ଗଚ୍ଛ ଶୀଘ୍ରଂ ନ ଦହତେ ଭୁଵନଂ ଯାଵଦଂଗିରାଃ
ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ଯାଅ, କାରଣ ତୁମେ ନଥିଲେ ଅଙ୍ଗିରାସ ପୃଥିବୀକୁ ଦହିବେନି।
ପାଟଲୋ ହରିତଃ ଶୋଣଃ ଶ୍ଵେତୋ ଵର୍ଣଃ ପ୍ରଣାଶିତଃ ଦଗ୍ଧମଙ୍ଗିରସା ସର୍ଵଂ ଭୂଯୋଽପି ପ୍ରଦହିଷ୍ଯତି
ଲାଲ, ହରିତ, ରକ୍ତ ଓ ଧଳା—ଏହି ସମସ୍ତ ରଙ୍ଗ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇଛି; ସମସ୍ତ କିଛି ଅଙ୍ଗିରାସଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦହିଯାଇଛି, ସେ ପୁଣି ଦହିବେ।
ଯାଵଚ୍ଚ ଦହତେ ସର୍ଵଂ ଭୁଵନଂ ତପସାଂଗିରାଃ
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଙ୍ଗିରାସ ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟାରେ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀକୁ ଦହୁଛନ୍ତି—
ଏଵମୁକ୍ତଃ ସ ଵିଭୁନା ସ୍ଵସ୍ଥାନମଧିରୂଢଵାନ୍
ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏପରି କହାଯିବା ପରେ, ସେ ନିଜ ସ୍ଥାନକୁ ଫେରିଗଲେ।
ଗତ୍ଵାଙ୍ଗିରା ଉଵାଚେଦଂ ଗତଃ କିଂ କରଵାଣ୍ଯହମ୍
ଅଙ୍ଗିରା ଯାଇ କହିଲେ, "ମୁଁ ଏଠାରେ ପହଞ୍ଚିଛି, ଏବେ କଣ କରିବି?"
ସଂପ୍ରଶସ୍ଯୋଚୁରଗ୍ନିତ୍ଵଂ କୁରୁ ତାଵନ୍ମହୀତଲେ
ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରି କହିଲେ, "ଏବେ ତୁମେ ପୃଥିବୀରେ ତୁମର କାମ କର।"
ଯାଵଦଗ୍ନିଂ ପ୍ରପଶ୍ଯାମଃ କ୍ଵାସୌ ନଷ୍ଟଃ କ୍ଵ ତିଷ୍ଠତି 4.93.
"ଆମେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଦେଖିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ସେ କେଉଁଠି ହରାଇଗଲେ, କେଉଁଠି ରହୁଛନ୍ତି?"
ଦେଵୈର୍ଦୃଷ୍ଟୋ ଯଥା ହ୍ଯଗ୍ନିସ୍ତତ୍ତେ ସର୍ଵଂ ନିଵେଦିତମ୍
ଦେବତାମାନେ ଯେପରି ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଦେଖିଥିଲେ, ସେ ସମସ୍ତ କଥା ତୁମକୁ ଜଣାଇଦିଆଯାଇଛି।
ଅଗ୍ନେଽଗ୍ନିତ୍ଵଂ କୁରୁଷ୍ଵ ତ୍ଵମଂଗିରାସ୍ତୁ ଯଥା ପୁରା
"ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ତୁମର ନିଜ ରୂପ ଧାରଣ କର; ଅଙ୍ଗିରା, ପୂର୍ବବତ୍ ତୁମେ ମଧ୍ୟ ତେଣୁ ହୁଅ।"
କୋ ମେଽପହୃତଂ ତେଜଃ କେନାଗ୍ନିତ୍ଵଂ କୃତଂ ତ୍ଵିହ
"ମୋର ତେଜ କିଏ ନେଇଗଲା? ଏଠାରେ କିଏ ମୋର ଅଗ୍ନି ଭୂମିକା ନେଇଛି?"
