ତଥା ହୈହଯଦାଯାଦଃ କୃତଵୀର୍ଯୋ ନରାଧିପଃ
ହେହୟ ବଂଶର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଏବଂ ରାଜା କୃତବୀର୍ୟ ମଧ୍ୟ ଏହି ବ୍ରତ କରିଥିଲେ।
ଶକୁଂତଲାପ୍ଯେଵମେଵ ଵ୍ରତଂ ଚୀର୍ତ୍ଵା ନରୋତ୍ତମମ୍
ଶକୁନ୍ତଳା ମଧ୍ୟ ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବ୍ରତ ଏଭଳି କରିଥିଲେ।
ତଥା ପୁରାଣରାଜାନୋ ଵେଦୋକ୍ତାଶ୍ଚକ୍ରଵର୍ତିନଃ
ପ୍ରାଚୀନ ରାଜାମାନେ ଏବଂ ବେଦରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ ଚକ୍ରବର୍ତୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ବ୍ରତ କରିଥିଲେ।
ଧରଣ୍ଯା ଅପି ପାତାଲେ ମଗ୍ନଯାଚରିତଂ ପୁରା
ଧରଣୀ ତଳଭୂମିରେ ଡୁବି ଥିଲାବେଳେ ମଧ୍ୟ, ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ଏହି ବ୍ରତ କରାଯାଇଥିଲା।
ସମାପ୍ତେଽସ୍ମିଂସ୍ତଦା ଦେଵୀ ହରିଣା କ୍ରୋଡରୂପିଣା
ବ୍ରତ ସମାପ୍ତ ହେବା ପରେ, ଦେବୀଙ୍କୁ ହରି ଶୂକର ଆକାରରେ ଉଠାଇଥିଲେ।
ଧରଣୀଵ୍ରତମେତତ୍ତେ କଥିତଂ ପାଂଡୁନନ୍ଦନ ସର୍ଵପାପଵିନିର୍ମୁକ୍ତୋ ଵିଷ୍ଣୁସାଯୁଜ୍ଯମାଵ୍ରଜେତ୍
ହେ ପାଣ୍ଡୁନନ୍ଦନ, ଏହି ଧରଣୀ ବ୍ରତ ବିବରଣ କରାଯାଇଛି; ଏହି ବ୍ରତ କରିଥିବା ଲୋକ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁ ସାଯୁଜ୍ୟ ପାଉଥିବେ।
ଚୀର୍ଣଂ ରସାତଲତଲେ ଗତଯା ଧରଣ୍ଯା ତେନ ପ୍ରସିଦ୍ଧିମଗମଦ୍ଧରଣୀଵ୍ରତେତି
ଧରଣୀ ରସାତଳକୁ ଯାଇ, ଏହି ବ୍ରତ କରିଥିଲାବେଳେ, ଏହା 'ଧରଣୀ ବ୍ରତ' ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହୋଇଥିଲା।
ଵିଶୋକଦ୍ଵାଦଶୀଵ୍ରତଵର୍ଣନମ୍ ଵିଭଵୋଦ୍ଭଵକାରି ଭୂତଲେଽସ୍ମିନ୍ଭଵତି ଵିଭୋ ଭଯସୂଦନଂ ଚ ପୁଂସାମ୍
ବିଶୋକ ଦ୍ୱାଦଶୀ ବ୍ରତର ବିବରଣ: ହେ ପ୍ରଭୁ, ତୁମେ ଭୂମିରେ ସମୃଦ୍ଧି ଦେଉଛ, ଏବଂ ଲୋକମାନଙ୍କର ଭୟ ଦୂର କରୁଛ।
ତଵ ଭକ୍ତିମତସ୍ତଥାପି ଵକ୍ଷ୍ଯେ ଵ୍ରତମିନ୍ଦ୍ରାସୁରଦାନଵେଷୁ ଗୁହ୍ଯମ୍
