ରୁଚୀ ରସଵତୀଂ ନିତ୍ଯଂ ପ୍ରତ୍ଯହଂ କୁରୁତେ ଗୃହେ
ରୁଚି ପ୍ରତିଦିନ ଘରେ ସ୍ବାଦିଷ୍ଟ ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରୁଥିଲେ।
କଦାଚିତ୍କ୍ରୋଧମାତ୍ସର୍ଯାତ୍ସାପତ୍ନ୍ଯଂ ଦର୍ଶିତଂ ତଯା
କେବେ କେବେ କ୍ରୋଧ ଓ ଇର୍ଷ୍ୟାରୁ ସାପତ୍ନୀ ଭାବ ଦେଖାଇଥିଲେ।
ତାପିକାଯାଂ ତଥା ସ୍ଥାଲ୍ଯାଂ ପକ୍ଵସିଦ୍ଧଃ ସୁସଂ ସ୍କୃତଃ
ତାପିକା ଓ ଥାଳିରେ ଭଲଭାବେ ପକାଯାଇ ସଜାଯାଇଥିଲା।
ତଂ ଵୈ ଭକ୍ଷଯିତୁଂ ଦୁଷ୍ଟା ସାମିଷଂ ଭୋଜନଂ କିଲ
ସେ ଦୁଷ୍ଟା ଏହି ଖାଦ୍ୟକୁ ମାଂସ ମିଶାଇ ଖାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ।
ତଥୈଵ ପ୍ରହସନ୍ବାଲୋ ମାତୁରୁତ୍ସଂଗଜୋଽଭଵତ୍
ସେହିପରି, ସେ ଛୁଆ ହସିଲା ଏବଂ ମାଆର କୋଳରେ ବସିଗଲା।
କିମେତଦ୍ବ୍ରୂହି ଵୃତ୍ତାଂତଂ କସ୍ଯେଯଂ ଵ୍ଯୁଷ୍ଟିରୁତ୍ତମା
ଏହା କଣ? ମୋତେ କହ, ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଜାଗ୍ରତି କାହାର?
ସତ୍ଯଂସତ୍ଯଂ ପୁନଃ ସତ୍ଯଂ ଯେନ ଜୀଵତି ତେ ସୁତଃ 4.69.
ସତ୍ୟ, ସତ୍ୟ, ପୁଣି ସତ୍ୟ—ତୁମର ପୁଅ କିପରି ବଞ୍ଚିଲେ?
ପକ୍ଵଃ ସ୍ଵଯଂ କୃତଃ ସ୍ଥାଲ୍ଯାଂ ଵ୍ଯଞ୍ଜନୈଃ ସହ ଭୋଜନୈଃ
ସେ ଝୋଲାରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରାନ୍ଧାଯାଇଥିଲେ, ମସଲା ଓ ଖାଦ୍ୟ ସହିତ।
କିଂ ତେ ସିଦ୍ଧା ମହାଵିଦ୍ଯା ମୃତସଞ୍ଜୀଵନୀ ଶୁଭା
ତୁମେ କି ସେ ମହାବିଦ୍ୟା, ମୃତସଞ୍ଜୀବନୀ ଜାଣିଛ?
