କଲାକାଷ୍ଠାମୁହୂର୍ତାଦି ଦିନରାତ୍ରିଶରୀରଵାନ୍
ସେ ସମୟର କଳା, କାଷ୍ଠା, ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଏବଂ ଦିନ-ରାତିର ରୂପ ଧାରଣ କରିଥାନ୍ତି।
ଯୋଽଯଂ କାଲୋ ମଯାଖ୍ଯାତସ୍ତଵ ଧର୍ମଭୃତାଂ ଵର
ଧର୍ମକୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ସମୟକୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଛି।
ଦାନଵାନାଂ ଵିନାଶାଯ ଵସୁଦେଵକୁଲୋଦ୍ଭଵମ୍
ଏହି ସମୟ ଦାନବମାନଙ୍କର ନାଶ ପାଇଁ ଏବଂ ବସୁଦେବଙ୍କ ବଂଶରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛି।
ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ଭାସ୍କରଂ ଶେଷଂ ସର୍ଵଵ୍ଯାପିନମୀଶ୍ଵରମ୍
ସେ ବ୍ରହ୍ମା, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଶେଷ ଏବଂ ସମସ୍ତକୁ ବ୍ୟାପିଥିବା ପ୍ରଭୁ।
ପ୍ରତ୍ଯଯାର୍ଥଂ ମଯାଖ୍ଯାତଂ ସୋଽହଂ ପାର୍ଥ ନ ସଂଶଯଃ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଉଵାଚ ଅନନ୍ତଵ୍ରତମାହାତ୍ମ୍ଯଵିଧିଂ ଵଦ ଵିଦାଂ ଵର
ନିଶ୍ଚିତତା ପାଇଁ ଏହାକୁ ମୁଁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଛି; ମୁଁ ସେଇ, ହେ ପାର୍ଥ, କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଯୁଧିଷ୍ଠିର କହିଲେ: ହେ ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଅନନ୍ତ ବ୍ରତର ମହିମା ଏବଂ ପ୍ରକ୍ରିୟା କହ।
କିଂ ପୁଣ୍ଯଂ କିଂ ଫଲଂ ଚାସ୍ଯ ହ୍ଯନୁଷ୍ଠାନଵତାଂ ନୃଣାମ୍
ଏହି ବ୍ରତ ପାଳନ କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ କେଉଁ ପୁଣ୍ୟ ଏବଂ କେଉଁ ଫଳ ପାଆନ୍ତି?
ଏଵଂ ସମସ୍ତଂ ଵିସ୍ତାର୍ଯ ବ୍ରୂହ୍ଯନଂତଵ୍ରତଂ ହରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଉଵାଚ ଆସୀତ୍ପୁରା କୃତଯୁଗେ ସୁମଂତୋ ନାମ ଵୈ ଦ୍ଵିଜଃ
ଏଭଳି ସମସ୍ତ କଥା ବିସ୍ତାରରେ କହି, ଅନନ୍ତ ବ୍ରତ ବିଷୟରେ କୁହ, ହେ ହରି। ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ: ପୁରୁଣା କୃତଯୁଗରେ ସୁମନ୍ତ ନାମକ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥିଲେ।
