ଇତି ପଠତି ଯ ଇତ୍ଥଂ ଯଃ ଶୃଣୋତୀହ ସମ୍ଯଙ୍ ମଧୁପୁରନରକାରେରର୍ଚନଂ ଯଶ୍ଚ ପଶ୍ଯେତ୍
ଯେଉଁ ଜଣେ ଏହି ବ୍ୟାଖ୍ୟା ପଢ଼ନ୍ତି, ଠିକ୍ ଭାବରେ ଶୁଣନ୍ତି, କିମ୍ବା ମଧୁପୁର ଓ ନରକ ଉପାସନା ଦେଖନ୍ତି,
ଵିଭୂତିଦ୍ଵାଦଶୀଵ୍ରତଵର୍ଣନମ୍ ଵିଭୂତିଦ୍ଵାଦଶୀଂ ନାମ ସର୍ଵାମରନମସ୍କୃତମ୍
ବିଭୂତି ଦ୍ୱାଦଶୀ ବ୍ରତ ନାମରେ ଯେଉଁ ବ୍ରତ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କର ପୂଜିତ,
କାର୍ତ୍ତିକେ ଵାଥ ଵୈଶାଖେ ମାର୍ଗଶୀର୍ଷେ ଚ ଫାଲ୍ଗୁନେ
କାର୍ତ୍ତିକ, ବୈଶାଖ, ମାର୍ଗଶୀର୍ଷ କିମ୍ବା ଫାଲ୍ଗୁନ ମାସରେ,
କୃତ୍ଵା ସାଯଂତନୀଂ ସଂଧ୍ଯାଂ ଗୃହ୍ଣୀଯାନ୍ନିଯମଂ ବୁଧଃ
ସାନ୍ଧ୍ୟା ବେଳେ କ୍ରିୟା କରି, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଜଣେ ବ୍ରତ ନିଷ୍ଠା ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ।
ଦ୍ଵାଦଶ୍ଯାଂ ଦ୍ଵିଜସଂଯୁକ୍ତଃ କରିଷ୍ଯେ ଭୋଜନଂ ଵିଭୋ
ଦ୍ୱାଦଶୀ ଦିନରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ସହିତ ମୁଁ ଭୋଜନ କରିବି, ମହାପ୍ରଭୁ।
ତତଃ ପ୍ରଭାତ ଉତ୍ଥାଯ କୃତସ୍ନାନଜପଃ ଶୁଚିଃ
ତାପରେ, ପ୍ରଭାତରେ ଉଠି, ସ୍ନାନ ଓ ଜପ କରି, ଶୁଚି ହେବା ଉଚିତ।
ଭୂତିଦାଯ ନମଃ ପାଦୌ ଵିଶୋକାଯ ଚ ଜାନୁନୀ
ସମୃଦ୍ଧି ଦେଇଥିବା ପାଦକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାଞ୍ଜଳି, ଦୁଃଖ ଦୂର କରିଥିବା ଗୁଡ଼ିକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାଞ୍ଜଳି।
କଂଦର୍ପାଯ ନମୋ ମେଢ୍ରମାଦିତ୍ଯାଯ ନମଃ କରୌ
କାମଦେବଙ୍କୁ ମେଢ଼ରେ ଶ୍ରଦ୍ଧାଞ୍ଜଳି, ଆଦିତ୍ୟଙ୍କୁ ହାତରେ ଶ୍ରଦ୍ଧାଞ୍ଜଳି।
ମାଧଵାଯେତି ହୃଦଯଂ କଂଠଂ ଵୈକୁଂଠିନେ ନମଃ
ମାଧବଙ୍କୁ ହୃଦୟରେ ଶ୍ରଦ୍ଧାଞ୍ଜଳି, ବୈକୁଣ୍ଠଙ୍କୁ କଣ୍ଠରେ ଶ୍ରଦ୍ଧାଞ୍ଜଳି।
ପୃଷ୍ଠଂ ଶାର୍ଙ୍ଗଧରାଯେତି ଶ୍ରଵଣୌ ଵରଦାଯ ଵୈ
ଶାର୍ଂଗଧରଙ୍କୁ ପିଠରେ ଶ୍ରଦ୍ଧାଞ୍ଜଳି, ବରଦଙ୍କୁ କାନରେ ଶ୍ରଦ୍ଧାଞ୍ଜଳି।
ସର୍ଵାତ୍ମନେ ଶିରୋ ରାଜନ୍ନମ ଇତ୍ଯଭିପୂଜଯେତ୍ 4.85.