କଥଯସ୍ଵ ମହାଭାଗେ ସତ୍ଯଂସତ୍ଯଂ ଭଗିନ୍ଯସି
ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ, ମୋ ଭଉଣୀ, ସତ୍ୟ କହ, ସତ୍ୟ କହ।
କାର୍ତ୍ତିକେ ଚୈଵ ଦ୍ଵାଦଶ୍ଯାଂ ଯଥା ଚାନୁଷ୍ଠିତଂ ପୁରା
କାର୍ତ୍ତିକ ମାସର ଦ୍ୱାଦଶୀ ତିଥିରେ, ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି କରାଯାଇଥିଲା, ସେହିପରି।
ଵତ୍ସୋ ମେ ଵତ୍ସଵେଲାଯାଂ ମୃତୋଽର୍ଥଂ ଲଭତେ ପୁନଃ
ମୋ ଛୋଟ ଗାଈ, ଗାଈ ଦାନ ସମୟରେ ମରିଥିଲେ, ପୁଣି ଜୀବନ ପାଇଥିଲେ।
ଯଥାର୍ଥମେତଦ୍ଵ୍ଯାଖ୍ଯାତଂ ତେ ଚ ଗୋଦ୍ଵାଦଶୀଵ୍ରତମ୍
ଏହିପରି ଯଥାର୍ଥ ଭାବେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଇଛି, ଏବଂ ଗୋଦ୍ୱାଦଶୀ ବ୍ରତର କଥା ମଧ୍ୟ।
ଏଵମୁକ୍ତଂ ଵ୍ରତଂ ଚୀର୍ଣଂ ରୁଚ୍ଯା ପୁତ୍ରାଃ ସୁଖଂ ଧନମ୍
ଏଭଳି ବ୍ରତ ପାଳନ କରାଗଲା; ରୁଚି ଦ୍ୱାରା ପୁଅ, ସୁଖ ଓ ଧନ ମିଳିଲା।
ବ୍ରହ୍ମଣା ସୃଷ୍ଟିକାରେଣ ରୁଚିର୍ଭର୍ତ୍ରା ସହାସିତା ଧୁଵର୍କ୍ଷେ ଚ ଯଦା ଦୃଷ୍ଟେ ଲୋକଃ ପାପୈଃ ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ
ବ୍ରହ୍ମା, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ରୁଚିଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ସହ ହସିଥିଲେ; ଧୂବ ବୃକ୍ଷ ଦେଖିଲେ ଲୋକେ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି।
ଯତ୍କୃତଂ ଶୁଘ୍ନିଵଚନାଦ୍ରୁଚ୍ଯା ଯଦୁକୁଲୋଦ୍ଭଵ
ଯଦୁବଂଶର ଜନ୍ମ ରୁଚି, ଶୁଘ୍ନୀଙ୍କ କଥା ଅନୁସାରେ ଯାହା କରିଥିଲେ—
ସଂପ୍ରାପ୍ତେ କାର୍ତିକେ ମାସି ଶୁକ୍ଲପକ୍ଷେ କୁରୂତ୍ତମ ନରୋ ଵା ଯଦି ଵା ନାରୀ ଏକଭକ୍ତଂ ପ୍ରକଲ୍ପଯେତ୍ ।।4.69.
କାର୍ତ୍ତିକ ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ଆସିଲେ, ହେ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପୁରୁଷ କିମ୍ବା ନାରୀ ଏକବେଳି ଭୋଜନ କଲେ—
ତତୋ ମଧ୍ଯାହ୍ନସମଯେ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଧେନୁଂ ସଵତ୍ସିକାମ୍
ତାପରେ, ମଧ୍ୟାହ୍ନ ସମୟରେ, ଛୋଟ ଗାଈ ସହିତ ଗାଈକୁ ଦେଖିଲେ—
ବ୍ରାହ୍ମଣକ୍ଷତ୍ରିଯଵିଶାଂ ଶୂଦ୍ରାଣାଂ ସ୍ତ୍ରୀଜନେଶ୍ଵର
ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ ଓ ଶୂଦ୍ରମାନେ, ହେ ନାରୀଙ୍କ ନାଥ—
କୁଂକୁମାଲକ୍ତକୈର୍ଦୀପୈର୍ମାଷାନ୍ନଵଟକୈଃ ଶୁଭୈଃ
କୁଙ୍କୁମ, ଆଲକ୍ତକ, ଦୀପ ଓ ଶୁଭ ମାଷ ଚକୁଳି ସହିତ—
ଓଁ ମାତା ରୁଦ୍ରାଣାଂ ଦୁହିତା ଵସୂନାଂ ସ୍ଵସାଦିତ୍ଯାନାମମୃତସ୍ଯ ନାଭିଃ
