ଗ୍ରହଣ କରିବା, ଭିକ୍ଷା ପରେ ମାତ୍ର ଯାହା ମାଗିଲେ ମିଳେ, ତାହା ନେବା ଉଚିତ।
ଦେଵୈଶ୍ଚ ଭୁକ୍ତଂ ପୂର୍ଵାହ୍ଣେ ମଧ୍ଯାହ୍ନେ ମୁନିଭିସ୍ତଥା
ଦେବତାମାନେ ପ୍ରଭାତରେ ଭୋଜନ କରନ୍ତି, ମୁନିମାନେ ମଧ୍ୟ ମଧ୍ୟାହ୍ନରେ ଭୋଜନ କରନ୍ତି।
ସର୍ଵଲୋକାନତିକ୍ରମ୍ଯ ନକ୍ତଭୋଜୀ ସଦା ଭଵେତ୍
ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ସଦା ରାତିରେ ମାତ୍ର ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ।
ଅଗ୍ନିକାର୍ଯୋ ହ୍ଯଧଃଶଯ୍ଯୋ ନକ୍ତଭୋଜୀ ସଦା ଭଵେତ୍ ପୂର୍ଣକୁମ୍ଭୋପରିସ୍ଥାପ୍ଯ ପୂଜଯେଚ୍ଚ ସୁଶୋଭନେ
ଅଗ୍ନିକାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା, ଭୂମିରେ ଶୋଇଥିବା ଓ ସଦା ରାତିରେ ଭୋଜନ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି, ପୂର୍ଣ୍ଣ କୁମ୍ଭ ରଖି, ଶୁଭ ଦେବୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
କପିଲାପଞ୍ଚଗଵ୍ଯେନ ସ୍ଥାପଯେନ୍ମୃନ୍ମଯଂ ଶିଵମ୍
କପିଳା ଗାଈର ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ମାଟିର ଶିବ ମୂର୍ତ୍ତି ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ।
ତତ୍କୁମ୍ଭାନାଂ ଜଲୋନ୍ମିଶ୍ରମର୍ଘମଷ୍ଟାଂଗମୁଚ୍ଯତେ
ସେଇ କୁମ୍ଭମାନଙ୍କର ପାଣି ମିଶାଇ ଯେଉଁ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦିଆଯାଏ, ତାହାକୁ ଅଷ୍ଟାଙ୍ଗ ଅର୍ଘ୍ୟ କୁହାଯାଏ।
ମହାଦେଵାଯ ଦାତଵ୍ଯଂ ଗନ୍ଧପୁଷ୍ପଂ ଯଥାକ୍ରମମ୍ 4.96.
ମହାଦେବଙ୍କୁ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଗନ୍ଧ ଓ ଫୁଲ ଦେବା ଉଚିତ।
ଧେନୁଂ ଵା ଦକ୍ଷିଣାଂ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଵୃଷଂ ଵାପି ଧୁରଂଧରମ୍ ଯୋ ଦଦାତି ଶିଵେ ଭକ୍ତ୍ଯା ତସ୍ଯ ପୁଣ୍ଯଫଲଂ ଶୃଣୁ
ଧନ ଭାବେ ଗାଈ କିମ୍ବା ଜୁଆଁ ଟାଣିବା ଯୋଗ୍ୟ ବୃଷ ଦେବା ଉଚିତ; ଯିଏ ଶିବଙ୍କୁ ଭକ୍ତିରେ ଦେଉଛି, ତାଙ୍କର ପୁଣ୍ୟ ଫଳ ଶୁଣ।
ଵିମାନମର୍କପ୍ରତିମଂ ହଂସଯୁକ୍ତମଲଂକୃତମ୍
ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା, ହଂସମାନେ ଟାଣୁଥିବା ଏବଂ ଶୋଭାଯୁକ୍ତ ଦିବ୍ୟ ବିମାନ।
ସ୍ଥିତ୍ଵା ରୁଦ୍ରସ୍ଯ ଭଵନେ ଵର୍ଷକୋଟିଶତତ୍ରଯମ୍
ସେ ତିନି ଶତ କୋଟି ବର୍ଷ ଧରି ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଗୃହରେ ରହିଲେ।
ଯଶ୍ଚାଷ୍ଟମୀଷୁ ଚ ଶିଵାସୁ ଚତୁର୍ଦଶୀଷୁ ନକ୍ତଂ ସମାଚରତି ଶାସ୍ତ୍ରଵିଧାନ ଦୃଷ୍ଟମ୍
ଯେଉଁଠି ଶିବଙ୍କ ପବିତ୍ର ଅଷ୍ଟମୀ ଓ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ତିଥିରେ ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ ରାତିରେ ଉପବାସ କରେ।
ଶିଵଚତୁର୍ଦଶୀଵ୍ରତଵର୍ଣନମ୍ ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ଵିଖ୍ଯାତଂ ନାମ୍ନା ଶିଵଚତୁର୍ଦଶୀ
ତିନୋଟି ଲୋକରେ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଶିବ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ବ୍ରତର ବର୍ଣ୍ଣନା।