କାର୍ତିକେ ଶୁକ୍ଲପକ୍ଷସ୍ଯ ଦ୍ଵାଦଶ୍ଯାଂ ରଜନୀମୁଖେ
କାର୍ତ୍ତିକ ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ଦ୍ୱାଦଶୀ ରାତି ଆରମ୍ଭରେ,
ଵେଦ୍ଯଂତେ ରତ୍ନମାଲାଭୀ ରମ୍ଯେ ମାଲାନୁରଂଜିତେ
ମଣିମାଳାରେ ଶୋଭିତ ଏକ ସୁନ୍ଦର ସ୍ଥାନରେ ମାଳାମାନେ ପ୍ରଦର୍ଶିତ ହେଲା।
ଵର୍ଦ୍ଧମାନତରୂତ୍ଥାଭିର୍ଦୀପିକାଭିର୍ହୁତାଶନମ୍ 4.71.
ବୃଦ୍ଧିଶୀଳ ଗଛର ଦୀପରେ ଅଗ୍ନି ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ହେଲା।
ପୁଷ୍ପୈରଭ୍ଯର୍ଚିତଂ ଦେଵଂ ସମାଲବ୍ଧଂ ଚ ଚନ୍ଦନୈଃ
ଦେବତାଙ୍କୁ ଫୁଲରେ ପୂଜା କରାଗଲା ଏବଂ ଚନ୍ଦନ ଲଗାଯାଇଲା।
ଗନ୍ଧୈଃ ପୁଷ୍ପୈରଂଲକାରୈର୍ଵସ୍ତ୍ରୈ ରତ୍ନୈଶ୍ଚ ପୂଜିତୈଃ
ସୁଗନ୍ଧ, ଫୁଲ, ଆଭୂଷଣ, ବସ୍ତ୍ର ଓ ମଣିମାଳାରେ ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ।
ଆଦିତ୍ଯଂ ଶଂକରଂ ଗୌରୀଂ ଯକ୍ଷଂ ଗଣପତିଂ ଗ୍ରହାନ୍
ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଶଙ୍କର, ଗୌରୀ, ଯକ୍ଷ, ଗଣେଶ ଓ ଗ୍ରହମାନେ—
ଗଵାଂ ନୀରାଜନଂ କୁର୍ଯାନ୍ମହିଷ୍ଯାଦେଶ୍ଚ ମଂଡଲମ୍
ଗାଈମାନେ ଓ ରାଣୀଙ୍କ ମଣ୍ଡଳରେ ଦୀପ ଦେଖାଇବା ଉଚିତ।
ତା ଗାଵଃ ପ୍ରସୁତା ଯାଂତି ସ୍ଵାପୀଡାସ୍ତବକାଂଗଦାଃ
ଯେଉଁ ଗାଈମାନେ ବଛା ଦେଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ମାଳା ଓ ଆଙ୍ଗୁରା ପିନ୍ଧି ଚାଲିଯାନ୍ତି।
ଅନୁଯାଂତି ସଗୋପାଲାଃ କାଲଯଂତୋ ଧନାନି ତେ
ଗୋପାଳମାନେ ସେମାନଙ୍କ ପଛରେ ଚାଲନ୍ତି, ନିଜ ଧନ ଗଣନା କରନ୍ତି।
ଏଵଂ କୋଲାହଲେ ଵୃତ୍ତେ ଗଵାଂ ନୀରାଜନୋତ୍ସଵେ
ଏଭଳି ଉତ୍ସବରେ, ଗାଈମାନେ ଦୀପ ଦେଖାଇବା ବେଳେ ଦେଖାଯାଉଥିବା କୋଳାହଳ।
ରାଜଚିହ୍ନାନି ସର୍ଵାଣି ଉଦ୍ଧୃତ୍ଯ ସ୍ଵଗୃହାଂଗଣେ
ସେ ରାଜାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଚିହ୍ନଗୁଡ଼ିକୁ ନିଜ ଘରର ଆଙ୍ଗଣରେ ଆଣିଥିଲେ।
ସିଂହାସନୋପଵିଷ୍ଟଶ୍ଚ ଶଂଖତୂର୍ଯାଦିନିସ୍ଵନୈଃ
ସିଂହାସନରେ ବସି, ଶଂଖ, ତୁରୀ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ରର ଧ୍ୱନି ଶୁଣାଯାଉଥିଲା।
ତତଃ ସ୍ତ୍ରୀଲକ୍ଷଣୈର୍ଯୁକ୍ତା ଵେଶ୍ଯା ଵାଥ କୁଲାଙ୍ଗନା 4.71.