ତୁମର ଭକ୍ତିଶୀଳ ଅନୁୟାୟୀ ପାଇଁ, ମୁଁ ଏହି ବ୍ରତ କଥା କହିବି, ଯାହା ଦେବ, ଦାନବ ଏବଂ ଅସୁରମାନେ ମଧ୍ୟ ଗୁପ୍ତ ଭାବରେ ରଖିଥିଲେ।
ପୁଣ୍ଯମାଶ୍ଵଯୁଜେ ମାସି ଵିଶୋକଦ୍ଵାଦଶୀଵ୍ରତମ୍
ପୁଣ୍ୟ ଆଶ୍ୱୟୁଜ ମାସରେ ବିଶୋକ ଦ୍ୱାଦଶୀ ବ୍ରତ ପାଳନ କରାଯାଏ।
ଉଦଙ୍ମୁଖଃ ପ୍ରାଙ୍ମୁଖୋ ଵା ଦଂତଧାଵନପୂର୍ଵକମ୍
ଉତ୍ତର କିମ୍ବା ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି, ଦାନ୍ତ ଶୁଧ କରିବା ପରେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କରିବା ଉଚିତ।
ଵିଧିଵତ୍ତ୍ଵାଂ ସମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ଭୋକ୍ଷ୍ଯାମି ଅପରେଽହନି
ନିୟମ ଅନୁସାରେ ତୁମକୁ ପୂଜିବା ପରେ, ଆଗାମି ଦିନ ଖାଇବି।
ସ୍ନାନଂ ସର୍ଵୌଷଧୈଃ କୁର୍ଯାତ୍ପଞ୍ଚଗଵ୍ଯଜଲେନ ତୁ
ସମସ୍ତ ଔଷଧ ଦ୍ୱାରା ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ଗୋମାତାଙ୍କର ପାଞ୍ଚ ପ୍ରକାର ଜଳ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଵିଶୋକାଯ ନମଃ ପାଦୌ ଜଂଘେ ଚ ଵରଦାଯ ଵୈ
ପାଦରେ ବିଶୋକାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ଜଂଘାରେ ବରଦାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
କଂଦର୍ପାଯ ନମୋ ଗୁହ୍ଯେ ମାଧଵାଯ ନମଃ କଟିମ୍
ଗୁପ୍ତଂଗରେ କନ୍ଦର୍ପଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, କଟିରେ ମାଧବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
ନାଭିଂ ଚ ପଦ୍ମନାଭାଯ ହୃଦଯଂ ମନ୍ମଥାଯ ଵୈ
ନାବିରେ ପଦ୍ମନାଭଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ହୃଦୟରେ ମନ୍ମଥଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
ଚକ୍ରିଣେ ନାମ ବାହୁଂ ଚ ଦକ୍ଷିଣଂ ଗଦିନେ ନମଃ 4.84.
