ତତସ୍ତେ ମୁନଯଃ କ୍ରୁଦ୍ଧା ବ୍ରହ୍ମଦତ୍ତାଂ ମହାସ୍ଵନାମ୍
ତାପରେ ମୁନିମାନେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧ୍ୱନି କରିଥିଲେ।
ଶବ୍ଦେନ ତେନ ଵ୍ଯାଘ୍ରୋଽପି ମୁକ୍ତ୍ଵା ଗାଵଂ ସଵ ତ୍ସିକାମ୍ ତଂ ପ୍ରପଶ୍ଯଂତି ଯେ ପାର୍ଥ ତେ ରୁଦ୍ରା ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ
ସେଇ ଧ୍ୱନିରେ ବାଘ ଗାଈ ଓ ତାର ଛୁଆକୁ ଛାଡିଦେଲା; ଯେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖନ୍ତି, ହେ ପାର୍ଥ, ସେମାନେ ରୁଦ୍ର, ଏଠାରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଅଥ ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷତାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠସ୍ତେଷାଂ ଦେଵୋ ମହେଶ୍ଵରଃ
ତାପରେ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବ ମହେଶ୍ୱର ସ୍ୱୟଂ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।
ଉମାସହାଯୋ ଵରଦଃ ସସ୍ଵାମୀ ସଵିନାଯକଃ
ଉମାଙ୍କ ସହିତ, ଦାତା, ସ୍ୱାମୀ ଓ ବିନାୟକ ସହିତ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ।
ଵୀରଭଦ୍ରା ଚ ଚାମୁଂଡା ଘଂଟାକର୍ଣାଦିଭିର୍ଵୃତା ଦେଵଦାନଵଗନ୍ଧର୍ଵମୁନିଵିଦ୍ଯାଧରୋରଗୈଃ
ବୀରଭଦ୍ର ଓ ଚାମୁଣ୍ଡା, ଘଣ୍ଟାକର୍ଣ୍ଣ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଘେରିଥିଲେ; ଦେବ, ଦାନବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ମୁନି, ବିଦ୍ୟାଧର ଓ ସର୍ପମାନେ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।
ପ୍ରଣମ୍ଯ ଦେଵଦେଵାଯ ପତ୍ନୀଭିଃ ସହିତୈରୁମା
ଉମା ତାଙ୍କର ସହଧର୍ମିଣୀମାନେ ସହିତ ଦେବଦେବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ।
କାର୍ତିକେ ଶୁକ୍ଲପକ୍ଷେ ତୁ ଦ୍ଵାଦଶ୍ଯାଂ ନଂଦିନୀଵ୍ରତମ୍ 4.69.
କାର୍ତ୍ତିକ ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ଦ୍ୱାଦଶୀ ତିଥିରେ ନନ୍ଦିନୀ ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୁଏ।