ତାପରେ ନାରୀର ଚିହ୍ନରେ ଶୋଭିତ ଏକ ବେଶ୍ୟା କିମ୍ବା କୁଳୀନ ଜନନୀ ଥିଲେ।
ଶାଂତିରସ୍ତୁ ସମୃଦ୍ଧିଶ୍ଚ ଦ୍ଵିଜୈଶ୍ଚ ସ୍ଵଜନେନ ଚ
ସେଠାରେ ଶାନ୍ତି ଓ ସମୃଦ୍ଧି ହେଉ, ଦ୍ୱିଜମାନେ ଓ ନିଜ ଲୋକମାନେ ସହିତ।
ଏଵମେଷା ମହାଶାଂତିଃ ଖ୍ଯାତା ନୀରାଜନେ ଜନେ
ଏଭଳି ଭାବେ ଏହି ମହାଶାନ୍ତି କ୍ରିୟାକୁ ଲୋକମାନେ ନୀରାଜନ ବୋଲି ଜାଣନ୍ତି।
ତେଷାଂ ରୋଗାଃ କ୍ଷଯଂ ଯାଂତି ସୁଭିକ୍ଷଂ ଵର୍ଦ୍ଧତେ ତଦା
ଏହା କରିଲେ ତାଙ୍କର ରୋଗ ନଶ୍ଟ ହୁଏ ଏବଂ ସମୃଦ୍ଧି ବଢ଼େ।
ଲୋକାନାଵର୍ଦ୍ଧଯିତ୍ଵା ତୁ ଅଜପାଲଵରୋ ଯଥା
ଯେପରି ଉତ୍ତମ ଅଜାପାଳ ନିଜ ଲୋକଙ୍କୁ ବଢ଼ାଏ, ସେପରି ଏହି କ୍ରିୟା ମଧ୍ୟ ଲୋକଙ୍କୁ ବଢ଼ାଏ।
ଵର୍ଷେଵର୍ଷେ ପ୍ରଯୋକ୍ତଵ୍ଯା ଶାଂତିର୍ନୀରାଜନା ଇତି
ପ୍ରତିବର୍ଷ ଏହି ନୀରାଜନ ନାମକ ଶାନ୍ତି କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ।
ନୀରାଜଯଂତି ନଵମେଘନିଭଂ ହରିଂ ଯେ ଗୋବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ରଥଗଜାଂଶ୍ଚ ନରେଶଚିହ୍ନାନ୍
ଯେମାନେ ନବମେଘ ସଦୃଶ ଶ୍ୟାମ ହରି, ଗାଈ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ରଥ, ହାତୀ ଓ ରାଜଚିହ୍ନମାନେ ପାଇଁ ନୀରାଜନ କରନ୍ତି—
ଇତି ଶ୍ରୀଭଵିଷ୍ଯେ ମହାପୁରାଣ ଉତ୍ତରପର୍ଵଣି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଯୁଧିଷ୍ଠିରସଂଵାଦେ ନୀରାଜନଦ୍ଵାଦଶୀଵ୍ରତଵର୍ଣନଂ ନାମୈକସପ୍ତତିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏଭଳି ଶ୍ରୀଭବିଷ୍ୟ ପୁରାଣର ଉତ୍ତରପର୍ବରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଓ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ସଂବାଦରେ 'ନୀରାଜନ ଦ୍ୱାଦଶୀ ବ୍ରତ ବର୍ଣ୍ଣନ' ନାମକ ଏକାଉନସଠିଏ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା।
ଭୀଷ୍ମପଞ୍ଚକଵ୍ରତଵର୍ଣନମ୍ କର୍ତଵ୍ଯଂ କାର୍ତ୍ତିକେ ମାସି ପ୍ରଯତ୍ନାଦ୍ଭୀଷ୍ମପଞ୍ଚକମ୍
କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ଭୀଷ୍ମ ପଞ୍ଚକ ବ୍ରତ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଉତ୍ସାହରେ କରିବା ଦରକାର।
ଵିଧାନଂ କୀଦୃଶଂ ତସ୍ଯ ଫଲଂ ଚ ଯଦୁସତ୍ତମ
ହେ ଯଦୁଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହାର ବିଧି କେମିତି ଓ ଏହାର ଫଳ କଣ?
