ତପସ୍ଯତା ତତ୍ର ତେଷାଂ ମୁନୀନାଂ ଦର୍ଶନାର୍ଥିନାମ୍
ସେଠାରେ ମୁନିମାନେ ଦର୍ଶନ ପାଇବାକୁ ଆଶା କରି ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ଥିଲେ।
ବଭୂଵ ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଵୃଦ୍ଧୋ ଜରାପାଂଡୁରମୂର୍ଦ୍ଧଜଃ ଉମାପି ଚକ୍ରେ ଗୋରୂପଂ ଶୃଣୁ ତତ୍ପାର୍ଥ ଯାଦୃଶମ୍
ସେତେବେଳେ ବୟସ୍କ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦେଖାଦେଲେ, ତାଙ୍କର କେଶ ପକା ଓ ଧଳା ଥିଲା। ଉମା ମଧ୍ୟ ଗାଈର ରୂପ ଧାରଣ କଲେ—ହେ ପାର୍ଥ, ଏହା କିପରି ହେଲା, ଶୁଣ।
କ୍ଷୀରୋଦତୋଯସଂଭୂତା ଯାଃ ପୁରାମୃତମଂଥନେ
ପୁରୁଣା କାଳରେ ଅମୃତ ମନ୍ଥନ ସମୟରେ ଯେଉଁମାନେ କ୍ଷୀରସାଗରରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ,
ନନ୍ଦା ସୁଭଦ୍ରା ସୁରଭୀ ସୁଶୀଲା ବହୁଲା ଇତି
ନନ୍ଦା, ସୁଭଦ୍ରା, ସୁରଭି, ସୁଶୀଳା ଓ ବହୁଳା—ଏହିମାନେ,
ଜମଦଗ୍ନିଭାରଦ୍ଵାଜଵଶିଷ୍ଠାସିତଗୌତମାଃ
ଜମଦଗ୍ନି, ଭାରଦ୍ୱାଜ, ବଶିଷ୍ଠ, ଅସିତ ଓ ଗୌତମ,
ଗୋମଯଂ ରୋଚନା ମୂତ୍ରଂ କ୍ଷୀରଂ ଦଧି ଘୃତଂ ଗଵାମ୍
ଗାଈର ଗୋବର, ହଳଦୀ, ମୁତ୍ର, ଦୁଧ, ଦହି ଓ ଘିଅ—ଏସବୁ ଗାଈରୁ ମିଳେ।
ଗୋମଯାଦୁତ୍ଥିତଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ବିଲ୍ଵଵୃକ୍ଷଃ ଶିଵପ୍ରିଯଃ ବୀଜାନ୍ଯୁତ୍ପଲପଦ୍ମାନାଂ ପୁନର୍ଜାତାନି ଗୋମଯାତ୍ ।। 4.69.
ଗୋବରରୁ ଶୁଭ ବିଲ୍ବ ଗଛ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି, ଯାହା ଶିବଙ୍କ ପ୍ରିୟ। ଗୋବରରୁ ପୁଣି ଉତ୍ପଳ ଓ ପଦ୍ମର ବୀଜ ଜନ୍ମ ନେଇଛି।
ଗୋରୋଚନା ଚ ମାଂଗଲ୍ଯା ପଵିତ୍ରା ସର୍ଵସାଧିକା ଆହାରଃ ସର୍ଵଦେଵାନାଂ ଶିଵସ୍ଯ ଚ ଵିଶେଷତଃ
ଗାଈର ହଳଦୀ ଅତି ମଙ୍ଗଳମୟ, ପବିତ୍ର ଓ ସବୁଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ। ଏହା ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କର ଖାଦ୍ୟ, ବିଶେଷକରି ଶିବଙ୍କର।