ଵଶିଷ୍ଠଗୋତ୍ରେ ଚୋତ୍ପନ୍ନଃ ସୁରୂପଶ୍ଚ ଭୃଗୋଃ ସୁତାମ୍
ସେ ବଶିଷ୍ଠ ଗୋତ୍ରରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ, ଦେଖିବାକୁ ସୁନ୍ଦର ଏବଂ ଭୃଗୁଙ୍କ କନ୍ୟାଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ।
ତସ୍ଯାଃ କାଲେନ ସଂଜାତା ଦୁହିତାନଂତଲକ୍ଷଣା
ସମୟ କ୍ରମେ ତାଙ୍କ ଘରେ ଅନନ୍ତ ଲକ୍ଷଣ ଥିବା ଏକ କନ୍ୟା ଜନ୍ମ ନେଲା।
ମାତା ଚ ତସ୍ଯାଃ କାଲେନ ହରଦାହେନ ପୀଡିତା
ସମୟ ଯିବା ସହିତ ତାଙ୍କ ମାଆ ରୋଗର ଜ୍ୱଳନାରେ ପୀଡିତ ହେଲେ।
ସୁମଂତୋପି ତତୋନ୍ଯାଂ ଵୈ ଧର୍ମପୁଂସଃ ସୁତାଂ ପୁନଃ
ସୁମନ୍ତ ପୁଣି ତାଙ୍କ କନ୍ୟାକୁ ଏକ ଧର୍ମିକ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ବିବାହ କରାଇଦେଲେ।
ଦୁଃଶୀଲାଂ କର୍କଶାଂ ଚଂଡୀଂ ନିତ୍ଯଂ କଲହକାରିଣୀମ୍
ସେ ଅସଦ୍ବ୍ୟବହାର କରୁଥିଲେ, କଠୋର ଏବଂ ରୁଷ୍ଟ ଥିଲେ, ସଦା ବିବାଦ କରୁଥିଲେ।
କୁଡ୍ଯସ୍ତଂଭତୁଲାଧାରଦେହଲୀତୋରଣାଦିଷୁ
ସେ ଦେଵଳୀ, ଦେଵଳ ଥାମ୍ବ, ତୁଳା, ଦେହଳି ଓ ତୋରଣ ଇତ୍ୟାଦିରେ ବାରମ୍ବାର ପୂଜା କରୁଥିଲେ।
ସ୍ଵସ୍ତିକୈଃ ଶଂଖପଦ୍ମୈଶ୍ଚ ଅର୍ଚଯନ୍ତୀ ପୁନଃପୁନଃ
ସ୍ୱାସ୍ତିକ, ଶଂଖ ଓ ପଦ୍ମ ଚିହ୍ନରେ ସେ ପୁନିପୁନି ପୂଜା କରୁଥିଲେ।
କସ୍ମୈ ଦେଯା ମଯା ଶୀଲା ଵିଚାର୍ଯୈଵଂ ସୁଦୁଃଖିତଃ
ତାଙ୍କ ଚରିତ୍ର ଭାବି, ଏତେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, କାହାକୁ ଏହି କନ୍ୟାକୁ ଦେଉଁ?
ସ୍ମୃତ୍ଯୁକ୍ତଶାସ୍ତ୍ରଵିଧିନା ଵିଵାହମକରୋତ୍ତଦା
ସେ ସ୍ମୃତିରେ ଉଲ୍ଲିଖିତ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ବିଧିରେ ବିବାହ କରାଇଲେ।
କିଞ୍ଚିଦାଯାଦିକଂ ଦେଯଂ ଜାମାତୁଃ ପାରିତୋଷିକମ୍
ଜାମାତାଙ୍କୁ ଅଳ୍ପ ଏକ ଉତ୍ତରାଧିକାର ଦେଇ ସନ୍ତୋଷ କରାଯିବା ଉଚିତ।
କପାଟେ ସୁସ୍ଥିରଂ କୃତ୍ଵା ଗମ୍ଯତାମିତ୍ଯୁଵାଚ ହ
ଦ୍ୱାରକୁ ଭଲଭାବେ ବନ୍ଦ କରି, ସେ କହିଲେ, 'ସେ ଯାଉ।'
କୌଂଡିନ୍ଯୋପି ଵିଵାହ୍ଯୈନାଂ ପଥି ଗଚ୍ଛଞ୍ଛନୈଃଶନୈଃ
କୌଣ୍ଡିନ୍ୟ ମଧ୍ୟ ସେଉଁଠି ତାଙ୍କୁ ବିବାହ କରି, ଦୀରେ ଦୀରେ ପଥରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ।
ମଧ୍ଯାହ୍ନେ ଭୋଜ୍ଯଵେଲାଯାଂ ସମୁତ୍ତୀର୍ଯ ସରିତ୍ତଟେ
