ଵଂଶାନୁଚରିତଂ ଚୈଵ ପୁରାଣଂ ପଞ୍ଚଲକ୍ଷଣମ୍ । ଚତୁର୍ଦଶଭିର୍ଵିଦ୍ଯାଭିର୍ଭୂଷିତଂ କୁରୁନନ୍ଦନ
ଏହିପୁରାଣ ରାଜାମାନଙ୍କର ବଂଶାବଳୀକୁ ବର୍ଣ୍ଣାଇଥାଏ ଏବଂ ପାଞ୍ଚ ପ୍ରମୁଖ ଲକ୍ଷଣଧର୍ମୀ; ଏହା ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ଶାସ୍ତ୍ରଶାଖାର ସହିତ ଶୋଭିତ ଓ କୁରୁ ବଂଶଜଙ୍କ ପାଇଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟିତ।
ଅଙ୍ଗାନି ଚତୁରୋ ଵେଦା ମୀମାଂସା ନ୍ଯାଯଵିସ୍ତରଃ । ପୁରାଣଂ ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରଂ ଚ ଵିଦ୍ଯା ହ୍ଯେତାଶ୍ଚତୁର୍ଦଶ
ଚାରିଟି ଅଙ୍ଗ ହେଲେ ବେଦ; ମୀମାଂସା ଓ ନ୍ୟାୟ ତାଙ୍କର ବ୍ୟାପକ ବ୍ୟାଖ୍ୟା। ଏହି ପୁରାଣ ହେଉଛି ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ର, ଓ ଏହି ଚତୁର୍ଦଶ ଶାସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ମିଶାଇକରି ଜ୍ଞାନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଆଯୁର୍ଵେଦୋ ଧନୁର୍ଵେଦୋ ଗାନ୍ଧର୍ଵଶ୍ଚୈଵ ତେ ତ୍ରଯଃ । ଅର୍ଥଶାସ୍ତ୍ରଂ ଚତୁର୍ଥଂ ତୁ ଵିଦ୍ଯା ହ୍ଯଷ୍ଟାଦଶୈଵ ତାଃ
ଆୟୁର୍ବେଦ, ଧନୁର୍ବେଦ ଓ ଗାନ୍ଧର୍ବ ଏହାର ତିନୋଟି କଳା; ଚତୁର୍ଥ ହେଉଛି Arthaśāstra — ଏଭଳିଭାବେ ଏହି ଅଷ୍ଟାଦଶ ଶାଖାଗୁଡ଼ିକ ଗଣନା ହୁଏ।
ପ୍ରଥମଂ କଥ୍ଯତେ ସର୍ଗୋ ଭୂତାନାମିହ ସର୍ଵଶଃ । ଯଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ପାପନିର୍ମୁକ୍ତୋ ଯାତି ଶାନ୍ତିମନୁତ୍ତମାମ୍
ପ୍ରଥମେ ସମସ୍ତ ସଜୀବର ସୃଷ୍ଟି (sarga) ବର୍ଣ୍ଣିତ; ଏହା ଶୁଣିଲେ ମନୁଷ୍ୟ ପାପମୁକ୍ତ ହୋଇ ଉତ୍ତମ ଶାନ୍ତି ଲାଭ କରେ।
ଜଗଦାସୀତ୍ପୁରା ତାତ ତମୋଭୂତମଲକ୍ଷଣମ୍ । ଅଵିଜ୍ଞେଯମତର୍କ୍ଯଂ ଚ ପ୍ରସୁପ୍ତମିଵ ସର୍ଵଶଃ
ଦୀର୍ଘକାଳ ଧାରଣାରେ ପୃଥିବୀ ଅନୀଦ୍ର ଅବସ୍ଥାରେ ଥିଲା — ଅନିର୍ବାଚ୍ୟ ଓ ଅସ୍ପଷ୍ଟ; ସମସ୍ତ କିଛି ଜଣାପଡ଼ିନଥିବା, ସାଧାରଣ ନ୍ୟାୟର ଆଡ଼ରେ ନ ସଂଜ୍ଞାତ ରହିଥିଲା।
ତତଃ ସ ଭଗଵାନୀଶୋ ହ୍ଯଵ୍ଯକ୍ତୋ ଵ୍ଯଞ୍ଜଯନ୍ନିଦମ୍ । ମହାଭୂତାନି ଵୃତ୍ତୌଜାଃ ପ୍ରୋତ୍ଥିତସ୍ତମନାଶନଃ
ତେବେ ପ୍ରଭୁ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଭାବ, ଅନଙ୍କିତ ତାଙ୍କୁ ଗତଷ୍ଟ କରି ଏହାକୁ ପ୍ରକାଶ କରିଲେ: ବଡ଼ ତତ୍ତ୍ୱଗୁଡ଼ିକ ଏକ କ୍ରମରେ ଉଦୟ ହୋଇଥିଲେ, ପ୍ରାଚୀନ ଅନ୍ଧକାରକୁ ଜ୍ୱଳିତ ଓ ନାଶ କରି।
ଯୋଽସାଵତୀନ୍ଦ୍ରିଯୋଽଗ୍ରାହ୍ଯଃ ସୂକ୍ଷ୍ମୋଽଵ୍ଯକ୍ତଃ ସନାତନଃ । ସର୍ଵଭୂତମଯୋଽଚିନ୍ତ୍ଯଃ ସ ଏଷ ସ୍ଵଯମୁତ୍ଥିତଃ
ସେଇ ଯିଏ ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ, ଅବିଜ୍ଞାତ, ନଜୁକ, ଅନାବିଜ୍ଞତ ଓ ଶାଶ୍ୱତ — ସମସ୍ତ ସଜୀବରେ ବ୍ୟାପିଥିବା, ଚିନ୍ତାରୁ ପାରେ ଅପର — ସେଇ ଆତ୍ମା ନିଜେ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା।
ଯୋଽସୌ ଷଡ୍ଵିଂଶକୋ ଲୋକେ ତଥା ଯଃ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଃ । ଭାସ୍କରଶ୍ଚ ମହାବାହୋ ପରଂ ବ୍ରହ୍ମ ଚ କଥ୍ଯତେ
ସେଉଁଟି ଯିଏ ପୃଥିବୀରେ କ୍ଷେପାଣ୍ଡ ଛବିରେ ବିଶେଷ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନୁଷ୍ୟ; ହେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସେଉଁକୁ ସୂର୍ୟ ଓ ସର୍ବୋଚ୍ଚ Brahman ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣିତ କରାଯାଇଛି।
ସୋଽଭିଧ୍ଯାଯ ଶରୀରାତ୍ସ୍ଵାତ୍ସିସୃକ୍ଷୁର୍ଵିଵିଧାଃ ପ୍ରଜାଃ । ଅତ ଏଵ ସସର୍ଜାଦୌ ତାସୁ ଵୀର୍ଯମଵାସୃଜତ୍
‘ଶରୀର’ ବୋଲି କୁହାଯାଇଥିବାରୁ ତାଙ୍କୁ ଅନେକ ପ୍ରକାରର ସ୍ତନ୍ତୁ (ଜୀବ) ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ; ସେପରି ପ୍ରାଥମିକ ସୃଷ୍ଟିରେ ସେ ତାଙ୍କୁ ଜୀବଶକ୍ତିଗୁଡ଼ିକ ଦିଏଇଥିଲେ।
ଯସ୍ମାଦୁତ୍ପଦ୍ଯତେ ସର୍ଵଂ ସଦେଵାସୁରମାନୁଷମ୍ । ବୀଜଂ ଶୁକ୍ରଂ ତଥା ରେତ ଉଗ୍ରଂ ଵୀର୍ଯଂ ଚ କଥ୍ଯତେ
ଯାହାଠାରୁ ସମସ୍ତ — ଦେବତା, ଦେବାଳୟ ଓ ମାନବ — ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି: ବୀଜ (bīja), ସ୍େକ୍ରାଳ ରସ (śukra), ଦଳ୍ପି ମତେ ତୀବ୍ର ଶୁକ୍ର (reṭa) ଓ ଶକ୍ତି (vīrya) ଏଭଳି ନାମାଭିଧାନ ମିଳେ।
ଵୀର୍ଯସ୍ଯୈତାନି ନାମାନି କଥିତାନି ସ୍ଵଯମ୍ଭୁଵା । ତଦଣ୍ଡମଭଵଦ୍ଧୈମଂ ଜ୍ଵାଲାମାଲାକୁଲଂ ଵିଭୋ
ସ୍ୱଜାତ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବିର୍ଯ୍ୟକୁ ଯେ ନାମଗୁଡ଼ିକ ଦିଆଗଲା ସେଗୁଡ଼ିକ ଏହା ଥିଲା: ସେହି ବୀଜରୁ ଜନ୍ମ ହେଲା ବିଶାଳ ଅଗ୍ନି, ଯାହା ଅଗ୍ନିମାଳାର ସଦୃଶ ଉଦ୍ଗିରଣ କରିଲା।
ଯସ୍ମିଞ୍ଜଜ୍ଞେ ସ୍ଵଯଂ ବ୍ରହ୍ମା ସର୍ଵଲୋକପିତାମହଃ । ସୁରଜ୍ଯେଷ୍ଠଶ୍ଚତୁର୍ଵକ୍ତ୍ରଃ ପରମେଷ୍ଠୀ ପିତାମହଃ
ବ୍ରହ୍ମା ନିଜେ ଯେତେବେଳେ ଏହା ଜାଣିଲେ, ସେ ସମସ୍ତ ଜଗତଙ୍କର ଠାକୁରଦା ଭାବରେ ପରିଚିତ ହେଲେ — ଚତୁର୍ମୁଖୀ ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେ ସବୁଠୁ ବୃଦ୍ଧ, ମହାନ୍ତ ସମ୍ମାନିତ ପିତା ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରାଗଲେ।
କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞଃ ପୁରୁଷୋ ଵେଧାଃ ଶମ୍ଭୁର୍ନାରାଯଣସ୍ତଥା । ପର୍ଯାଯଵାଚକୈଃ ଶବ୍ଦୈରେଵ ବ୍ରହ୍ମା ପ୍ରକୀର୍ତ୍ଯତେ
ସେକୁ ଖେତ୍ରଜ୍ଞ, ପୁରୁଷ, ଭେଦକ ନାମରେ ମନ୍ୟତା ମିଳେ; ସେହିପରି Śambhu ଓ Nārāyaṇa ବୋଲି ମଧ୍ୟ ପରିଚିତ — Brahmā ଏହି ପରି ବିନିମୟ ନାମରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୁଅନ୍ତି।
ସଦା ମନୀଷିଭିସ୍ତାତ ଵିରଞ୍ଚିଃ କଞ୍ଜଜସ୍ତଥା । ଆପୋ ନାରା ଇତି ପ୍ରୋକ୍ତା ଆପୋ ଵୈ ନରସୂନଵଃ
ଜ୍ଞାନୀମାନେ ସଦା ତାଙ୍କୁ Virañci ଓ ପଦ୍ମଜ କହି ପ୍ରସଂସା କରନ୍ତି; ଜଳକୁ nārā କୁହାଯାଏ, ଏବଂ ନିଶ୍ଚୟତଃ ଜଳ ପୁରୁଷଙ୍କର ପୁତ୍ର ଭଳି ଅଟୁଟ ନହୁଁ।
ତା ଯଦସ୍ଯାଯନଂ ପୂର୍ଵଂ ତେନ ନାରାଯଣଃ ସ୍ମୃତଃ । ଅରମିତ୍ଯେଵ ଶୀଘ୍ରାଯ ନିଯତାଃ କଵିଭିଃ କୃତାଃ
