ପୃଷ୍ଟୋ ରାଜ୍ଞ୍ଯା ଵିଷ୍ଣୁଭକ୍ତ୍ଯା କାଲନଂଦନଜାତଯା
ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତ ଏବଂ କାଳନନ୍ଦନଙ୍କ ସନ୍ତାନ ରାଣୀ ପଚାରିଲେ—
କଥଯାମାସ ସଂପୃଷ୍ଟା ସୂପଵିଷ୍ଟା ଶୃଣୋତି ସା
ପଚାରାଯିବା ପରେ, ସେ ବସିଥିବାବେଳେ କଥା କହିଲେ, ଏବଂ ରାଣୀ ଶୁଣିଲେ।
ଜ୍ଯେଷ୍ଠେ ମାସି ସିତେ ପକ୍ଷେ ତ୍ରଯୋଦଶ୍ଯାଂ ଯୁଧିଷ୍ଠିର
ଯେଷ୍ଠ ମାସର ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷର ତ୍ରୟୋଦଶୀ ତିଥିରେ, ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର—
ଶ୍ଵେତମଂଦାରମର୍କଂ ଵା କରଵୀରଂ ଚ ରକ୍ତକମ୍
ଧଳା ମନ୍ଦାର, ଅର୍କ କିମ୍ବା ଲାଲ କରବୀର ଫୁଲ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ।
ପୁଷ୍ପୈର୍ନୈଵେଦ୍ଯଧୂପାଦ୍ଯୈର୍ମଂତ୍ରେଣାନେନ ପାଂଡଵ
ପାଣ୍ଡବ, ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଫୁଲ, ଭୋଗ, ଧୂପ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କର।
ସୂର୍ଯଂ ଶ୍ଵେତାରମଂଦାରଶ୍ଵେତାର୍କାସ୍ଯସଂଶଯମ୍
ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଧଳା ଅରଜୁନ, ମନ୍ଦାର ଓ ଧଳା ଅର୍କ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ନିଂବଂ ନଵାର୍କକରଵୀରଲତାଂ ସୁପୁଷ୍ପାଂ ଯାଃ ପୂଜଯଂତି କୁସୁମାକ୍ଷତଧୂପଦୀପୈଃ
ଯେମାନେ ନିମ୍ବ, ନୂଆ ଅର୍କ ଓ ଫୁଲ ଥିବା କରବୀର ଲତାକୁ ଫୁଲ, ଅକ୍ଷତ, ଧୂପ ଓ ଦୀପ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରନ୍ତି—
ଇତି ଶ୍ରୀଭଵିଷ୍ଯେ ମହାପୁରାଣ ଉତ୍ତରପର୍ଵଣି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଯୁଧିଷ୍ଠିରସଂଵାଦେ ମନ୍ଦାରନିମ୍ବାର୍କକରଵୀରଵ୍ରତଵର୍ଣନଂ ନାମାଷ୍ଟାଶୀତିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀଭବିଷ୍ୟ ପୁରାଣର ଉତ୍ତର ପର୍ବରେ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଓ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ସମ୍ବାଦରେ, 'ମନ୍ଦାର, ନିମ୍ବ, ଅର୍କ ଓ କରବୀର ବ୍ରତର ବର୍ଣ୍ଣନା' ନାମକ ଅଠାଠିଏଠିଏ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।
ତ୍ରଯୋଦଶୀଵ୍ରତଵର୍ଣନମ୍ କଥଂ ନ ଗମ୍ଯତେ କୃଷ୍ଣ ନରକଂ ନରକେସରିନ୍
ତ୍ରୟୋଦଶୀ ବ୍ରତର ବିବରଣୀ। କୃଷ୍ଣ, ନରମଧ୍ୟରେ ସିଂହ, କିପରି ମଣିଷ ନରକକୁ ଯାଉନାହାନ୍ତି?