ଯଥାଵିଧି ଚ କର୍ତଵ୍ଯଂ ଫଲଂ ଚାସ୍ଯ ଯଥୋଦିତମ୍
ଏହା କିପରି ଠିକ୍ ଭାବେ କରିବା ଉଚିତ ଏବଂ ଏହାର ଉଲ୍ଲେଖିତ ଫଳ କଣ,
ମଯାପି ଭୃଗଵେ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ଭୃଗୁଶ୍ଚୋଶନସେ ଦଦୌ
ମୁଁ ଏହାକୁ ଭୃଗୁଙ୍କୁ କହିଥିଲି, ଭୃଗୁ ତାହାକୁ ଉଶନାସଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ।
ତେଜସ୍ଵିନାଂ ଯଥା ଵହ୍ନିଃ ପଵନଃ ଶୀଘ୍ରଗାମିନାମ୍
ଯେପରି ତେଜସ୍ୱୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଅଗ୍ନି, ଦ୍ରୁତଗତି ଥିବାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପବନ,
ଭୂଲୋକଃ ସର୍ଵଲୋକାନାଂ ତୀର୍ଥାନାଂ ଜାହ୍ନଵୀ ଯଥା
ସମସ୍ତ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୂମି, ତୀର୍ଥମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଜାହ୍ନବୀ ଯେପରି,
ଵେଦୋ ଯଥୈଵ ଶାସ୍ତ୍ରାଣାଂ ଦେଵାନାମଚ୍ଯୁତୋ ଯଥା
ଶାସ୍ତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବେଦ ଏବଂ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଅଚ୍ୟୁତ ଯେପରି,
ଦୁଷ୍କରଂ ଭୀଷ୍ମମିତ୍ଯାହୁର୍ନ ଶକ୍ଯଂ ତଦିହୋଚ୍ଯତେ
ସେପରି ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରିବା ଦୁର୍ଲଭ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଏଠାରେ କୁହାଯାଉଛି ଯେ ଏହା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
ଵଶିଷ୍ଠଭୃଗୁଭର୍ଗାଦ୍ଯୈଶ୍ଚୀର୍ଣଂ କୃତଯୁଗାଦିଷୁ
ବଶିଷ୍ଠ, ଭୃଗୁ, ଭର୍ଗ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ କୃତଯୁଗ ଓ ଅନ୍ୟ ଯୁଗଗୁଡ଼ିକରେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ।
ସୀରଭଦ୍ରାଦିଭିର୍ଵୈଶ୍ଯୈଃ ଶୂଦ୍ରୈରନ୍ଯୈଃ କଲୌ ଯୁଗେ 4.72.
କଳିଯୁଗରେ ସୀରଭଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ବୈଶ୍ୟମାନେ, ଶୂଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି।