ଦେଵା ଅନ୍ଵେଷଣେ ଯତ୍ନମକୁର୍ଵନ୍ନଗ୍ନିଦର୍ଶନେ
ଦେବମାନେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଖୋଜିବା ପାଇଁ ଉତ୍ସାହରେ ଚେଷ୍ଟା କରିଲେ।
ହଂସାଃ କେକାଃ ଶୁକା ଵହ୍ନିଃ ଶୀଘ୍ରଂ ଶରଵଣଂ ଗତାଃ
ହଂସ, ମୟୂର, ଶୁକା ଓ ଅଗ୍ନି ତୁରନ୍ତ ଶରବଣ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଚଲିଗଲେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାଥ ଵିବୁଧାଃ ସର୍ଵେ ପକ୍ଷିଣଂ ପକ୍ଷିଣାଂ ଵରମ୍
ତାପରେ ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ସେଇ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପକ୍ଷୀକୁ ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ।
କଚ୍ଚିଦୃଷ୍ଟସ୍ତ୍ଵଯା ଵହ୍ନିର୍ଵନେଽସ୍ମିନ୍ନଟତା ସଦା
“ଏଠାରେ ସଦା ଘୁଞ୍ଚିବା ଅଗ୍ନିକୁ ତୁମେ କେବେ ଦେଖିଛ କି?”
ଭୂଯୋଭୂଯସ୍ତୁ ପୃଷ୍ଟୋଽପି ନ ଗାମୁଚ୍ଚାରଯେଚ୍ଚିରମ୍
ବାରମ୍ବାର ପଚାରିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ।
ଯସ୍ମାନ୍ନ କିଞ୍ଚିଦୁକ୍ତଂ ତେ ତସ୍ମାଚ୍ଚିତ୍ର ତନୂରୁହାଃ
ତୁମେ କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ, ଏହିକାରଣରୁ, ହେ ଅଦ୍ଭୁତ ପଖା ଥିବା ପକ୍ଷୀ—
ଦ୍ଵିତୀଯଂ ତେ ଵରଂ ଦଦ୍ମୋ ଜୀଵଜୀଵକ ଶୋଭନମ୍ 4.93.
ହେ ସୁନ୍ଦର ଜୀବଜୀବକ, ଆମେ ତୁମକୁ ଦ୍ୱିତୀୟ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଉଛୁ।
କଶ୍ଚିଦ୍ଯଦି ତଵାଧସ୍ଥାଦ୍ବୁଧଃ ସ୍ନାନଂ କରିଷ୍ଯତି
ଯଦି କେହି ଜ୍ଞାନୀ ତୁମ ପାଖରେ ନିମ୍ନରେ ସ୍ନାନ କରିବେ,
ମାସଂ ଯଶ୍ଚ ତୃତୀଯଂ ଵୈ ଭକ୍ଷଯିଷ୍ଯତ୍ଯନିଂଦିତମ୍
ଏବଂ ଯିଏ ତୁମ ତୃତୀୟ ଡିମ୍ବକୁ ଏକ ମାସରେ ନିର୍ମଳ ଭାବରେ ଖାଇବେ,
ଇଦଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ଵରାଂସ୍ତସ୍ଯ ଵହ୍ନିତ୍ଵମଥ ଆପ୍ତଵାନ୍
ଏହି ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ, ଅଗ୍ନି ପୁଣି ନିଜ ସ୍ୱଭାବକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ।
ଊଷ୍ମଯା ଜାତକଲ୍ମାଷଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ସଂହୃଷ୍ଟମାନସଃ
ତାପରେ ତାପରେ ଦୂଷିତ ହେବାକୁ ଜାଣି, ସେ ମନରେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।
ଊଷ୍ମଯା କଲ୍ମଷୀଭୂଯ ହ୍ଯଗ୍ନିର୍ଗର୍ଭଂ ଧରିଷ୍ଯତି
ତାପରେ ଦୂଷିତ ହୋଇ, ଅଗ୍ନି ଗର୍ଭ ଧାରଣ କରିବେ।
ପଂଡାଗ୍ନିପାଲନେ ପୁଣ୍ଯଂ ଯଦ୍ଦୃଷ୍ଟଂ ବ୍ରହ୍ମଵାଦିଭିଃ
ପଣ୍ଡିତମାନେ ଯେଉଁ ପବିତ୍ର ଅଗ୍ନିକୁ ରକ୍ଷା କରିବାରେ ଯେଉଁ ପୁଣ୍ୟ ଦେଖିଛନ୍ତି, ସେହି ପୁଣ୍ୟ ଅଛି।
ଵଂଶସ୍ଯାନୁଗ୍ରହଂ କୃତ୍ଵା ଦେଵ୍ଯାହୃତିମଥାବ୍ରୁଵନ୍
ବଂଶର ଉନ୍ନତି ପାଇଁ କୃପା କରି, ସେମାନେ ଦେବୀଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ ବିଷୟରେ କହିଲେ।
ଭୂଯୋଽପି କେନ କାଲେନ ଅଗ୍ନିରଗ୍ନିତ୍ଵମାପ୍ତଵାନ୍
ପୁଣି କିଛି ସମୟ ପରେ, ଅଗ୍ନି ତାଙ୍କର ନିଜ ରୂପ ପୁନଃ ପାଇଲେ।
ଯସ୍ମିନ୍କାଲେ ତିଥୀ ଯସ୍ଯା ପୁନରଗ୍ନିତ୍ଵମାପ୍ତଵାନ୍
କେଉଁ ସମୟରେ, କେଉଁ ତିଥିରେ ସେ ପୁଣି ତାଙ୍କର ଅଗ୍ନିତ୍ୱ ପାଇଥିଲେ?