ଦୃଷ୍ଟଵାନ୍ମୁନିମାଯାଂତଂ ମୁଦ୍ଗଲଂ ନାମ ପାର୍ଥିଵ
ହେ ରାଜା, ମୁଁ ମୁଦ୍ଗଳ ନାମକ ଋଷିଙ୍କୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖିଲି।
ପ୍ରଜ୍ଵଲଂତମିଵାଦିତ୍ଯଂ ତପସା ଦ୍ଯୋତିତାନ୍ତରମ୍
ସେ ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟାର ତେଜରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଦେଖାଉଥିଲେ।
ଯମାଦର୍ଶନନାମୈତଦ୍ଵ୍ରତଂ ଜନ୍ତୁଭଯାପହମ୍
ଏହି ବ୍ରତକୁ 'ଯମଦର୍ଶନ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଯାହା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଭୟ ଦୂର କରେ।
ପଶ୍ଯାମି ଦଂଡପୁରୁଷୈର୍ମଦ୍ଦେହାତ୍ପ୍ରଜ୍ଵଲନ୍ନିଵ
ମୁଁ ଦେଖିଲି, କିଛି ଦଣ୍ଡଧାରୀ ପୁରୁଷମାନେ ମୋ ଦେହରୁ ମୋତେ ଟାଣି ନେଉଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଅଗ୍ନି ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ୍।
ଅଂଗୁଷ୍ଠମାତ୍ରଃ ପୁରୁଷୋ ବଲଦାକୃଷ୍ଯ ରୋଷିତଃ
ଅଂଗୁଠି ପରି ଛୋଟ ଏକ ପୁରୁଷକୁ ଜୋରଦାର ଭାବେ ଧରି ରାଗରେ ଟାଣାଯାଉଥିଲା।
କ୍ଷଣାତ୍ସଭାଯାଂ ପଶ୍ଯାମି ଯମଂ ପିଂଗଲଲୋଚନମ୍
କେବଳ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ମୁଁ ସଭାରେ ପିଙ୍ଗଳ ଚକ୍ଷୁ ଯମଙ୍କୁ ଦେଖିଲି।
ଵାତପିତ୍ତମହାଶ୍ଲେଷ୍ମୈର୍ମୂର୍ତିମଦ୍ଭିରୁପାସିତମ୍
ସେ ବାୟୁ, ପିତ୍ତ ଓ ମହାଶ୍ଲେଷ୍ମା ଆଦି ଦେହଧାରୀ ଆକୃତିମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘିରିଥିଲେ।
ଜ୍ଵରଗର୍ଦଭଶୀର୍ଷାଦିଭଗଂଦରମଲକ୍ଷଯୈଃ
ତାଙ୍କ ସହିତ ଜ୍ୱର, ଗଧାମୁଣ୍ଡିଆ ପ୍ରାଣୀ ଓ ଡେଙ୍କା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟ ଚିହ୍ନ ଥିବା ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଦେହମାନେ ଥିଲେ।
ଵେଦନାଭିଃ ପ୍ରମେହୈଶ୍ଚ ପିଟକୈର୍ଗଂଡବୁଦ୍ବୁଦୈଃ 4.89.
