ଅସ୍ତି ପାର୍ଥ ମହାବାହୋ ପାଂଡଵାନାଂ ଧୁରଂଧର
ହେ ପାର୍ଥ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ଆଧାର ତୁମେ,
ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଉଵାଚ କେଯଂ ଗୋଦ୍ଵାଦଶୀ ନାମ ଵିଧାନଂ ତତ୍ର କୀଦୃଶମ୍
ଯୁଧିଷ୍ଠିର ପଚାରିଲେ: ଏହି ଗୋଦ୍ୱାଦଶୀ ବ୍ରତ କଣ ଓ ଏହାର ବିଧି କେମିତି?
ଏତତ୍ସର୍ଵଂ ହରେ ବ୍ରୂହି ପାହି ମାଂ ନରକାର୍ଣଵାତ୍
ହେ ହରି, ଏହି ସବୁ କଥା ମୋତେ କୁହ, ଏବଂ ମୋତେ ନରକ ସମୁଦ୍ରରୁ ରକ୍ଷା କର ।
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଉଵାଚ ତପଶ୍ଚଚାର ଵିପୁଲଂ ନାମଵ୍ରତଧରା ଗିରୌ
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ: ବ୍ରତଧାରୀ ବ୍ୟକ୍ତି ପାହାଡ଼ରେ ଭାରି ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ ।
ହର୍ଷେଣ ମହତାଵିଷ୍ଟା ଦୈଵଦର୍ଶନକାଂକ୍ଷଯା
ସେ ଦେବତାଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇବା ଆଶାରେ ବଡ଼ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଯାଇଥିଲେ ।
ପାରିଯାତ୍ରେ ସିଦ୍ଧପାତ୍ରେ ରମ୍ଯେ ତଂଦୁଲିକାଶ୍ରମେ
ପାରିୟାତ୍ର ପାହାଡ଼ର ସିଦ୍ଧପାଟ ଅଞ୍ଚଳର ସୁନ୍ଦର ତାମ୍ବୁଳି ଆଶ୍ରମରେ,
ତାପସାରଣ୍ଯମତୁଲଂ ଦିଵ୍ଯକାନନମଂଡିତମ୍ 4.69.
ଅପୂର୍ବ ତାପସ୍ୟା ଅରଣ୍ୟରେ, ଦିବ୍ୟ ବନମାଳାରେ ଶୋଭିତ,
ଵଲ୍କଲାଜିନସଂଵୀତେର୍ଭୃଗୋରାଶ୍ରମମଂଡଲମ୍
ବଳ୍କଳ ଓ ଚର୍ମ ପିନ୍ଧିଥିବା ଭୃଗୁଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ମଣ୍ଡଳରେ,
ପ୍ରଶାଂତସିଂହହରିଣଂ ସର୍ଵଵସ୍ତୁଗତଦ୍ରୁମମ୍
ଶାନ୍ତ ସିଂହ, ହରିଣ ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ପଶୁପକ୍ଷୀ, ଗଛଗଛାଳି ଥିଲା ।
ସିଂହଵ୍ଯାଘ୍ରଗଜୈର୍ଭିନ୍ନଂ ହରିଣୈଃ ଶବରୈଃ ଶଶୈଃ
ସେଠି ସିଂହ, ବାଘ, ହାତୀ, ହରିଣ, ଶବର ଓ ଶଶକ ଦ୍ୱାରା ଅଞ୍ଚଳଟି ବିଭକ୍ତ ହୋଇଥିଲା ।
ତପସ୍ଯତା ତତ୍ର ତେଷାଂ ମୁନୀନାଂ ଦର୍ଶନାର୍ଥିନାମ୍
ସେଠାରେ ମୁନିମାନେ ଦର୍ଶନ ପାଇବାକୁ ଆଶା କରି ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ଥିଲେ।
ବଭୂଵ ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଵୃଦ୍ଧୋ ଜରାପାଂଡୁରମୂର୍ଦ୍ଧଜଃ ଉମାପି ଚକ୍ରେ ଗୋରୂପଂ ଶୃଣୁ ତତ୍ପାର୍ଥ ଯାଦୃଶମ୍
ସେତେବେଳେ ବୟସ୍କ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦେଖାଦେଲେ, ତାଙ୍କର କେଶ ପକା ଓ ଧଳା ଥିଲା। ଉମା ମଧ୍ୟ ଗାଈର ରୂପ ଧାରଣ କଲେ—ହେ ପାର୍ଥ, ଏହା କିପରି ହେଲା, ଶୁଣ।