ଉତଥ୍ଯାଙ୍ଗିରସୋଃ ପୂର୍ଵମାସୀଦ୍ଵ୍ଯତିକରୋ ମହାନ୍ ଉତଥ୍ଯେନୈଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ଅଙ୍ଗିରାଃ ପ୍ରାହ ତଂ ମୁନିମ୍ ।।4.93.
ଉତଥ୍ୟ ଓ ଅଙ୍ଗିରାସଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପୂର୍ବରୁ ବଡ଼ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ହୋଇଥିଲା। ଉତଥ୍ୟ ଏପରି କହିବା ପରେ, ଅଙ୍ଗିରାସ ସେଇ ମୁନିଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ।
ଗଚ୍ଛାଵୋ ବ୍ରହ୍ମସଦନଂ ମରୀଚିପ୍ରମୁଖୈର୍ଦ୍ଵିଜୈଃ ଉତଥ୍ଯଃ ପ୍ରାହ ସଦ୍ବ୍ରହ୍ମନୃଷୀଂସ୍ତାନ୍ସ୍ତବ୍ଧମାନସଃ
ମରୀଚି ଓ ଅନ୍ୟ ଦ୍ୱିଜମାନେ ସହିତ ଆମେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଗୃହକୁ ଯିବା। ଉତଥ୍ୟ ଦୃଢ଼ ମନେ ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଋଷିମାନେଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଜ୍ଯାଯାନ୍ଵା କତମୋସ୍ମାକମିତି ନଃ କଥ୍ଯତାଂ ସ୍ଫୁଟମ୍
ଆମ ମଧ୍ୟରେ କିଏ ବଡ଼, ଏହି କଥା ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଆମକୁ କୁହନ୍ତୁ।
ଅଥୋଵାଚ ମୁନିର୍ବ୍ରହ୍ମା ତାଵୁଭୌ କୁଦ୍ଧମାନସୌ
ତାପରେ, ମନ ଭର୍ତ୍ତି କ୍ରୋଧ ଥିବା ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମା ମୁନି କହିଲେ।
ତତୋ ଵିଵାଦଂ ପଶ୍ଯାମି ଭଵତାଂ ତୈଃ ସମେତ୍ଯ ଚ
ମୁଁ ଏବେ ଦେଖୁଛି, ତୁମେ ମାନେ ସମେତ ଏଠାରେ ଏକ ବିବାଦ ହେଉଛ।
ଲୋକପାଲାନ୍ମହେଂଦ୍ରାଦୀନ୍ସଯମାନ୍ଵାରୁଣାନିଲାନ୍
ଲୋକପାଳମାନେ—ମହେନ୍ଦ୍ର, ଯମ, ବରୁଣ, ଓ ପବନ—
ଗଂଧର୍ଵାନ୍ଵିତ୍ତରକ୍ଷୋଘ୍ନାନ୍ରାକ୍ଷସାନ୍ଦୈତ୍ଯଦାନଵାନ୍
ଗନ୍ଧର୍ବ, କୁବେର, ଦେମନ ନାଶକ, ରାକ୍ଷସ, ଦୈତ୍ୟ ଓ ଦାନବମାନେ—
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତୁ ଵିବୁଧାନ୍ସର୍ଵାନ୍ବ୍ରହ୍ମା ପ୍ରୋଵାଚ ତାନୃଷୀନ୍
ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ଦେଖି, ବ୍ରହ୍ମା ସେଇ ଋଷିମାନେଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଏଵମୁକ୍ତୋ ଗତସ୍ତାଵଦୁତଥ୍ଯଃ ସୂର୍ଯମଂଡଲମ୍
ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ଉତଥ୍ୟ ସୂର୍ଯ୍ୟମଣ୍ଡଳକୁ ଗଲେ।
ସ ଉତଥ୍ଯମଥୋଵାଚ କଥଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ଵ୍ରଜାମ୍ଯହମ୍
ତାପରେ ସେ ଉତଥ୍ୟଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, 'ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୁଁ କିପରି ଯିବି?'
ଏଵମୁକ୍ତୋ ମୁନିଃ ପ୍ରାଯାତ୍ସର୍ଵ ଦେଵସମାଗମମ୍ 4.93.
ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ସେଇ ମୁନି ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ସଭାକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଉଵାଚାଙ୍ଗିରସଂ ବ୍ରହ୍ମା ଶୀଘ୍ରମେନଂ ତ୍ଵମାନଯ
ବ୍ରହ୍ମା ଅଙ୍ଗିରାସଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ଏଠାକୁ ଆଣ।'
ଏହ୍ଯେହି ଭଗଵନ୍ସୂର୍ଯ ତପ୍ଯତେ ଭଵତାନ୍ଵହମ୍
ଆସ, ଆସ, ହେ ପୂଜ୍ୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ; ସେ ତୁମକୁ ପ୍ରତିଦିନ ଦହୁଛନ୍ତି।
ସ୍ଥିତ୍ଵା ମୁହୂର୍ତଂ ପ୍ରୋଵାଚ କିଂ ଵା କାର୍ଯମୁପସ୍ଥିତମ୍
ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଦିଅଁଠାରେ ରହି, ସେ ପଚାରିଲେ, 'କଣ କାମ ଆସିଛି?'