ଯଦ୍ବୀଜଂ ଜଗତଃ କିଞ୍ଚିତ୍ତଜ୍ଜ୍ଞେଯଂ କ୍ଷୀରସଂଭଵମ୍ ଘୃତାଦମୃତମୁତ୍ପନ୍ନଂ ଦେଵାନାଂ ତୃପ୍ତିକାରଣମ୍
ଏହି ସଂସାରରେ ଯେଉଁସବୁ ବୀଜ ଅଛି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଦୁଧରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ବୋଲି ଜାଣିବା ଉଚିତ। ଘିଅରୁ ଅମୃତ ଜନ୍ମ ନେଇଛି, ଯାହା ଦେବତାଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରେ।
ବ୍ରାହ୍ମଣାଶ୍ଚୈଵ ଗାଵଶ୍ଚ କୁଲମେକଂ ଦ୍ଵିଧା କୃତମ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଗାଈ—ଏମାନେ ଏକ ପରିବାର, କିନ୍ତୁ ଦୁଇ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ।
ଗୋଷୁ ଯଜ୍ଞାଃ ପ୍ରଵର୍ତଂତେ ଗୋଷୁ ଦେଵାଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତାଃ
ଗାଈମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯଜ୍ଞ ହୁଏ; ଗାଈମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦେବତାମାନେ ବସିଛନ୍ତି।
ଶୃଙ୍ଗମୂଲେ ଗଵାଂ ନିତ୍ଯଂ ବ୍ରହ୍ମା ଵିଷ୍ଣୁଶ୍ଚ ସଂସ୍ଥିତୌ
ଗାଈର ଶିଙ୍ଗର ମୂଳରେ ସଦା ବ୍ରହ୍ମା ଓ ବିଷ୍ଣୁ ବସିଛନ୍ତି।
ଶିଵୋ ମଧ୍ଯେ ମହାଦେଵଃ ସର୍ଵକାରଣକାରଣମ୍
ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଶିବ, ମହାଦେବ, ସମସ୍ତ କାରଣର କାରଣ ରହିଛନ୍ତି।
କଂବଲାଶ୍ଵତରୌ ନାଗୌ ନାସାପୁଟସମାଶ୍ରିତୌ
କମ୍ବଳ ଓ ଅଶ୍ୱତର, ଏହି ଦୁଇଟି ସର୍ପ, ଗାଈର ନାକର ଛିଦ୍ରରେ ବସିଛନ୍ତି।
ଦଂତେଷୁ ଵସଵଃ ସର୍ଵେ ଜିହ୍ଵାଯାଂ ଵରୁଣଃ ସ୍ଥିତଃ
ଗାଈର ଦାନ୍ତରେ ସମସ୍ତ ବସୁ ଅଛନ୍ତି, ଓ ଜିଭରେ ବରୁଣ ବସିଛନ୍ତି।
ସଂଧ୍ଯାଦ୍ଵଯଂ ତଥେଷ୍ଟାଭ୍ଯାଂ ଗ୍ରୀଵାଯାଂ ଚ ପୁରଂଦରଃ
ଗାଈର ଗଳାରେ ଦୁଇ ସଂଧ୍ୟା ଓ ଆଶା କରାଯାଇଥିବା ଦେବତାମାନେ ଅଛନ୍ତି, ପୁରନ୍ଦର ମଧ୍ୟ ଏଠି ଅଛନ୍ତି।
ଚତୁଷ୍ପାତ୍ସକଲୋ ଧର୍ମୋ ନିତ୍ଯଂ ଜଂଘାସୁ ତିଷ୍ଠତି 4.69.