ଉଵାଚ ମୁଞ୍ଚ ମତ୍ସ୍ଥାନଂ ଵଚସ୍ତୋଷକରଂ ଶୃଣୁ
ସେ କହିଲେ, "ମୋ ସ୍ଥାନ ଛାଡ଼; ମନକୁ ଖୁସି କରୁଥିବା କଥା ଶୁଣ।"
ବୃହସ୍ପତୀତି ନାମା ଵୈ ତଥାନ୍ଯେ ବହଵଃ ସୁତାଃ
"ବୃହସ୍ପତି ନାମ ଏବଂ ଏପରି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅନେକ ପୁଅ ଅଛନ୍ତି।"
ଵହ୍ନିଂ ସଂଜନଯାମାସ ପୁତ୍ରାନ୍ପୌତ୍ରାଂସ୍ତଦାଂଗିରାଃ
ଅଙ୍ଗିରା ସେ ସମୟରେ ଅଗ୍ନି, ପୁଅ ଏବଂ ପଉତା ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ।
ସର୍ଵମେଵ ଚତୁର୍ଦଶ୍ଯାଂ ସଂଜାତଂ ହଵ୍ଯଵାହନମ୍
ସମସ୍ତ ହବ୍ୟବାହନ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ତିଥିରେ ଜନ୍ମ ନେଲା।
ତତୋଽଷ୍ଟପତିପତ୍ଵେ ଚ ରୁଦ୍ରେଣ ପ୍ରତିପାଦିତମ୍
ତାପରେ ରୁଦ୍ର ଅଷ୍ଟ ପତିତ୍ୱ ଦାନ କଲେ।
ପୈଲଜାବାଲିମନ୍ଵାଦ୍ଯୈରନ୍ଯୈଶ୍ଚ ନହୁଷାଦିଭିଃ
ପୈଳ, ଜାବାଲି, ମନୁ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ଏବଂ ନହୁଷ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ।
ଅଜ୍ଞାତାଵୃଷପାପୈଶ୍ଚ ଵ୍ଯାଲୈର୍ଯେ ଵ୍ଯାପ୍ଯ ହିଂସିତାଃ 4.93.
ଅଜ୍ଞାତ, ପାପୀ ବୃଷ ଓ ସାପମାନେ ଯେଉଁମାନେ ହାନି କଲେ ଏବଂ ମାରିଦେଲେ।
ପତିତାଃ ପର୍ଵତେଭ୍ଯଶ୍ଚ ତୋଯାଗ୍ନିଦହନେ ମୃତାଃ ତେଷାଂ ଶସ୍ତଂ ଚତୁର୍ଦଶ୍ଯାଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ସ୍ଵର୍ଗସୁଖପ୍ରଦମ୍
ପାହାଡ଼ରୁ ପଡ଼ିଥିବା, ଜଳ କିମ୍ବା ଅଗ୍ନିରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ, ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ତିଥିରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କଲେ ସ୍ୱର୍ଗସୁଖ ମିଳେ।
ଶ୍ରାଦ୍ଧାନି ଚୈଵ ଦତ୍ତାନି ଦାନାନି ସୁଲଘୂନ୍ଯପି
ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଓ ଦାନ, ଛୋଟ ଦାନ ମଧ୍ୟ ଦିଆଯାଏ।
ଏଵଂ ତିଥିରିଯଂ ରାଜନ୍ନାଗ୍ନେଯୀ ପ୍ରୋଚ୍ଯତେ ଜନୈଃ
ଏଭଳି, ରାଜା, ଏହି ତିଥିକୁ ଲୋକେ ଅଗ୍ନି ତିଥି ବୋଲି କହନ୍ତି।
ଯସ୍ଯାଂ ମନୋରଥଂ ଯଂଯଂ ସମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ହ୍ଯୁପୋଷତି
ଏହି ତିଥିରେ ଯେଉଁ ଇଚ୍ଛା ରହିଥାଏ, ତାହାକୁ ଭାବି ଉପବାସ କରାଯାଏ।