ବେଦନା, ପ୍ରମେହ, ଚିରକୁଟି, ଫୁଲା ଓ ଫୋଡା ଭିତରେ ଘିରିଥିଲେ।
ଇତ୍ଥଂ ବହୁଵିଧୈ ରୌଦ୍ରୈର୍ନାନାରୂପଭଯଂକରୈଃ
ଏଭଳି ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଭୟଙ୍କର ଓ ଭୟପ୍ରଦ ଆକୃତିର ଅନେକ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଥିଲେ।
ରାକ୍ଷସୈର୍ଦାନଵୈରୁଗ୍ରୈରୁପଵିଷ୍ଟୈଃ ପୁରଃସ୍ଥିତୈଃ
ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ରାକ୍ଷସ, ଭୟଙ୍କର ଦାନବମାନେ ବସିଥିଲେ ଓ କେହି ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଥିଲେ।
ସିଂହୈର୍ଵ୍ଯାଘ୍ରୈର୍ଵରାହୈଶ୍ଚ ତରକ୍ଷୈଶ୍ଚାନୁଜଂତୁକୈଃ
ସିଂହ, ବାଘ, ବନ୍ଦର, ତାରକ୍ଷ ଓ ଶିଆଳମାନେ ସହିତ ଥିଲେ।
ଗୃଧ୍ରୈରୁଲୂକୈର୍ବହୁଭିର୍ମତ୍କୁଣୈର୍ଡାକିନୀଗ୍ରହୈଃ
ଗୃଧ୍ର, ପେଚା, ଅନେକ ପୋକାପତଙ୍ଗ ଓ ଡାକିନୀ ଦ୍ୱାରା ଘିରିଥିଲେ।
ପିଶାଚୈର୍ଯକ୍ଷକୂଷ୍ମାଂଡୈଃ ପାଶଖଡ୍ଗଧନୁର୍ଦ୍ଧରୈଃ
ମାଂସ ଖାଉଥିବା ପିଶାଚ, ଯକ୍ଷ ଓ କୁଷ୍ମାଣ୍ଡମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ପାଶ, ତଳୱାର ଓ ଧନୁଷ ଧରିଥିଲେ,
ବୃହତ୍କାଯୈର୍ନାରକୀଯୈଃ ପାପିଷ୍ଠାନାଂ ନିଯାମକୈଃ
ବଡ଼ ଦେହ ଥିବା, ନରକର ଭୟଙ୍କର ପ୍ରାଣୀମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ପାପୀମାନଙ୍କୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରନ୍ତି,
ଅସିଭଂଗାମିଷଚ୍ଛେଦରୁଧିରସ୍ରାଵକାଦିଭିଃ
ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ତଳୱାର, ଚିରା ମାଂସ ଓ ରକ୍ତ ଝରା ଭଳି ଦୃଶ୍ୟ ଥିଲା,
ସ ଆହ କିଂକରାନ୍ସର୍ଵାନ୍ଧର୍ମରାଜୋ ଜନାର୍ଦନ
ତାପରେ ଧର୍ମରାଜ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ସମସ୍ତ ସେବକମାନଙ୍କୁ କହିଲେ,
ମୁଦ୍ଗଲୋ ନାମ କୌଡିନ୍ଯେ ନଗରେ ଭୀଷ୍ମକାତ୍ମଜଃ
କୌଡିନ୍ୟ ନଗରରେ ଭୀଷ୍ମକଙ୍କ ପୁଅ ମୁଦ୍ଗଳ ନାମକ ଜଣେ ଥିଲେ,
ଇତ୍ଯୁକ୍ତାସ୍ତେ ଗତାସ୍ତସ୍ମାଦାଯାତାଃ ପୁନରେଵ ତେ 4.89.
ଏପରି କହିବା ପରେ ସେମାନେ ସେଠାରୁ ଚାଲିଗଲେ ଏବଂ ପୁଣି ଫେରିଆସିଲେ ।
ଅସ୍ମାଭିସ୍ତତ୍ର କ୍ଷୀଣାଯୁର୍ନ ଦେହୀ ଲକ୍ଷିତୋ ଗତୈଃ
ଆମେ ଯେତେବେଳେ ସେଠାକୁ ଗଲୁ, ଯାହାର ପୁଣ୍ୟ ଶେଷ ହୋଇଯାଇଥିଲା, ସେ ଦେହୀକୁ ଦେଖିପାରିଲୁନି ।
କୃତା ତ୍ରଯୋଦଶୀ ଯୈସ୍ତୁ ନରକାର୍ତିଵିନାଶିନୀ
ଯେଉଁମାନେ ନରକ ଦୁଃଖ ନଶ୍ୟ କରୁଥିବା ତ୍ରୟୋଦଶୀ କରିଛନ୍ତି,