ଓଁ, ରୁଦ୍ରମାନେର ମାଆ, ବସୁମାନେର ଝିଅ, ଆଦିତ୍ୟମାନେର ଭଉଣୀ, ଅମୃତର ନାଭି—
ଇତ୍ଥଂ ସଂପୂଜ୍ଯ ଗାଂ ପୃଷ୍ଟ୍ଵା ପଶ୍ଚାତ୍ତାଂ ଚ କ୍ଷମାପଯେତ୍ ମାତର୍ମମାଭିଲଷିତଂ ସଫଲଂ କୁରୁ ନଂଦିନି
ଏଭଳି ଗାଈଙ୍କୁ ପୂଜି, ପଛରେ ଶିର ନମାଇ, ତାଙ୍କୁ କ୍ଷମା ମାଗିବା ଉଚିତ: 'ମାଆ, ନନ୍ଦିନୀ, ମୋ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କର।'
ଏଵମଭ୍ଯର୍ଚଯେଦେକାଂ ଗାମେତଦ୍ଧି ଗଵାହ୍ନିକମ୍
ଏଭଳି ଏକଟି ଗାଉଁକୁ ପ୍ରତିଦିନ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ଏହି ହେଉଛି ଗାଉଁ ପାଇଁ ପ୍ରତିଦିନର କ୍ରିୟା।
ତଦ୍ଦିନେ ତାପିକାପକ୍ଵଂ ସ୍ଥାଲୀପାକଂ ଚ ଵର୍ଜଯେତ୍
ସେହି ଦିନ ସୂର୍ଯ୍ୟର ତାପରେ ରାନ୍ଧା ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାତ୍ରରେ ଚାଉଳ ରାନ୍ଧିବା ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା ନାହିଁ।
ଯାଵଂତି ଗାତ୍ରେ ରୋମାଣି ଗଵାଂ କୌରଵନଂଦନ
କୌରବ ଆନନ୍ଦ, ଗାଉଁର ଦେହରେ ଯେତେ ଟି ଚୁଲ ଅଛି, ସେତେ ଗାଉଁ ଅଛି।
ମେରୋଃ ପୁର୍ଯଷ୍ଟକଂ ରମ୍ଯମିଂଦ୍ରାଗ୍ନିଯମରକ୍ଷସାମ୍ ତାସାମୁପରି ଗୋଲୋକସ୍ତତ୍ର ଯାତି ସ ଗୋଵ୍ରତୀ
ମେରୁ ପର୍ବତର ଆଠଟି ସୁନ୍ଦର ସହର, ଯେଉଁଠାରେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଅଗ୍ନି, ଯମ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ରହନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ଉପରେ ଗୋଲୋକ ଅଛି; ଗୋବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ସେଠାକୁ ଯାଉଛନ୍ତି।
ଊର୍ଜେ ସିତେ ଦ୍ଵିଦଶମେଽହନି ଗାଂ ସଵତ୍ସାଂ ଯାଃ ପୂଜଯଂତି କୁସୁମୈର୍ଵଟକୈଶ୍ଚ ହୃଦ୍ଯୈଃ 4.69.
ଉର୍ଜା ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ଦ୍ୱାଦଶୀ ଦିନରେ, ଯେଉଁମାନେ ଗାଉଁ ଓ ତାହାର ଛାଣିକୁ ଫୁଲ ଓ ମନୋହର ମାଳାରେ ପୂଜା କରନ୍ତି—
ଦେଵଶଯନୋତ୍ଥାପନଦ୍ଵାଦଶୀଵ୍ରତଵର୍ଣନମ୍ କଟଦାନଂ ସମୁତ୍ଥାନଂ ଚାତୁର୍ମାସ୍ଯଵ୍ରତକ୍ରମମ୍
ଦେବଶୟନ ଓ ଉତ୍ଥାପନ ଦ୍ୱାଦଶୀ ବ୍ରତର ବିବରଣା: ଚଟା ଦାନ, ଉଠିବା, ଚତୁର୍ମାସ୍ୟ ବ୍ରତର କ୍ରମ।
ଦେଵଃ କିମର୍ଥଂ ସ୍ଵପିତି କିଂ ଵିଧାନଂ ସଦା ଵଦ
ଦେବତା କାହିଁକି ଶୁଯାନ୍ତି? କେଉଁ ପ୍ରକାର ନିୟମ ଅଛି? ସଦା ମୋତେ କହ।
କେ ମଂତ୍ରାଃ କେ ଚ ନିଯମା ଵ୍ରତାନ୍ଯଥ କ୍ରିଯା ଚ କା
କେଉଁ ମନ୍ତ୍ର ଅଛି, କେଉଁ ନିୟମ ଅଛି, କେଉଁ ବ୍ରତ ଅଛି, ଏବଂ କେଉଁ ପ୍ରକାର କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ?