ବଲକୃଷ୍ଣୌ ଯଜେଦ୍ଧୀମାନ୍ପୁତ୍ରକାମୋ ନ ସଂଶଯଃ ସର୍ଵାଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ଵିଧାନେନ ପୂଜାଂ ପ୍ରାପ୍ନୋତି ଵାଂଛିତମ୍
ପୁଅ ପାଇବା ଇଚ୍ଛା କରୁଥିବା ବୁଦ୍ଧିମାନ ବଳ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ, ନିୟମ ଅନୁସାରେ ସମସ୍ତ ଦେଇ ପୂଜା କଲେ, ଚାହିଁଥିବା ଫଳ ମିଳିଥାଏ।
ସଂକଲ୍ପ୍ଯାଭ୍ଯର୍ଚଯେଦ୍ଦେଵଂ ପଦ୍ମନାଭଂ ସନାତନମ୍
ସଂକଳ୍ପ କରି ଶାଶ୍ୱତ ପଦ୍ମନାଭଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ପଦ୍ମନାଭାଯ ପାଦୌ ତୁ କଟିଂ ଵୈ ପଦ୍ମଯୋନଯେ ଅଵ୍ଯଯାଯ ତଥା ଶୀର୍ଷଂ ପ୍ରାଗ୍ଵଦସ୍ତ୍ରାଣି ପୂଜଯେତ୍
ପଦ୍ମନାଭଙ୍କୁ ପାଦ, ପଦ୍ମୟୋନିଙ୍କୁ କଟି, ଅବ୍ୟୟଙ୍କୁ ମୁଣ୍ଡ ଦେବା; ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି ଅସ୍ତ୍ର ପୂଜା କରିଥିଲେ, ସେପରି ପୂଜା କର।
ତତସ୍ତସ୍ଯାଗ୍ରତଃ କୁଂଭଂ ମାଲ୍ଯଵସ୍ତ୍ରସମନ୍ଵିତମ୍
ତାଙ୍କ ପାଖରେ ମାଳା ଓ ବସ୍ତ୍ରରେ ସଜାଯିଥିବା ଏକ କୁଂଭ ରଖ।
ରାତ୍ରୌ ତୁ ଜାଗରଂ କୃତ୍ଵା ପ୍ରଭାତେ ଵିମଲେ ତତଃ
ରାତିରେ ଜାଗି ରହିବା ପରେ, ପରେ ଶୁଭ୍ର ପ୍ରଭାତରେ—
ଏଵଂ କୃତେ ତୁ ଯତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ତଦ୍ଵକ୍ତୁଂ ଶକ୍ଯତେ କଥମ୍ ନଶ୍ଯଂତି କୃତପୁଣ୍ଯସ୍ଯ ଵିଷ୍ଣୋର୍ନାମାନୁକୀର୍ତନାତ୍
ଏଭଳି କାମ କଲାର ପୁଣ୍ୟ କେମିତି ବର୍ଣ୍ନନା କରିଯିବ? ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ, କୃତପୁଣ୍ୟର ଫଳ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ।
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଉଵାଚ ଶୃଣୁ ରାଜନ୍ମହାବାହୋ କାର୍ତିକେ ମାସି ଦ୍ଵାଦଶୀମ୍
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ— ରାଜନ୍, ବଳଶାଳୀ, କାର୍ତ୍ତିକ ମାସର ଦ୍ୱାଦଶୀ ବିଷୟରେ ଶୁଣ।
ପ୍ରାଗ୍ଵିଧାନେନ ସଂକଲ୍ପ୍ଯ ଵାସୁଦେଵଂ ପ୍ରପୂଜଯେତ୍ ନମୋ ଦାମୋଦରାଯେତି ସର୍ଵାଙ୍ଗଂ ପୂଜଯେଦ୍ଧରିମ୍
ପୂର୍ବରୁ ସଂକଳ୍ପ କରି, ନିୟମ ଅନୁସାରେ ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ‘ନମୋ ଦାମୋଦର’ ବୋଲି, ହରିଙ୍କ ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗ ପୂଜା କର।
ଏଵଂ ସଂପୂଜ୍ଯ ଵିଧିନା ତସ୍ଯାଶ୍ଚ ଚତୁରୋ ଘଟାନ୍
ଏଭଳି ନିୟମ ଅନୁସାରେ ପୂଜା କରି, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଚାରିଟି କୁଂଭ ମଧ୍ୟ ପୂଜା କର।
ସ୍ରଗ୍ଦାମାଲଂବିତଗ୍ରୀଵାନ୍ସିତଵସ୍ତ୍ରୈଶ୍ଚ ଗୁଣ୍ଠିତାନ୍ 4.83.