ମଧ୍ୟାହ୍ନ ବେଳେ ଭୋଜନ ସମୟରେ, ସେମାନେ ନଦୀ କୂଳକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଚତୁର୍ଦଶ୍ଯାମର୍ଚଯନ୍ତଂ ଭକ୍ତ୍ଯା ଦେଵଂ ପୃଥକ୍ପୃଥକ୍
ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଦିନରେ, ପ୍ରତ୍ୟେକେ ଆଲଗା ଭାବେ ଭକ୍ତି ସହିତ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରୁଥିଲେ।
ନାର୍ଯଃ କିମେତନ୍ମେ ବ୍ରୂତ କିଂନାମ ଵ୍ରତମୀଦୃଶମ୍
ସେଇ ମହିଳାମାନେ ପଚାରିଲେ, 'ଏହା କ'ଣ? ଏହି ବ୍ରତର ନାମ କ'ଣ? ଆମକୁ କୁହ।'
ସାବ୍ରଵୀଦହମପ୍ଯେଵଂ କରିଷ୍ଯେ ଵ୍ରତମୁତ୍ତମମ୍
ସେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, 'ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଏହି ଉତ୍ତମ ବ୍ରତ କରିବି।'
ଅର୍ଦ୍ଧଂ ଵିପ୍ରାଯ ଦାତଵ୍ଯମର୍ଦ୍ଧମାତ୍ମନି ଭୋଜନମ୍
ଅର୍ଧ ଭାଗ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ, ଅନ୍ୟ ଅର୍ଧ ନିଜେ ଭୋଜନ କରିବାକୁ।
କର୍ତଵ୍ଯଂ ତୁ ସରିତ୍ତୀରେ କଥାଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ହରେରିମାମ୍
ଏହି ହରିଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ନଦୀ କୂଳରେ ବ୍ରତ କରିବା ଉଚିତ।
ଧୂପୈଃ ପୁଷ୍ପୈଃ ସନୈଵେଦ୍ଯୈଃ ପୀତାଲକ୍ତୈଶ୍ଚତୁଃଶତୈଃ
ଧୂପ, ଫୁଲ, ନୈବେଦ୍ୟ ଓ ଚାରିଶ ହଜାର ପିତା ରଙ୍ଗର ସୂତା ସହିତ ପୂଜା କରିବାକୁ।
ଚତୁର୍ଦଶଗ୍ରଂଥିଯୁତଂ ଵାମେ ସ୍ତ୍ରୀ ଦକ୍ଷିଣେ ପୁମାନ୍
ଚଉଦ ଗଠି ଥିବା ସୂତା: ମହିଳା ବାମ ହାତରେ, ପୁରୁଷ ଡାହାଣ ହାତରେ ବାନ୍ଧିବେ।
ଅନଂତ ସଂସାରମହାସମୁଦ୍ରେ ମଗ୍ନାନ୍ସମଭ୍ଯୁଦ୍ଧର ଵାସୁଦେଵ
ହେ ବାସୁଦେବ, ଅନନ୍ତ ସଂସାରର ମହା ସମୁଦ୍ରରେ ଡୁବିଥିବା ଲୋକମାନେକୁ ଉଦ୍ଧାର କର।
ଅନେନ ଦୋରକଂ ବଦ୍ଧ୍ଵା ଭୋକ୍ତଵ୍ଯଂ ସ୍ଵସ୍ଥମାନସୈଃ
ଏହି ସୂତା ବାନ୍ଧି, ଶାନ୍ତ ମନେ ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ।
ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଚାଂତେ ଵ୍ରଜେଦ୍ଵେଶ୍ମ ହୀଦଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ଵ୍ରତଂ ତଵ
ଭୋଜନ ସେଷରେ ଘରକୁ ଫେରିବା ଉଚିତ; ଏହି ବ୍ରତ ତୁମ ପାଇଁ କହାଯାଇଛି।