ଡାହାଣ ବାହୁରେ ଚକ୍ରଧାରୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ଗଦାଧାରୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନମସ୍କାର।
ନାସାମଶୋକନିଧଯେ ଵାସୁଦେଵାଯ ଚାକ୍ଷିଣୀ
ନାକରେ ଶୋକମୁକ୍ତିର ଧନକୁ ନମସ୍କାର, ଚକ୍ଷୁରେ ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
ନମଃ ସର୍ଵାତ୍ମନେ ତଦ୍ଵଚ୍ଛିର ଇତ୍ଯଭିପୂଜଯେତ୍
ସମସ୍ତର ଆତ୍ମାକୁ ନମସ୍କାର; ଏଭଳି ମୁଣ୍ଡକୁ ମଧ୍ୟ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ତତସ୍ତସ୍ଯାଗ୍ରତୋ ଭଵ୍ଯଂ ସ୍ଥଂଡିଲଂ କାରଯେନ୍ମୃଦା
ତାଙ୍କ ପାଖରେ ମାଟିରେ ଏକ ପବିତ୍ର ଚଉକ କରିବା ଉଚିତ।
ନଦୀଵାଲୁକଯା ପୂର୍ଣଂ ଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯାକୃତିଂ କୃତୀ ନ୍ଯସେତ୍
ନଦୀବାଳୁକାରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ଏକ ମୂର୍ତ୍ତି ତିଆରି କରି, ତାହାକୁ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ।
ନମୋ ଦେଵ୍ଯୈ ନମଃ ଶାଂତ୍ଯୈ ନମୋ ଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯୈ ନମଃ ଶ୍ରିଯେ
ଦେବୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ଶାନ୍ତିକୁ ନମସ୍କାର, ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ଶ୍ରୀକୁ ନମସ୍କାର।
ଵିଶୋକା ଦୁଃଖନାଶାଯ ଵିଶୋକା ଵରଦାସ୍ତୁ ମେ
ବିଶୋକା, ଦୁଃଖ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ—ବିଶୋକା, ଯିଏ ଦାନ ଦେଇଥାଏ, ସେ ମୋ ପାଇଁ ହେଉ।
ତତଃ ଶୁକ୍ଲାଂବରଧରୋ ଶୂର୍ପଂ ସଂଵେଷ୍ଟ୍ଯ ପୂଜଯେତ୍
ତାପରେ ଶୁକ୍ଳ ପୋଷାକ ପିନ୍ଧି, ଚାଲାକୁ ମୁଡି ଏବଂ ତାହାକୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ରଜନୀଷୁ ଚ ସର୍ଵାସୁ ପିବେଦ୍ଦର୍ଭୋଦକଂ ଵ୍ରତୀ
ସମସ୍ତ ରାତିରେ ବ୍ରତୀ ଦର୍ଭା ଛୁଇଥିବା ପାଣି ପିଇବା ଉଚିତ।
ଯାମତ୍ରଯେ ଵ୍ଯତୀତେ ତୁ ସୁପ୍ତ୍ଵା ସ୍ଵସ୍ଥୋପମାନସଃ
ତିନି ଯାମ ରାତି ଶେଷ ହେଲାପରେ, ଶୁଇ ଶାନ୍ତ ମନେ ଜାଗିବା ଉଚିତ।
ଶକ୍ତିତସ୍ତ୍ରୀଣି ଚୈକଂ ଵା ଵସ୍ତ୍ରମାଲ୍ଯାନୁଲେପନୈଃ 4.84.
ସମ୍ଭବ ଅନୁସାରେ, ତିନିଟି କିମ୍ବା ଏକ ପୋଷାକ, ମାଳା ଓ ଚନା ଦେବା ଉଚିତ।
ତତସ୍ତୁ ଗୀତଵାଦ୍ଯାଦ୍ଯୈ ରାତ୍ରୌ ଜାଗରଣେ କୃତେ
ତାପରେ ଗୀତ, ବାଦ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସାହାଯ୍ୟରେ ରାତିରେ ଜାଗରଣ କରିବା ଉଚିତ।
ଭୋଜନଂ ଚ ଯଥାଶକ୍ତ୍ଯା ଵିତ୍ତଶାଠ୍ଯଵିଵର୍ଜିତଃ
ସମ୍ଭବ ଅନୁସାରେ ଖାଦ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ, ଧନ ନେଇ କଞ୍ଚନ ଭାବ ରଖିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ଅନେନ ଵିଧିନା ସର୍ଵଂ ମାସିମାସି ସମାଚରେତ୍ ସୋପଧାନକଵିଶ୍ରାମମାସ୍ତରାଵରଣଂ ଶୁଭମ୍
ଏହି ପ୍ରକାର ନିୟମରେ ପ୍ରତି ମାସ ଶୁଭ ଶୟନ, ବିଶ୍ରାମ ଓ ଆସନ ସହିତ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।