ଭୃଗ୍ଵାଦ୍ଯୈର୍ମୁନିଭିଃ ସର୍ଵୈର୍ବ୍ରାହ୍ମଣୈର୍ଵେଦପାରଗୈଃ
ଭୃଗୁ ଓ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଋଷିମାନେ, ବେଦରେ ପାରଙ୍ଗତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ବ୍ରତ କରିଥିଲେ।
ଅଦ୍ଯପ୍ରଭୃତି ଚୈଵେଯଂ ଖ୍ଯାତିଂ ଯାସ୍ଯତି ଭୂତଲେ
ଆଜିଠୁ ଏହି ବ୍ରତ ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧି ପାଇବ।
ଏଷା ପୁଲସ୍ତ୍ଯମୁନିନା କଥିତା କୁରୁନଂଦନ 4.74.
ଏହି କଥା ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ମୁନି କୁରୁବଂଶୀଙ୍କୁ କହିଛନ୍ତି।
ସର୍ଵପାପଵିନିର୍ମୁକ୍ତୋ ଵିଷ୍ଣୁଲୋକେ ମହୀଯତେ ଵିଷ୍ଣୁଭକ୍ତେନ କର୍ତଵ୍ଯା ସଂସାରଭଯଭୀରୁଣା
ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି; ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତ ଓ ସଂସାରର ଭୟରେ ଭୀତ ଲୋକ ଏହି ବ୍ରତ କରିବା ଉଚିତ।
ଭୀମେନ ଯା କିଲ ପୁରା ସମୁପୋଷିତା ଚ ରାତ୍ରୌ ଘଟସ୍ଥିରସୁଶତିଲଵାରିଧାରା
ଯେ ବ୍ରତ ପୂର୍ବରୁ ଭୀମ ରାତିରେ ଏକ ଘଟରେ ତିଳ, ଚାଉଳ ଓ ପାଣି ଭରି ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିଥିଲେ।
ଇତି ଶ୍ରୀଭଵିଷ୍ଯେ ମହାପୁରାଣ ଉତ୍ତରପର୍ଵଣି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଯୁଧିଷ୍ଠିରସଂଵାଦେ ଭୀମଦ୍ଵାଦଶୀଵ୍ରତଵର୍ଣନଂ ନାମ ଚତୁଃସପ୍ତତିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀଭବିଷ୍ୟ ମହାପୁରାଣର ଉତ୍ତରପର୍ବରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଓ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ସଂବାଦରେ ଭୀମ ଦ୍ୱାଦଶୀ ବ୍ରତର ବର୍ଣ୍ନନା ଥିବା ସତ୍ତରି ଚାରି ଅଧ୍ୟାୟ।
ଶ୍ରଵଣଦ୍ଵାଦଶୀଵ୍ରତଵର୍ଣନମ୍ ଏକା ଯା ଦ୍ଵାଦଶୀ ପୁଣ୍ଯା ତାଂ ଵଦସ୍ଵ ମମାନଘ
ଶ୍ରବଣ ଦ୍ୱାଦଶୀ ବ୍ରତର ବର୍ଣ୍ନନା। ହେ ନିର୍ମଳ, ଏକ ଶୁଭ ଦ୍ୱାଦଶୀ ବିଷୟରେ ମୋତେ କହ।
ସର୍ଵକାମପ୍ରଦା ପୁଣ୍ଯା ଚୋପଵାସେ ମହାଫଲା
ଏହି ବ୍ରତ ଶୁଭ, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରେ, ଉପବାସ କଲେ ବଡ଼ ଫଳ ମିଳେ।
ସଂଗମେ ସରିତାଂ ସ୍ନାତ୍ଵା ଦ୍ଵାଦଶ୍ଯାଂ ସମୁପୋଷିତଃ
ନଦୀମାନଙ୍କ ମିଳନସ୍ଥଳରେ ସ୍ନାନ କରି, ଦ୍ୱାଦଶୀରେ ଉପବାସ କରିବା ଉଚିତ।