ଉତ୍ତାନପାଦେନ ତଥା ଵ୍ରତଂ ଚୀର୍ଣମିଦଂ ଶୃଣୁ
ଏହି ବ୍ରତ ଉତ୍ତାନପାଦ ମଧ୍ୟ କରିଥିଲେ; ଏହି କଥା ଶୁଣ।
ତସ୍ଯ ଭାର୍ଯା ଦ୍ଵଯଂ ଚାସୀଦ୍ରୁଚିଶୁଘ୍ନୀତି ଵିଶ୍ରୁତମ୍
ତାଙ୍କର ଦୁଇଜଣ ଜଣା ପତ୍ନୀ ଥିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ରୁଚି ଓ ଶୁଘ୍ନୀ ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ରୁଚ୍ଯାଃ ସମର୍ପିତଃ ଶୁଘ୍ନ୍ଯା ଧ୍ରୁଵୋଽଯଂ ରକ୍ଷ୍ଯତାଂ ସଖି
ରୁଚି ତାଙ୍କ ପୁଅ ଧ୍ରୁବକୁ ଶୁଘ୍ନୀଙ୍କୁ ଦେଇ କହିଲେ, 'ମିତ୍ର, ଏହାକୁ ରକ୍ଷା କର।'
ରୁଚୀ ରସଵତୀଂ ନିତ୍ଯଂ ପ୍ରତ୍ଯହଂ କୁରୁତେ ଗୃହେ
ରୁଚି ପ୍ରତିଦିନ ଘରେ ସ୍ବାଦିଷ୍ଟ ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରୁଥିଲେ।
କଦାଚିତ୍କ୍ରୋଧମାତ୍ସର୍ଯାତ୍ସାପତ୍ନ୍ଯଂ ଦର୍ଶିତଂ ତଯା
କେବେ କେବେ କ୍ରୋଧ ଓ ଇର୍ଷ୍ୟାରୁ ସାପତ୍ନୀ ଭାବ ଦେଖାଇଥିଲେ।
ତାପିକାଯାଂ ତଥା ସ୍ଥାଲ୍ଯାଂ ପକ୍ଵସିଦ୍ଧଃ ସୁସଂ ସ୍କୃତଃ
ତାପିକା ଓ ଥାଳିରେ ଭଲଭାବେ ପକାଯାଇ ସଜାଯାଇଥିଲା।
ତଂ ଵୈ ଭକ୍ଷଯିତୁଂ ଦୁଷ୍ଟା ସାମିଷଂ ଭୋଜନଂ କିଲ
ସେ ଦୁଷ୍ଟା ଏହି ଖାଦ୍ୟକୁ ମାଂସ ମିଶାଇ ଖାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ।
ତଥୈଵ ପ୍ରହସନ୍ବାଲୋ ମାତୁରୁତ୍ସଂଗଜୋଽଭଵତ୍
ସେହିପରି, ସେ ଛୁଆ ହସିଲା ଏବଂ ମାଆର କୋଳରେ ବସିଗଲା।
କିମେତଦ୍ବ୍ରୂହି ଵୃତ୍ତାଂତଂ କସ୍ଯେଯଂ ଵ୍ଯୁଷ୍ଟିରୁତ୍ତମା
ଏହା କଣ? ମୋତେ କହ, ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଜାଗ୍ରତି କାହାର?
ସତ୍ଯଂସତ୍ଯଂ ପୁନଃ ସତ୍ଯଂ ଯେନ ଜୀଵତି ତେ ସୁତଃ 4.69.
ସତ୍ୟ, ସତ୍ୟ, ପୁଣି ସତ୍ୟ—ତୁମର ପୁଅ କିପରି ବଞ୍ଚିଲେ?
ପକ୍ଵଃ ସ୍ଵଯଂ କୃତଃ ସ୍ଥାଲ୍ଯାଂ ଵ୍ଯଞ୍ଜନୈଃ ସହ ଭୋଜନୈଃ
ସେ ଝୋଲାରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରାନ୍ଧାଯାଇଥିଲେ, ମସଲା ଓ ଖାଦ୍ୟ ସହିତ।
କିଂ ତେ ସିଦ୍ଧା ମହାଵିଦ୍ଯା ମୃତସଞ୍ଜୀଵନୀ ଶୁଭା
ତୁମେ କି ସେ ମହାବିଦ୍ୟା, ମୃତସଞ୍ଜୀବନୀ ଜାଣିଛ?