ଏହି ନାମଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରାଚୀନ କାଳରୁ ଯୋଗ କରାଯାଇଥିଲା, ପରେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ Nārāyaṇa ଭାବରେ ସ୍ମରଣ କରାଯିବା ଆରମ୍ଭ ହେଲା; କବିମାନେ ସିଘ୍ର ଭିତରେ ତାଙ୍କ ପାଇଁ Arama ନାମଟି ରଚିଲେ।
ଆପ ଏଵାର୍ଣଵୀଭୂତ୍ଵା ସୁଶୀଘ୍ରାସ୍ତେନ ତା ନରାଃ । ଯତ୍ତତ୍କାରଣମଵ୍ଯକ୍ତଂ ନିତ୍ଯଂ ସଦସଦାତ୍ମକମ୍
ଜଳ ଯେପରି ମହାନ୍ଦାମ ନଦୀ ହୋଇଗଲା, ସେଇପରି ସେ ସେମାନେ ଶୀଘ୍ର ଭାବେ ସେହି ଅବସ୍ଥା ପାଇଲେ — ଯାହା ଅଦୃଶ୍ୟ, ନିରାକାର ଏବଂ ସତ୍ତା‑ଅସତ୍ତାର ସ୍ୱଭାବର ମୂଳକାରଣ।
ତଦ୍ଵିସୃଷ୍ଟଃ ସ ପୁରୁଷୋ ଲୋକେ ବ୍ରହ୍ମେତି କୀର୍ତ୍ତ୍ଯତେ । ଏଵଂ ସ ଭଗଵାନଣ୍ଡେ ତତ୍ତ୍ଵମେଵ ନିରୂପ୍ଯ ଵୈ
ଯେହି ମାନବ ଏଭଳି ଜଗତରେ ସୃଷ୍ଟି ହେଲା, ସେଉଁଠାରେ ତାଙ୍କୁ Brahman ଭାବରେ ସୁଶୋଭିତ କରାଯାଇଛି; ସେଇ ପ୍ରକାରେ ପ୍ରଭୁ ଜଗତନ୍ଦ୍ରାଣ୍ଡରେ ଏହି ନିତିକୁ ବିସ୍ତାର କରିଥିଲେ।
ଧ୍ଯାନମାସ୍ଥାଯ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ତଦଣ୍ଡମକରୋଦ୍ଦ୍ଵିଧା । ଶକଲାଭ୍ଯାଂ ଚ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ଦିଵଂ ଭୂମିଂ ଚ ନିର୍ମମେ
ଧ୍ୟାନ ଗ୍ରହଣ କରି ସେ ରାଜା ତାହାର ବୀଜକୁ ଦୁଇଅଂଶରେ ବିଭକ୍ତ କଲେ; ସେଇ ଭାଗଗୁଡ଼ିକ ସହିତ ରାଜା ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ପୃଥିବୀକୁ ଅମର କରିଲେ।
ଅନ୍ତର୍ଵ୍ଯୋମ ଦିଶଶ୍ଚାଷ୍ଟୌ ଵାରୁଣଂ ସ୍ଥାନମେଵ ହି । ଊର୍ଧ୍ଵଂ ମହାନ୍ଗତୋ ରାଜନ୍ ସମନ୍ତାଲ୍ଲୋକଭୂତଯେ
ଆଠଟି ଆନ୍ତରିକ ଆକାଶ ଏବଂ ଦିଗମାନେ ଅଛନ୍ତି; Varuṇa ତାଙ୍କ ସ୍ଥାନରେ ନିସ୍ଥାପିତ — ଉପରକୁ ସେ ବିଶାଳ ଭାବେ ଗତି କରିଲେ, ଜଗତକୁ ଘେରି ସେହି ଥାକିବା ପାଇଁ।
ମହତଶ୍ଚାପ୍ଯହଂକାରସ୍ତସ୍ମାଚ୍ଚ ତ୍ରିଗୁଣା ଅପି । ତ୍ରିଗୁଣା ଅତିସୂକ୍ଷ୍ମାସ୍ତୁ ବୁଦ୍ଧିଗମ୍ଯା ହି ଭାରତ
ସେଇ ବଡ଼ଜଣରୁ ଅହମ୍ (ଏଗୋ) ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା; ଏହିକାରଣରେ ତିନିଟି ଗୁଣ ରହିଛି — ଏହି ତିନି ଗୁଣ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁକ୍ଷ୍ମ ଓ ବିବେକରେ ମାତ୍ର ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଥାଏ, ହେ ଭାରତ।