ବୁଧଶ୍ରଵଣଦ୍ଵାଦଶ୍ଯାମେଵଂ ଵୈ ସଂଯତୋ ଭଵେତ୍
ବୁଧବାର ଓ ଶ୍ରବଣ ଦ୍ୱାଦଶୀ ଆସିଲେ, ଏହିପରି ନିୟମିତ ରହିବା ଉଚିତ।
ଦ୍ଵାଦଶୀ ଶ୍ରଵଣୋପେତା ଯଦା ଭଵତି ଭାରତ ସୋପଵାସଃ ସମାପ୍ନୋତି ନାତ୍ର କାର୍ଯା ଵିଚାରଣା
ଦ୍ୱାଦଶୀ ଶ୍ରବଣ ନକ୍ଷତ୍ର ସହ ଆସିଲେ, ହେ ଭାରତ, ଉପବାସ କରିବା ଉଚିତ; ଏଠାରେ ଅନ୍ୟ କିଛି ଚିନ୍ତା କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ।
ଜଲପୂର୍ଣେ ତଥା କୁଂଭେ ସ୍ଥାପଯିତ୍ଵା ଵିଚକ୍ଷଣଃ
ପାଣିରେ ଭରା ଏକ କୁଁଭରେ ସାମଗ୍ରୀ ରଖି, ବିବେକର ସହିତ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।
ତସ୍ଯ ସ୍କଂଧେ ସୁଘଟିତଂ ସ୍ଥାପଯିତ୍ଵା ଜନାର୍ଦନମ୍
ସେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ନିଜ ଦେହର କାନ୍ଧରେ ଭଲଭାବରେ ରଖିଲେ।
ସ୍ନାପଯିତ୍ଵା ଵିଧାନେନ ସିତଚଂଦନ ଚର୍ଚିତମ୍
ଉଚିତ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ, ସେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ଧଳା ଚନ୍ଦନ ଲଗାଇ ନ୍ୟାସ୍ତ ଭାବେ ସ୍ନାନ କରାଇଲେ।
ଓଁ ନମୋ ଵାସୁଦେଵାଯେତି ଶିରଃ ସଂପୂଜଯଦ୍ଧରେଃ
‘ଓଁ ନମୋ ବାସୁଦେବାୟ’ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ସେ ହରିଙ୍କ ମୁଣ୍ଡକୁ ପୂଜା କଲେ।
ଓଁ ନମଃ ଶ୍ରୀମତେ ଵକ୍ଷୋ ଭୁଜୌ ସର୍ଵାସ୍ତ୍ରଧାରିଣେ 4.75.
‘ଓଁ ନମଃ ଶ୍ରୀମତେ’ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ସେ ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀଙ୍କ ଛାତି ଓ ହାତକୁ ପୂଜା କଲେ।
ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଜନକାଯେତି ଏଵଂ ସଂପୂଜଯେଦ୍ଧରିମ୍
‘ତ୍ରିଲୋକ୍ୟଜନକାୟ’ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଏଭଳି ହରିଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ।
ଅନେନ ଵିଧିନା ରାଜନ୍ପୁଷ୍ପୈର୍ଧୂପୈଃ ସମର୍ଚଯେତ୍
ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ଅନୁସାରେ, ରାଜନ୍, ସେ ଫୁଲ ଓ ଧୂପରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ସୋଦକାଂଶ୍ଚ ନଵାନ୍କୁଂଭାଞ୍ଛକ୍ତ୍ଯା ଦଦ୍ଯାଦ୍ଵିଚକ୍ଷଣଃ
ନୂତନ ଜଳ ଭରା କୁମ୍ଭ ସାବଧାନରେ ଦେବା ଉଚିତ।
ପ୍ରଭାତେ ଵିମଲେ ସ୍ନାତ୍ଵା ସଂପୂଜ୍ଯ ଗରୁଡଧ୍ଵଜମ୍ ତତଃ ପୁଷ୍ପାଂଜଲିଂ ବଦ୍ଧ୍ଵା ମଂତ୍ରମେତମୁଦୀରଯେତ୍