ଚାରିଟି ପାଉଁଥିବା ଗାଈର ଜଂଘାରେ ସମସ୍ତ ଧର୍ମ ସଦା ବସିଥାଏ।
ଖୁରାଣାଂ ପଶ୍ଚିମେ ଭାଗେ ରାକ୍ଷସାଃ ସଂପ୍ରତିଷ୍ଠିତାଃ
ଗାଈର ଖୁରର ପଛ ଭାଗରେ ରାକ୍ଷସମାନେ ବସିଛନ୍ତି।
ଶ୍ରୋଣୀତଟସ୍ଥାଃ ପିତରଃ କପୋଲେଷୁ ଚ ମାନଵାଃ
ଶ୍ରୋଣିର ପାର୍ଶ୍ୱରେ ପୂର୍ବଜମାନେ ଅଛନ୍ତି, ଏବଂ ଗାଲରେ ମଣିଷମାନେ ଅଛନ୍ତି ।
ଆଦିତ୍ଯା ରଶ୍ମଯୋ ଵାଲାଃ ପିଣ୍ଡୀଭୂତା ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତାଃ
ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣଗୁଡିକ ଚୁଲ ଭାବରେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ଅଛି ।
ତ୍ରଯସ୍ତ୍ରିଂଶଦ୍ଦେଵକୋଟ୍ଯୋ ରୋମକୂପେ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତାଃ
ତିରିସି ଖର୍ବ ଦେବତାମାନେ କେଶର ରୋମକୁପରେ ବସିଛନ୍ତି।
ଚତ୍ଵାରଃ ସାଗରାଃ ପ୍ରୋକ୍ତା ଗଵାଂ ଯେ ତୁ ପଯୋଧରାଃ
ଚାରିଟି ସାଗରକୁ ଗାଁର ଅସୁଧା ଭାବରେ କହାଯାଇଛି।
ଜଠରେ ଗାର୍ହପତ୍ଯୋଽଗ୍ନିର୍ଦକ୍ଷିଣାଗ୍ନିର୍ହୃଦିସ୍ଥିତଃ
ପେଟରେ ଗାର୍ହପତ୍ୟ ଅଗ୍ନି ଅଛି; ହୃଦୟରେ ଦକ୍ଷିଣ ଅଗ୍ନି ବସିଛି।
ଅସ୍ଥିଵ୍ଯଵସ୍ଥିତାଃ ଶୈଲା ମଜ୍ଜାସୁ କ୍ରତଵଃ ସ୍ଥିତାଃ
ହାଡ଼ରେ ପାହାଡ଼ ଅଛି; ମଜ୍ଜାରେ ்ୟଜ୍ଞ ରହିଛି।
ସୁରକ୍ତପୀତକୃଷ୍ଣାଦୌ ଗଵାଂ ଵର୍ଣେ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତାଃ
ଗାଁ ରଙ୍ଗ ଲାଲ, ସାଧା, ହଳଦିଆ ଓ କଳା — ଏହି ଚାରିଟି ରୂପରେ ଗାଁ ର ରୂପ ନିଶ୍ଚିତ ହୋଇଛି।
ସଂସ୍ମୃତ୍ଯ ତତ୍କ୍ଷଣାଦ୍ଗୌରୀ ଇଯେଷ ସଦୃଶୀଂ ତନୁମ୍
ସେହି ଦୃଶ୍ୟକୁ ମନେ ପକାଇ, ଗୌରୀ ଏହି ରୂପ ସହିତ ଏକ ସମାନ ଦେହ ପାଇଁ ଚାହିଲେ।
ଷଡୁନ୍ନତାଂ ପଞ୍ଚନିମ୍ନାଂ ମଂଡୂକାକ୍ଷୀଂ ସୁଵାଲଧିମ୍ 4.69.
ଅଂଶ ଛଅଟି ଉଠିଥିଲା, ପାଞ୍ଚଟି ନମିଥିଲା; ମେଢ଼କ ଭଳି ଆଖି, ଲାଗି ଶୁଭ୍ର ଚିହ୍ନ ଓ ଲାଗି ଚୁଆ ଚୁଲ।
ସୁଶୀଲାଂ ଚ ସୁତସ୍ନେହାଂ ସୁକ୍ଷୀରାଂ ସୁପଯୋଧରାମ୍
ସୁଭାବ ଥିଲା, ଛୁଆ ପ୍ରତି ମମତା ଥିଲା, ଦୁଧ ମିଠା ଥିଲା, ଅଂତୁ ମନୋହର ଥିଲା।
ଚର୍ଯଯା ପ୍ରତରନ୍ହୃଷ୍ଟୋ ମହାଦେଵଃ ସ୍ଵଚେତସି
ସେ ଦିନ ଶକାଳେ ତାଙ୍କର ଚଳାଚଳ ଦେଖି ମହାଦେବ ନିଜ ମନରେ ବହୁତ ଖୁସି ହେଲେ।
ଦତ୍ତ୍ଵା କୁଲପତେଃ ପାର୍ଶ୍ଵଂ ଭୃଗୋସ୍ତାଂ ଗାଂ ନ୍ଯଵେଦଯତ୍
ସେ ଗାଉକୁ କୁଳପତିଙ୍କ ପାଖରେ ଦେଇ, ଭୃଗୁଙ୍କୁ ଏହି ଗାଉକୁ ଉପସ୍ଥାପନ କଲେ।