ସର୍ଵୋପଭୋଗନିରତୋହ୍ନି ପରେ ଦଶମ୍ଯାଂ ସ୍ନାନଂ ତିଲୈସ୍ତିଲନିଵେଦନକୃତ୍ତିଲାଶୀ
ଯେଉଁଠି ମଣିଷ ସମସ୍ତ ଭୋଗରେ ଲିନ ଥାଏ, ସେ ପରଦିନ ଦଶମୀରେ ତିଳ ଦ୍ୱାରା ସ୍ନାନ, ତିଳ ନିବେଦନ ଓ ତିଳ ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ୍।
ଇତି ଶ୍ରୀଭଵିଷ୍ଯେ ମହାପୁରାଣ ଉତ୍ତରପର୍ଵଣି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଯୁଧିଷ୍ଠିରସଂଵାଦେ ଉଲ୍କାନଵମୀଵ୍ରତଵର୍ଣନଂ ନାମୈକାଶୀତିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀଭବିଷ୍ୟ ପୁରାଣର ଉତ୍ତର ପର୍ବରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଓ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ସଂବାଦରେ 'ଉଲ୍କାନବମୀ ବ୍ରତ ବର୍ଣ୍ଣନ' ନାମକ ଏକାଶୀତିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।
ସୁକୃତଦ୍ଵାଦଶୀଵ୍ରତଵର୍ଣନମ୍ ତଦପାପାଯ ଭଵତି ତଦାଚକ୍ଷ୍ଵ ଯଦୂତ୍ତମ
ଯାହା ଦ୍ୱାରା ପାପ ମୁକ୍ତି ମିଳେ, ହେ ଯଦୁଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତାହା କହ।
ଉପଵାସପ୍ରଭାଵଂ ଵୈ କୃଷ୍ଣାରାଧନକାଂକ୍ଷିଣାମ୍
ଯେଉଁମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ପୂଜିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଉପବାସର ଶକ୍ତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ।
ଆମୁଷ୍ମିକଂ ନ ତାପାଯ ପ୍ରତାପାଯ ଚ ଜାଯତେ
ଏହି ବ୍ରତ ପରଲୋକରେ କେବେ ଦୁଃଖ ଦିଏନାହିଁ, ବରଂ ମହିମା ବଢ଼ାଏ।
ଉପୋଷିତପ୍ରଭାଵଂ ଚ କୃଷ୍ଣାରାଧନକାଂକ୍ଷିଣାମ୍
ଯେଉଁମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ପୂଜିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଉପବାସର ଫଳ ଏପରି ହୁଏ।
ଵୈଦିଶଂ ନାମ ନଗରଂ ପ୍ରଖ୍ଯାତଂ ନୃପସତ୍ତମ
ବୈଦିଶ ନାମକ ଏକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସହର ଅଛି, ହେ ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଭାର୍ଯଯା ମାତୃଦୁହିତା ପୁତ୍ରପୌତ୍ରୈଃ ସମନ୍ଵିତଃ
ସେ ତାଙ୍କର ଜଣେ ଭାର୍ଯ୍ୟା, ମାଆ, ଝିଅ, ପୁଅ ଏବଂ ନାତିମାନେ ସହିତ ଥିଲେ।
ପୁତ୍ରପୌତ୍ରାଦିଭରଣେ ଵ୍ଯାସକ୍ତିର୍ମତିରେଵ ଚ
ପୁଅ, ନାତି ଓ ଅନ୍ୟମାନେଙ୍କର ଜୀବିକା ଚଳାଇବାରେ ତାଙ୍କର ମନ ଲାଗିଥିଲା।
ଚକାରାନୁଦିନଂ ସୋଽଥ ନ୍ଯାଯାନ୍ଯାଯୈର୍ଦ୍ଧନାର୍ଜନମ୍
ସେ ପ୍ରତିଦିନ ନ୍ୟାୟ ଓ ଅନ୍ୟାୟ ଦୁହିଁପରି ଉପାୟରେ ଧନ ସଂଗ୍ରହ କରୁଥିଲେ।
ନ ଜୁହୋତ୍ଯୁଦିତେ କାଲେ ନ ଦଦାତ୍ଯତିତୃଷ୍ଣଯା
ଅତି ଲୋଭରେ, ସେ ସମୟରେ ହୋମ କରୁନଥିଲେ, ଦାନ ମଧ୍ୟ ଦେଉନଥିଲେ।
ନିତ୍ଯନୈମିତ୍ତିକାନାଂ ଚ ହାନିଂ ଚକ୍ରେ ସ୍ଵକର୍ମଣା 4.82.