ସେଗୁଡିକର ଗଳାରେ ମାଳା ଲଟିଥିବା ଉଚିତ ଓ ସେଗୁଡିକୁ ଧଳା ବସ୍ତ୍ରରେ ମୁଡାଯିବା ଉଚିତ।
ଚତ୍ଵାରଃ ସାଗରାସ୍ତେ ଚ କଥିତା ରାଜସତ୍ତମ
ଏହି ଚାରିଟି କୁଂଭ ସାଗର ଭାବରେ କହାଯାଇଛି, ରାଜାଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଯୋଗେଶ୍ଵରମଂଗନିଧିଂ ଵିରକ୍ତଂ ପୀତଵାସସମ୍
ଯୋଗର ମାଷ୍ଟର, ମଣିର ଧନ, ନିରଲେପ, ପୀତବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା—
କୃତ୍ଵା ତୁ ଵୈଷ୍ଣଵଂ ଯୋଗଂ ଯଜେଦ୍ଯୋଗେଶ୍ଵରଂ ହରିମ୍
ବୈଷ୍ଣବ ଯୋଗ ସ୍ଥାପନ କରି, ଯୋଗେଶ୍ୱର ହରିଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ଏଵଂ କୃତ୍ଵା ପ୍ରଭାତେ ତୁ ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ପଞ୍ଚ ଭୋଜଯେତ୍
ଏଭଳି କରି, ପ୍ରଭାତରେ ପାଞ୍ଚଟି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଭୋଜନ ଦେବା ଉଚିତ।
ଯୋଗେଶ୍ଵରଂ ଚ ସୌଵର୍ଣଂ ଦାପଯେତ୍ପ୍ରଯତଃ ଶୁଚିଃ
ଶୁଦ୍ଧ ହୃଦୟ ଏବଂ ଭକ୍ତି ସହିତ, ଏକ ସୁବର୍ଣ୍ଣରେ ତିଆରି ଯୋଗେଶ୍ୱରଙ୍କର ପ୍ରତିମା କରିବା ଉଚିତ।
ଵେଦଵେଦାଂଗଵିଦୁଷେ ସହସ୍ରଗୁଣିତଂ ଭଵେତ୍
ଯେଉଁଠି ବେଦ ଏବଂ ବେଦାଙ୍ଗ ଜଣା ଲୋକ ଅଛନ୍ତି, ସେଉଁଠି ଏହାର ଫଳ ହଜାର ଗୁଣ ଅଧିକ ହୁଏ।
ଵିଧାନଂ ତସ୍ଯ ପଂଚୈଵ ଦତ୍ତ୍ଵା କୋଟିଗୁଣୋତ୍ତରମ୍
ଏହି କ୍ରିୟାକୁ ପଞ୍ଚ ଥର କରିଲେ, ତାହାର ଫଳ କୋଟି ଗୁଣ ଅଧିକ ମିଳେ।
ପଞ୍ଚଦତ୍ତ୍ଵା ଵିଧାନେନ ଦ୍ଵାଦଶ୍ଯାଂ ଵିଷ୍ଣୁମର୍ଚ୍ଯ ଚ ଦୀନାନାଥାଦିକାନ୍ସର୍ଵାନ୍ପୂଜଯେଚ୍ଛକ୍ତିତୋ ନୃପ
ନିୟମ ଅନୁସାରେ ପଞ୍ଚ ଥର କରି, ଦ୍ୱାଦଶୀ ଦିନରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଏବଂ ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ଦରିଦ୍ର, ଅନାଥ ଓ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ, ରାଜା।
ଧରଣୀଵ୍ରତମେତତ୍ତୁ ପୁରା କୃତ୍ଵା ପ୍ରଜାପତିଃ
ଏହି ଧରଣୀ ବ୍ରତ ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ପ୍ରଜାପତି କରିଥିଲେ।
ଯୁଵନାଶ୍ଵୋ ହି ରାଜର୍ଷିରନେନ ଵିଧିନା ପୁରା 4.83.
ଏହି ନିୟମ ଅନୁସାରେ ରାଜା ଯୁବନାଶ୍ୱ ମଧ୍ୟ ପୂର୍ବକାଳରେ ବ୍ରତ କରିଥିଲେ।
ତଥା ହୈହଯଦାଯାଦଃ କୃତଵୀର୍ଯୋ ନରାଧିପଃ
ହେହୟ ବଂଶର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଏବଂ ରାଜା କୃତବୀର୍ୟ ମଧ୍ୟ ଏହି ବ୍ରତ କରିଥିଲେ।
ଶକୁଂତଲାପ୍ଯେଵମେଵ ଵ୍ରତଂ ଚୀର୍ତ୍ଵା ନରୋତ୍ତମମ୍
ଶକୁନ୍ତଳା ମଧ୍ୟ ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବ୍ରତ ଏଭଳି କରିଥିଲେ।
ତଥା ପୁରାଣରାଜାନୋ ଵେଦୋକ୍ତାଶ୍ଚକ୍ରଵର୍ତିନଃ
ପ୍ରାଚୀନ ରାଜାମାନେ ଏବଂ ବେଦରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ ଚକ୍ରବର୍ତୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ବ୍ରତ କରିଥିଲେ।
ଧରଣ୍ଯା ଅପି ପାତାଲେ ମଗ୍ନଯାଚରିତଂ ପୁରା
ଧରଣୀ ତଳଭୂମିରେ ଡୁବି ଥିଲାବେଳେ ମଧ୍ୟ, ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ଏହି ବ୍ରତ କରାଯାଇଥିଲା।
ସମାପ୍ତେଽସ୍ମିଂସ୍ତଦା ଦେଵୀ ହରିଣା କ୍ରୋଡରୂପିଣା
ବ୍ରତ ସମାପ୍ତ ହେବା ପରେ, ଦେବୀଙ୍କୁ ହରି ଶୂକର ଆକାରରେ ଉଠାଇଥିଲେ।
ଧରଣୀଵ୍ରତମେତତ୍ତେ କଥିତଂ ପାଂଡୁନନ୍ଦନ ସର୍ଵପାପଵିନିର୍ମୁକ୍ତୋ ଵିଷ୍ଣୁସାଯୁଜ୍ଯମାଵ୍ରଜେତ୍
ହେ ପାଣ୍ଡୁନନ୍ଦନ, ଏହି ଧରଣୀ ବ୍ରତ ବିବରଣ କରାଯାଇଛି; ଏହି ବ୍ରତ କରିଥିବା ଲୋକ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁ ସାଯୁଜ୍ୟ ପାଉଥିବେ।
ଚୀର୍ଣଂ ରସାତଲତଲେ ଗତଯା ଧରଣ୍ଯା ତେନ ପ୍ରସିଦ୍ଧିମଗମଦ୍ଧରଣୀଵ୍ରତେତି
ଧରଣୀ ରସାତଳକୁ ଯାଇ, ଏହି ବ୍ରତ କରିଥିଲାବେଳେ, ଏହା 'ଧରଣୀ ବ୍ରତ' ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହୋଇଥିଲା।
ଵିଶୋକଦ୍ଵାଦଶୀଵ୍ରତଵର୍ଣନମ୍ ଵିଭଵୋଦ୍ଭଵକାରି ଭୂତଲେଽସ୍ମିନ୍ଭଵତି ଵିଭୋ ଭଯସୂଦନଂ ଚ ପୁଂସାମ୍
ବିଶୋକ ଦ୍ୱାଦଶୀ ବ୍ରତର ବିବରଣ: ହେ ପ୍ରଭୁ, ତୁମେ ଭୂମିରେ ସମୃଦ୍ଧି ଦେଉଛ, ଏବଂ ଲୋକମାନଙ୍କର ଭୟ ଦୂର କରୁଛ।
ତଵ ଭକ୍ତିମତସ୍ତଥାପି ଵକ୍ଷ୍ଯେ ଵ୍ରତମିନ୍ଦ୍ରାସୁରଦାନଵେଷୁ ଗୁହ୍ଯମ୍
ତୁମର ଭକ୍ତିଶୀଳ ଅନୁୟାୟୀ ପାଇଁ, ମୁଁ ଏହି ବ୍ରତ କଥା କହିବି, ଯାହା ଦେବ, ଦାନବ ଏବଂ ଅସୁରମାନେ ମଧ୍ୟ ଗୁପ୍ତ ଭାବରେ ରଖିଥିଲେ।
ପୁଣ୍ଯମାଶ୍ଵଯୁଜେ ମାସି ଵିଶୋକଦ୍ଵାଦଶୀଵ୍ରତମ୍
ପୁଣ୍ୟ ଆଶ୍ୱୟୁଜ ମାସରେ ବିଶୋକ ଦ୍ୱାଦଶୀ ବ୍ରତ ପାଳନ କରାଯାଏ।