ଉତ୍ପତ୍ତିହେତୁଭୂତା ଵୈ ଭୂତାନାଂ ମହତାଂ ନୃପ । ତେଷାମେଵ ଗୃହୀତାନି ଶନୈଃ ପଞ୍ଚେନ୍ଦ୍ରିଯାଣି ତୁ
ହେ ରାଜା, ସେ ମହାଜନମାନଙ୍କରୁ ଉତ୍ପତ୍ତିର କାରଣଗୁଡ଼ିକ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା; ସେଇ ସଜୀବମାନଙ୍କରୁ ପରେ ପରେ ପାଞ୍ଚ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକ ଗଠିତ ହେଲା।
ତଥୈଵାଵଯଵାଃ ସୂକ୍ଷ୍ମାଃ ଷଣ୍ଣାମପ୍ଯମିତୌଜସାମ୍
ତାହା ପରି ସୁକ୍ଷ୍ମ ସଦସ୍ୟମାନେ ଆସିଲେ — ଛଅଟି ସଂଖ୍ୟାରେ — ପ୍ରତ୍ୟେକରେ ଶକ୍ତି ଓ ସୁକ୍ଷ୍ମତା ଥିଲା।
ସଂନିଵେଶ୍ଯାତ୍ମମାତ୍ରାସୁ ସ ରାଜନ୍ଭଗଵାନ୍ଵିଭୁଃ । ଭୂତାନି ନିର୍ମମେ ତାତ ସର୍ଵାଣି ଵିଧିପୂର୍ଵକମ୍
ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ, ବିଶିଷ୍ଠ ପ୍ରଭୁ ତେଣୁ ସେସବୁ ସତ୍ତାକୁ କେବଳ ଆତ୍ମା ରୂପେ ବସାଇଲେ; ହେ ପୁତ୍ର, ସେ ତାଙ୍କୁ ନିୟତ ଅନୁକ୍ରମ ଅନୁସାରେ ଗଢିଲେ।
ଯନ୍ମୂର୍ତ୍ଯଵଯଵାଃ ସୂକ୍ଷ୍ମାସ୍ତସ୍ଯେମାନ୍ଯାଶ୍ରଯାଣି ଷଟ୍ । ତସ୍ମାଚ୍ଛରୀରମିତ୍ଯାହୁସ୍ତସ୍ଯ ମୂର୍ତିଂ ମନୀଷିଣଃ
ସେହି ଦୈହିକ, ସୁକ୍ଷ୍ମ ଅଂଶଗୁଡ଼ିକର ଛଅଟି ଆଧାର ଅଛି; ଏହିକାରଣରେ ଜ୍ଞାନୀମାନେ କହନ୍ତି ଯେ ଦେହ ହେଉଛି ଅଂଶ ଥିବା ବସ୍ତୁର ପରିଚିତ ରୂପ।
ମହାନ୍ତି ତାନି ଭୂତାନି ଆଵିଶନ୍ତି ତତୋ ଵିଭୁମ୍ । କର୍ମଣା ସହ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ସଗୁଣାଶ୍ଚାପି ଵୈ ଗୁଣାଃ
ସେହି ବିଶାଳ ସତ୍ତାମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଭୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ; କାର୍ଯ୍ୟ ସହିତ, ହେ ରାଜା, ଗୁଣମାନେ ସେଙ୍କ ସହିତ ଚାଲିଥିଲେ, କେବଳ ଗୁଣଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ସହିତ କିଛି ଓ କିଛି ବିନା ଗୁଣରେ।