କଥଯସ୍ଵ ମହାଭାଗେ ସତ୍ଯଂସତ୍ଯଂ ଭଗିନ୍ଯସି
ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ, ମୋ ଭଉଣୀ, ସତ୍ୟ କହ, ସତ୍ୟ କହ।
କାର୍ତ୍ତିକେ ଚୈଵ ଦ୍ଵାଦଶ୍ଯାଂ ଯଥା ଚାନୁଷ୍ଠିତଂ ପୁରା
କାର୍ତ୍ତିକ ମାସର ଦ୍ୱାଦଶୀ ତିଥିରେ, ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି କରାଯାଇଥିଲା, ସେହିପରି।
ଵତ୍ସୋ ମେ ଵତ୍ସଵେଲାଯାଂ ମୃତୋଽର୍ଥଂ ଲଭତେ ପୁନଃ
ମୋ ଛୋଟ ଗାଈ, ଗାଈ ଦାନ ସମୟରେ ମରିଥିଲେ, ପୁଣି ଜୀବନ ପାଇଥିଲେ।
ଯଥାର୍ଥମେତଦ୍ଵ୍ଯାଖ୍ଯାତଂ ତେ ଚ ଗୋଦ୍ଵାଦଶୀଵ୍ରତମ୍
ଏହିପରି ଯଥାର୍ଥ ଭାବେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଇଛି, ଏବଂ ଗୋଦ୍ୱାଦଶୀ ବ୍ରତର କଥା ମଧ୍ୟ।
ଏଵମୁକ୍ତଂ ଵ୍ରତଂ ଚୀର୍ଣଂ ରୁଚ୍ଯା ପୁତ୍ରାଃ ସୁଖଂ ଧନମ୍
ଏଭଳି ବ୍ରତ ପାଳନ କରାଗଲା; ରୁଚି ଦ୍ୱାରା ପୁଅ, ସୁଖ ଓ ଧନ ମିଳିଲା।
ବ୍ରହ୍ମଣା ସୃଷ୍ଟିକାରେଣ ରୁଚିର୍ଭର୍ତ୍ରା ସହାସିତା ଧୁଵର୍କ୍ଷେ ଚ ଯଦା ଦୃଷ୍ଟେ ଲୋକଃ ପାପୈଃ ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ
ବ୍ରହ୍ମା, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ରୁଚିଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ସହ ହସିଥିଲେ; ଧୂବ ବୃକ୍ଷ ଦେଖିଲେ ଲୋକେ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି।
ଯତ୍କୃତଂ ଶୁଘ୍ନିଵଚନାଦ୍ରୁଚ୍ଯା ଯଦୁକୁଲୋଦ୍ଭଵ
ଯଦୁବଂଶର ଜନ୍ମ ରୁଚି, ଶୁଘ୍ନୀଙ୍କ କଥା ଅନୁସାରେ ଯାହା କରିଥିଲେ—
ସଂପ୍ରାପ୍ତେ କାର୍ତିକେ ମାସି ଶୁକ୍ଲପକ୍ଷେ କୁରୂତ୍ତମ ନରୋ ଵା ଯଦି ଵା ନାରୀ ଏକଭକ୍ତଂ ପ୍ରକଲ୍ପଯେତ୍ ।।4.69.
କାର୍ତ୍ତିକ ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ଆସିଲେ, ହେ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପୁରୁଷ କିମ୍ବା ନାରୀ ଏକବେଳି ଭୋଜନ କଲେ—
ତତୋ ମଧ୍ଯାହ୍ନସମଯେ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଧେନୁଂ ସଵତ୍ସିକାମ୍
ତାପରେ, ମଧ୍ୟାହ୍ନ ସମୟରେ, ଛୋଟ ଗାଈ ସହିତ ଗାଈକୁ ଦେଖିଲେ—
ବ୍ରାହ୍ମଣକ୍ଷତ୍ରିଯଵିଶାଂ ଶୂଦ୍ରାଣାଂ ସ୍ତ୍ରୀଜନେଶ୍ଵର
ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ ଓ ଶୂଦ୍ରମାନେ, ହେ ନାରୀଙ୍କ ନାଥ—
କୁଂକୁମାଲକ୍ତକୈର୍ଦୀପୈର୍ମାଷାନ୍ନଵଟକୈଃ ଶୁଭୈଃ
କୁଙ୍କୁମ, ଆଲକ୍ତକ, ଦୀପ ଓ ଶୁଭ ମାଷ ଚକୁଳି ସହିତ—