ସକାଳେ ପରିସ୍କାର ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରି ଗରୁଡ଼ଧ୍ୱଜଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ତାପରେ ଫୁଲ ହାତରେ ଯୋଡି ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ।
ନମୋ ନମସ୍ତେ ଗୋଵିନ୍ଦ ବୁଧଶ୍ରଵଣ ସଂଜ୍ଞକ
ନମସ୍କାର, ନମସ୍କାର ଗୋବିନ୍ଦ, ବୁଧଶ୍ରବଣ ନାମରେ ପରିଚିତ।
ଏଵଂ ସଂପୂଜ୍ଯ ଗୋଵିଂଦ ବ୍ରାହ୍ମଣଂ ପୂଜଯେତ୍ତତଃ ପୁରାଣଜ୍ଞେ ଵିଶେଷେଣ ଵିଧିଵତ୍ସଂପ୍ରଦାପଯେତ୍
ଏଭଳି ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ; ପୁରାଣ ଜ୍ଞାନୀଙ୍କୁ ବିଶେଷ ଭାବରେ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଦେବା ଉଚିତ।
ଦ୍ଵାଦଶ୍ଯାଂ ଶ୍ରଵଣେ ଯୁକ୍ତେ ଅଶେଷାହସ୍କରାନ୍ଵିତେ
ଦ୍ୱାଦଶୀ ଦିନରେ, ଯେତେବେଳେ ଶ୍ରବଣ ନକ୍ଷତ୍ର ସମସ୍ତ ସୂର୍ଯ୍ୟ କିରଣ ସହିତ ଯୁକ୍ତ ହୁଏ,
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଉଵାଚ ଅତ୍ରାପ୍ଯୁଦାହରଂତୀମମିତିହାସଂ ପୁରାତନମ୍
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ: ଏଠି ମୁଁ ଏକ ପୁରାତନ କଥା ଉଦାହରଣ ଦେବି।
ଦେଶୋ ଦଶାର୍ଣକୋ ନାମ ତସ୍ଯ ଭାଗେ ତୁ ପଶ୍ଚିମେ
ଦଶାର୍ଣ୍ଣକ ନାମକ ଏକ ଦେଶ ଅଛି; ତାହାର ପଶ୍ଚିମ ଅଂଶରେ,
ସୁତପ୍ତସିକତା ଭୂମିର୍ଯତ୍ର ଦୁଷ୍ଟା ମହୋରଗାଃ 4.75.
ସେଠି ଭୂମି ତାପିତ ବାଲିରେ ଭରିଆ, ଯେଉଁଠି ଭୟଙ୍କର ସାପ ରହନ୍ତି।
ଶମୀଖଦିରପାଲାଶକରୀରୈଃ ପୀଲୁଭିଃ ସହ
ଶମୀ, ଖଦିର, ପଳାଶ, କରୀ ଓ ପିଲୁ ଗଛ ସହିତ ସେଠି ଅନେକ ଗଛ ରହିଛି।
ଦଗ୍ଧପ୍ରାଣିଗଣାକୀର୍ଣା ଯତ୍ର ଭୂର୍ଦ୍ଦୃଶ୍ଯତେ କ୍ଵଚିତ୍
କେବେ କେବେ ସେଠି ଭୂମିରେ ଜଳିଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ଅବଶେଷ ଦେଖାଯାଏ।
କଦାଚିଦପି ଦୃଶ୍ଯଂତେ ଭ୍ରାମ୍ଯନ୍ତୋ ହି ଵିହଗମାଃ ଉତ୍କୃତ୍ତଜୀଵିତା ରାଜନ୍ଦୃଶ୍ଯଂତେ ଵିହଗୋତ୍ତମାଃ
କେବେ କେବେ ପକ୍ଷୀମାନେ ଭ୍ରମଣ କରୁଥିବା ଦେଖାଯାନ୍ତି, ରାଜନ୍; ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପକ୍ଷୀମାନେ ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଥିବା ଦେଖାଯାନ୍ତି।
ତୃଷାତୁରାଶ୍ଚ ସହସା ମୃଗାଃ ସୈକତମାଗତାଃ
ତିବ୍ର ତିଆରେ ପିଡିତ ପଶୁମାନେ ହଠାତ୍ ବାଲି ଭୂମିକୁ ଆସନ୍ତି।