ସମସ୍ତରେ ବ୍ୟାପିଥିବା ଦେବଙ୍କୁ ମୁଣ୍ଡରେ ଶ୍ରଦ୍ଧାଞ୍ଜଳି ଦେବା ଉଚିତ, ରାଜା।
ଦତ୍ତାତ୍ରେଯଂ ଯଥା ଵ୍ଯାସମୁତ୍ପଲେନ ସମନ୍ଵିତମ୍
ଦତ୍ତାତ୍ରେୟ ଏବଂ ବ୍ୟାସ, ଉତ୍ପଳା ସହିତ।
ସମାପ୍ଯୈଵଂ ଯଥାଶକ୍ତ୍ଯା ଦ୍ଵାଦଶ ଦ୍ଵାଦଶୀର୍ନରଃ ଶଯ୍ଯାଂ ଦଦ୍ଯାନ୍ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୁରଵେ ରସସଂଯୁତାମ୍
ଏଭଳି ଦ୍ୱାଦଶୀ ପର୍ବ ଦ୍ୱାଦଶଟି ଯଥାଶକ୍ତି ସମାପ୍ତ କରି, ମନୁଷ୍ୟ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ଗୁରୁଙ୍କୁ ରସ ଭରିଥିବା ଶୟ୍ୟା ଦେବା ଉଚିତ।
ଗ୍ରାମଂ ଚ ଶକ୍ତିମାନ୍ଦଦ୍ଯାତ୍କ୍ଷେତ୍ରଂ ଵା ଭଵନାନ୍ଵିତମ୍
ଯେଉଁଠି ଶକ୍ତି ଅଛି, ସେ ଗ୍ରାମ କିମ୍ବା ଘର ସହିତ କ୍ଷେତ୍ର ଦେବା ଉଚିତ।
ଅନ୍ଯାନପି ଯଥାଶକ୍ତ୍ଯା ଭୋଜଯିତ୍ଵା ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାନ୍
ଅନ୍ୟ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ମଧ୍ୟ ଯଥାଶକ୍ତି ଭୋଜନ କରାଇବା ପରେ।
ଅଲ୍ପଵିତ୍ତୋ ଯଥାଶକ୍ତ୍ଯା ସ୍ତୋକଂସ୍ତୋକଂ ସମାଚରେତ୍ ପୁପ୍ପାର୍ଚନଵିଧାନେନ ସ କୁର୍ଯାଦ୍ଵତ୍ସରତ୍ରଯମ୍
ଅଳ୍ପ ଧନ ଥିଲେ, ଯଥାଶକ୍ତି ଥୋଡ଼ା ଥୋଡ଼ା କରି, ଫୁଲ ଦେଇ ଉପଚାର କରି, ତିନି ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କରିବା ଉଚିତ।
ଅନେନ ଵିଧିନା ଯସ୍ତୁ ଵିଭୂତିଦ୍ଵାଦଶୀଵ୍ରତମ୍
ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଯେ କେହି ବିଭୂତି ଦ୍ୱାଦଶୀ ବ୍ରତ ପାଳନ କରେ,
ଜନ୍ମନାଂ ଶତସାହସ୍ରଂ ନ ଶୋକଫଲଭାଗ୍ଭଵେତ୍
ସେ ଶତ ହଜାର ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖର ଫଳ ଭୋଗିବେ ନାହିଁ।
ଵୈଷ୍ଣଵୋ ଵାଥ ଶୈଵୋ ଵା ଭଵେଜନ୍ମନିଜନ୍ମନି ତାଵତ୍ସ୍ଵର୍ଗେ ଵସେଦ୍ରାଜନ୍ଭୂପତିଶ୍ଚ ପୁନର୍ଭଵେତ୍
ବୈଷ୍ଣବ କିମ୍ବା ଶୈବ ଯେହେଉଁଠି ଜନ୍ମ ହେଉ, ରାଜା, ସେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ବାସ କରିବେ ଓ ପୁନି ରାଜା ହେବେ।
ପୁରା ରଥଂତରେ କଲ୍ପେ ରାଜାସୀତ୍ପୁଷ୍ପଵାହନଃ
ପୁରୁଣା କାଳରେ ରଥଂତର କଳ୍ପରେ, ପୁଷ୍ପବାହନ ନାମକ ଏକ ରାଜା ଥିଲେ।
ତପସା ତସ୍ଯ ତୁଷ୍ଟେନ ଚତୁର୍ଵକ୍ତ୍ରେଣ ଭାରତ ।।4.85.
ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟାରେ, ଚାରିମୁହା ବ୍ରହ୍ମା ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ, ଭାରତବଂଶୀ।
ସମସ୍ତଭୃତ୍ଯସହିତଃ ସାଂତଃପୁରପରିସ୍ଥିତଃ
ସମସ୍ତ ଭୃତ୍ୟମାନେ ସହିତ, ଅନ୍ତଃପୁରରେ ଅବସ୍ଥିତ ଥିଲେ।
କଲ୍ପାଦୌ ସପ୍ତମେ ଦ୍ଵୀପେ ତେନ ପୁଷ୍କରଵାସିନଃ
କଳ୍ପର ଆରମ୍ଭରେ, ସପ୍ତମ ଦ୍ୱୀପରେ, ପୁଷ୍କରରେ ବାସ କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ।
ତଦୈଵ ବ୍ରହ୍ମଣା ଦତ୍ତଂ ଯାନମସ୍ଯ ଯତୋ ନୃପ
ସେ ସମୟରେ, ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କୁ ଏକ ଯାନ ଦେଲେ, ରାଜା।
ନାଗସ୍ଯ ତସ୍ଯାସ୍ଯ ଜଗତ୍ତ୍ରଯେପି ବ୍ରହ୍ମାଂବୁଜସ୍ଥସ୍ଯ ତପୋଽନୁଭାଵାତ୍
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ପଦ୍ମରେ ବସିଥିବା ସେ ନାଗର ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତିରେ, ଏହି ତିନି ଜଗତରେ ମଧ୍ୟ ଏହାର ପ୍ରଭାବ ପ୍ରବଳ ହେଲା।
ନାମ୍ନା ଚ ଲାଵଣ୍ଯଵତୀ ବଭୂଵ ଯା ପାର୍ଵତୀଵେଷ୍ଟତମା ଭଵସ୍ଯ
ସେ ଲୋକମାନେ ଲାବଣ୍ୟବତୀ ବୋଲି ଜଣାଗଲେ, ଯିଏ ଭବଙ୍କ ପାଇଁ ପାର୍ବତୀ ପରି ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ ଥିଲେ।
ତଦାତ୍ମନଃ ସର୍ଵମଵେକ୍ଷ୍ଯ ରାଜା ମୁହୁର୍ମୁହୁର୍ଵିସ୍ମଯମାସସାଦ
ସେ ସମସ୍ତ କଥା ନିଜ ଚକ୍ଷୁରେ ଦେଖି, ରାଜା ପୁନିପୁନି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
କସ୍ମାଦ୍ଵିଭୂତିରମଲା ମମ ମର୍ତ୍ଯପୂଜ୍ଯା ଜାଯା ଚ ସର୍ଵଵିଜିତାମରସୁନ୍ଦରୀ ଯା
ମୋତେ ଏପରି ନିର୍ମଳ ଯଶ, ଏବଂ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଯେଉଁଠି ପୂଜା କରନ୍ତି, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦେବସୁନ୍ଦରୀଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିବା ଜଣେ ଭାର୍ଯ୍ୟା କିପରି ମିଳିଲା?
ଯସ୍ମିନ୍ପ୍ରଵିଷ୍ଟମପି କୋଟିଶତଂ ନୃପାଣାଂ ସାମାତ୍ଯକୁଜରନରାଶ୍ଵଘନାଵୃତାନାମ୍
ଯଦି କୋଟି କୋଟି ରାଜା, ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀ, ହାତୀ, ଲୋକ ଏବଂ ଘୋଡ଼ା ସହିତ ମଧ୍ୟ ଏଠିକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଲେ—
ତସ୍ମାତ୍କିମନ୍ଯଜନନୀଜଠରୋଦ୍ଭଵେନ ଧର୍ମାଦିକଂ କୃତମଶେଷଜନାତିଗଂ ସ୍ଯାତ୍
ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଜନ୍ମରେ, ଜଣେ ମାଆର ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ନେଇ, କେଉଁଠି ଏହିପରି ଧର୍ମ ଓ ଗୁଣ ଲାଭ କରିପାରିବ, ଯାହା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଅତିକ୍ରମ କରେ?