ସେ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଦୈନିକ ଓ ବିଶେଷ କର୍ମରେ ଅନୁଷ୍ଠାନର ହାନି କରିଥିଲେ।
କାଲେନାଗଚ୍ଛତାସୋଽଥ ମୃତୋ ଵିଂଧ୍ଯାଟଵୀତଟେ
ସମୟ ବିତିବା ସହିତ, ସେ ବିନ୍ଧ୍ୟ ପାହାଡ଼ ଜଙ୍ଗଲର କୂଳରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ।
ତଂ ଦଦର୍ଶ ମହାଭାଗୋ ଦିଵ୍ଯଯାନସମନ୍ଵିତଃ ଭାସ୍କରସ୍ଯାଶୁଭିର୍ଦ୍ଦୀପ୍ତୈର୍ଦହଂତମତିଦାରୁଣୈଃ
ଏକ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ବ୍ୟକ୍ତି ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଦିବ୍ୟ ଯାନ ସହିତ, ସୂର୍ଯ୍ୟର ତୀବ୍ର କିରଣରେ ତାପିତ ହେଉଥିବା।
ପ୍ରତପ୍ତଵାଲୁକାମଧ୍ଯେ ତୃଷାର୍ତଂ ଚାତିପୀଡିତମ୍ ନିଷ୍କ୍ରାଂତଜିହ୍ଵମଂଗେଷୁ ଵିସ୍ଫୋଟୈଃ ସର୍ଵତଶ୍ଚିତମ୍
ତାପିତ ବାଳୁକା ମଧ୍ୟରେ, ତୀବ୍ର ତ୍ରୁଷ୍ଣା ଓ ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ପୀଡିତ, ତାଙ୍କର ଜିହ୍ୱା ବାହାରିଯାଇଥିଲା ଏବଂ ଶରୀର ସମଗ୍ରେ ଫୋଡ଼ା ହୋଇଥିଲା।
ନିଶ୍ଵାସାଯାସଖେଦେନ ଵିହ୍ଵଲଂ ପୀଡିତୋଦରମ୍
ତାଙ୍କର ଶ୍ୱାସ ଭାରି ହୋଇଯାଇଥିଲା, ଦୁଃଖରେ ଦେହ ଅସ୍ୱସ୍ଥ ଓ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇଥିଲା।
ତଥାଦୃଶମଥୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଗର୍ଦଭେଯୋ ମହାନୃଷିଃ
ଏଭଳି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ମହାନ ଋଷି ଗର୍ଦ୍ଦଭେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ଜାନନ୍ନପି ଯଥାପ୍ରାପ୍ତଂ ତସ୍ଯାନୁଷ୍ଠାନଜଂ ଫଲମ୍
ସେ ତାଙ୍କର କର୍ମଫଳ କଣ ହେବ, ଭଲଭାବେ ଜାଣିଥିଲେ।
ଉପର୍ଯର୍କକରୈସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣୈସ୍ତୃଷାଵାତନିପୀଡିତମ୍
ସୂର୍ଯ୍ୟର ତୀବ୍ର କିରଣ ଓ ତ୍ରୁଷ୍ଣାର ବାତାସରେ ସେ ଉପରୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ପାଉଥିଲେ।
ଅନ୍ଯସ୍ତତ୍ରାଣକୈର୍ଘୋରୈରଵିଷହ୍ଯୈଃ ସୁଦାରୁଣୈଃ
ସେଠାରେ ଅନ୍ୟ ଜଣେ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ, ଭୟଙ୍କର ଓ ଅସହ୍ୟ ରକ୍ଷକମାନେ ତାଙ୍କୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଉଥିଲେ।
ତସ୍ଯୈତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵିପୀତସ୍ଯ ସଵେଦନଃ
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସେ ବେଶି ଯନ୍ତ୍ରଣା ଓ ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଲେ।
ଅଶାଶ୍ଵତେ ଶାଶ୍ଵତଧୀସ୍ତେନ ଦହ୍ଯାମି ଦୁର୍ମତିଃ ।। 4.82.