ଚତୁର୍ଦଶ୍ଯାଂ ନିରାହାରଃ ସମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ତ୍ରିଲୋଚନମ୍ ପଞ୍ଚଗଵ୍ଯଂ ନିଶି ପ୍ରାଶ୍ଯ ସ୍ଵପ୍ଯାଦ୍ଭୂମୌ ଵିମତ୍ସରଃ
ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ତିଥିରେ ଉପବାସ ରହି, ତ୍ରିନୟନଙ୍କୁ ପୂଜି, ରାତିରେ ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ ଖାଇ, ଭୂମିରେ ଇର୍ଷ୍ୟା ଛାଡ଼ି ଶୋଇବା ଉଚିତ।
ଶ୍ଯାମାକମଥ ଵା ଭୁକ୍ତ୍ଵା ତୈଲକ୍ଷାରଵିଵର୍ଜିତମ୍
ତେଲ ଓ ଖାର ବିନା ଶ୍ୟାମାକ ଧାନ୍ୟ ଭୋଜନ କରିବା ପରେ,
ଅଗ୍ନଯେ ହଵ୍ଯଵାହନାଯ ସୋମାଯାଂଗିରସେ ନମଃ
ଅଗ୍ନି, ଯିଏ ହବି ଧାରଣ କରନ୍ତି, ସୋମ ଓ ଆଙ୍ଗିରସଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
ପୂଜଯିତ୍ଵା ଵିଧାନେନ ହୋମଂ କୃତ୍ଵା ତଥୈଵ ଚ
ନିୟମ ଅନୁସାରେ ପୂଜା କରି, ସେହିପରି ହୋମ କରିବା ଉଚିତ।
ନମସ୍ତ୍ରିମୂର୍ତଯେ ତୁଭ୍ଯଂ ନମଃ ସୂର୍ଯାଗ୍ନିରୂପିଣେ
ତୁମକୁ ତିନି ମୂର୍ତ୍ତି ଭାବେ ନମସ୍କାର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅଗ୍ନିର ରୂପ ଥିବା ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।
ନୀରାଜନଂ ତତଃ କୃତ୍ଵା ପଶ୍ଚାଦ୍ଭୁଂଜୀତ ଵାଗ୍ଯତଃ 4.93.
ତାପରେ ନୀରାଜନ କରି, ଶାନ୍ତ ରହି ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ।
ସୌଵର୍ଣଂ କାରଯେଦ୍ଦେଵଂ ତ୍ରିନେତ୍ରଂ ଶୂଲପାଣିନମ୍
ସୁନାରେ ତିନି ଚକ୍ଷୁ ଓ ତ୍ରିଶୂଳ ଧାରଣ କରୁଥିବା ଦେବତାଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ।
ଚନ୍ଦନେନାନୁଲିପ୍ତାଙ୍ଗଂ ସିତମାଲ୍ଯୋପଶୋଭିତମ୍ ସର୍ଵକାଲିକମେତତ୍ତେ କଥିତଂ ଵ୍ରତମୁତ୍ତମମ୍
ଯାହାଙ୍କ ଅଙ୍ଗ ସନ୍ଧନ ଲଗାଯାଇଛି ଓ ଧଳା ମାଳାରେ ଶୋଭିତ, ସମସ୍ତ କାଳ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ଏହି ଉତ୍ତମ ବ୍ରତ ତୁମକୁ କୁହାଯାଇଛି।
ସଂଵତ୍ସରଂ ସମାପ୍ତଂ ହି ଵ୍ରତସ୍ଯ ତୁ ଯଦା ଭଵେତ୍ ମୃତସ୍ଯ ଦେହୋ ଦିଵ୍ଯସ୍ଥୋ ଦିଵ୍ଯାଲଂକାରଭୂଷିତଃ
ଏହି ବ୍ରତର ଏକ ବର୍ଷ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ, ମୃତ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଦେହ ଦିବ୍ୟ ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ ଓ ଦିବ୍ୟ ଆଳଙ୍କାର ଧାରଣ କରେ।