ତେଷାମିଦଂ ତୁ ସପ୍ତାନାଂ ପୁରୁଷାଣାଂ ମହୌଜସାମ୍ । ସୂକ୍ଷ୍ମାଭ୍ଯୋ ମୂର୍ତିମାତ୍ରାଭ୍ଯଃ ସମ୍ଭଵତ୍ଯଵ୍ଯଯାଦ୍ଵଯମ୍
ସେଠାରୁ ସତ୍ତର୍ ମହାନ ପୁରୁଷଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସେଇ ଦୁଇଟି ଅମର ତତ୍ତ୍ୱ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା: ସୂକ୍ଷ୍ମ ଓ ମାତ୍ର ପ୍ରତୀତ ହେଉଥିବା।
ଭୂତାଦିମହତସ୍ତାତ ଯେନ ଵ୍ଯାପ୍ତମିଦଂ ଜଗତ୍ । ତସ୍ମାଦପି ମହାବାହୋ ପୁରୁଷାଃ ପଞ୍ଚ ଏଵ ହି
ମହାବଳଶାଳୀ, ଯେହିଠାରୁ ଏହି ସାର୍ବଜନୀନ ପ୍ରପଞ୍ଚ ପ୍ରସାରିତ — ସେଇ ପ୍ରଥମ ବିଭବ ନିମିତ୍ତରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପୁରୁଷମାନେ ମଧ୍ୟ ପାଖାପାଖି ପାଞ୍ଚଜଣ ହୋଇଥାନ୍ତି।
କେଚିଦେଵଂ ପରାଂ ତାତ ସୃଷ୍ଟିମିଚ୍ଛନ୍ତି ପଣ୍ଡିତାଃ । ଅନ୍ଯେଽପ୍ଯେଵଂ ମହାବାହୋ ପ୍ରଵଦନ୍ତି ମନୀଷିଣଃ
କିଛି ଜଣ, ପୁତ୍ର, ଶ୍ରୀଷ୍ଟିରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚତ୍ୱକୁ ଏପରିଭାବେ ଗଢିବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି, ବୁଦ୍ଧିମତଙ୍କୁ ଏହିପରି କହନ୍ତି; ଅନ୍ୟମାନେ, ମହାବଳଶାଳୀ, ଏହାକୁ ଭିନ୍ନଭାବରେ ଘୋଷଣା କରନ୍ତି, ବେଦବୈଦ୍ୟମାନେ ଏହା କହନ୍ତି।
ଯୋଽସାଵାତ୍ମା ପରସ୍ତାତ କଲ୍ପାଦୌ ସୃଜତେ ତନୁମ୍ । ପ୍ରଜନଶ୍ଚ ମହାବାହୋ ସିସୃକ୍ଷୁର୍ଵିଵିଧାଃ ପ୍ରଜାଃ
ସେଇ ଆତ୍ମା, ସର୍ବୋଚ୍ଚତ୍ୱ ଛାଡ଼ିକି, କଳ୍ପର ଆରମ୍ଭରେ ପ୍ରଥମେ ଏକ ଦେହ ରଚେଇଥାଏ; ଏବଂ, ମହାବଳଶାଳୀ, ସେ ବହୁରୂପୀ ବିଭିନ୍ନ ସନ୍ତାନଙ୍କୁ ଜନ୍ମଦେଇଥାଏ।
ତେନ ସୃଷ୍ଟଃ ପୁଦ୍ଗଲସ୍ତୁ ପ୍ରଧାନଂ ଵିଶତେ ନୃପ । ପ୍ରଧାନଂ କ୍ଷୋଭିତଂ ତେନ ଵିକାରାନ୍ଯୁଜତେ ବହୂନ୍
ତାହାରୁ ପୁଦ୍ଗଳ (ସଂଗ୍ରହ) ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇ ପ୍ରଥମ ପ୍ରାଣରେ ପ୍ରବେଶ କଲା; ସେଇ ପ୍ରାଣ ତାହାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ତେଜିତ ହେଇ ଅନେକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଓ ପରିଣାମ ଅନୁଭବ କରେ।