ଅସ୍ଥାୟୀ ଓ ସ୍ଥାୟୀ ଚିନ୍ତା ଦ୍ୱାରା, ମୁଁ ଦୁଷ୍ଟ ମନ ଥିବା ଲୋକ ଦହିଯାଉଛି।
ଇଦଂ କରିଷ୍ଯାମ୍ଯପରଂ ତ୍ଵିଦଂ କୃତ୍ଵା ତ୍ଵିଦଂ ପୁନଃ
ମୁଁ ଏହା କରିବି, ପୁଣି ଆଉ ଏହା କରିବି, ଏହା କରି ଆଉ ଏହା କରିବି ବୋଲି ଭାବୁଥିଲି।
ଶୀତୋଷ୍ଣଵର୍ଷାଦିଭଵଂ ଲୋଭାତ୍ସୋଢଂ ମଯାଽଶୁଭମ୍
ଲୋଭରେ, ମୁଁ ଶୀତ, ଉଷ୍ଣ, ବର୍ଷା ଓ ଏମିତି ଅନ୍ୟ ଦୁଃଖକୁ ମନେ ମନେ ସହିଥିଲି।
ପିତୃଦେଵମନୁପ୍ଯାଣାମଦତ୍ତ୍ଵା ଯାପିତା ହି ଯେ
ଯେମାନେ ପିତୃ, ଦେବତା ଓ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ କିଛି ଦେଇନାହିଁ, ସେମାନେ ଚାଲିଗଲେ ।
ପୁତ୍ରକ୍ଷେତ୍ରକଲତ୍ରେଷୁ ମମତ୍ଵାହୃତଚେତସା
ପୁଅ, ଜମି ଓ ଜନାଣୀପାଇଁ ଆସକ୍ତିରେ ମନ ହରାଇଥିଲେ ।
ମୃତେ ମଯି ଧନେ ତସ୍ମିନ୍ନନ୍ଯାଯୋପାର୍ଜିତେ ସଦା
ମୁଁ ମରିଗଲି, ଏହି ଧନ ସଦା ଅନ୍ୟାୟରେ ଅର୍ଜିତ ଥିଲା ।
ନ ମଯା ପୂଜିତା ଗେହାନ୍ନିର୍ଗତା ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମାଃ
ମୁଁ ସେମାନେଠାରେ ସମ୍ମାନ କରିନାହିଁ, ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେମାନେ ଘରରୁ ବାହାରିଗଲେ ।
ଯନ୍ମେ ନ ପୂଜିତା ଦେଵାଃ କୁଟୁଂବଂ ପୋଷିତଂ ପରମ୍
ମୁଁ ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ପୂଜା କରିନଥିଲି, ଯଦିଓ ମୋ ପରିବାରକୁ ବହୁତ ଲାଡ଼ପ୍ୟାରେ ପାଳିଥିଲି।
ନିତ୍ଯଂ ନୈମିତ୍ତିକଂ କର୍ମ ପୂର୍ଵେଷାଂ ଚୈଵ ନୋ କୃତମ୍
ନିତ୍ୟ କିମ୍ବା ବିଶେଷ କାର୍ଯ୍ୟ, ଓ ପୂର୍ବଜମାନେ ପାଇଁ ଯେଉଁ କର୍ମ ହେଉଛି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ମୁଁ କରିନଥିଲି।