କ୍ଷୀରୋଦତୋଯସଂଭୂତା ଯାଃ ପୁରାମୃତମଂଥନେ
ପୁରୁଣା କାଳରେ ଅମୃତ ମନ୍ଥନ ସମୟରେ ଯେଉଁମାନେ କ୍ଷୀରସାଗରରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ,
ନନ୍ଦା ସୁଭଦ୍ରା ସୁରଭୀ ସୁଶୀଲା ବହୁଲା ଇତି
ନନ୍ଦା, ସୁଭଦ୍ରା, ସୁରଭି, ସୁଶୀଳା ଓ ବହୁଳା—ଏହିମାନେ,
ଜମଦଗ୍ନିଭାରଦ୍ଵାଜଵଶିଷ୍ଠାସିତଗୌତମାଃ
ଜମଦଗ୍ନି, ଭାରଦ୍ୱାଜ, ବଶିଷ୍ଠ, ଅସିତ ଓ ଗୌତମ,
ଗୋମଯଂ ରୋଚନା ମୂତ୍ରଂ କ୍ଷୀରଂ ଦଧି ଘୃତଂ ଗଵାମ୍
ଗାଈର ଗୋବର, ହଳଦୀ, ମୁତ୍ର, ଦୁଧ, ଦହି ଓ ଘିଅ—ଏସବୁ ଗାଈରୁ ମିଳେ।
ଗୋମଯାଦୁତ୍ଥିତଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ବିଲ୍ଵଵୃକ୍ଷଃ ଶିଵପ୍ରିଯଃ ବୀଜାନ୍ଯୁତ୍ପଲପଦ୍ମାନାଂ ପୁନର୍ଜାତାନି ଗୋମଯାତ୍ ।। 4.69.
ଗୋବରରୁ ଶୁଭ ବିଲ୍ବ ଗଛ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି, ଯାହା ଶିବଙ୍କ ପ୍ରିୟ। ଗୋବରରୁ ପୁଣି ଉତ୍ପଳ ଓ ପଦ୍ମର ବୀଜ ଜନ୍ମ ନେଇଛି।
ଗୋରୋଚନା ଚ ମାଂଗଲ୍ଯା ପଵିତ୍ରା ସର୍ଵସାଧିକା ଆହାରଃ ସର୍ଵଦେଵାନାଂ ଶିଵସ୍ଯ ଚ ଵିଶେଷତଃ
ଗାଈର ହଳଦୀ ଅତି ମଙ୍ଗଳମୟ, ପବିତ୍ର ଓ ସବୁଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ। ଏହା ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କର ଖାଦ୍ୟ, ବିଶେଷକରି ଶିବଙ୍କର।
ଯଦ୍ବୀଜଂ ଜଗତଃ କିଞ୍ଚିତ୍ତଜ୍ଜ୍ଞେଯଂ କ୍ଷୀରସଂଭଵମ୍ ଘୃତାଦମୃତମୁତ୍ପନ୍ନଂ ଦେଵାନାଂ ତୃପ୍ତିକାରଣମ୍
ଏହି ସଂସାରରେ ଯେଉଁସବୁ ବୀଜ ଅଛି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଦୁଧରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ବୋଲି ଜାଣିବା ଉଚିତ। ଘିଅରୁ ଅମୃତ ଜନ୍ମ ନେଇଛି, ଯାହା ଦେବତାଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରେ।
ବ୍ରାହ୍ମଣାଶ୍ଚୈଵ ଗାଵଶ୍ଚ କୁଲମେକଂ ଦ୍ଵିଧା କୃତମ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଗାଈ—ଏମାନେ ଏକ ପରିବାର, କିନ୍ତୁ ଦୁଇ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ।
ଗୋଷୁ ଯଜ୍ଞାଃ ପ୍ରଵର୍ତଂତେ ଗୋଷୁ ଦେଵାଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତାଃ
ଗାଈମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯଜ୍ଞ ହୁଏ; ଗାଈମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦେବତାମାନେ ବସିଛନ୍ତି।
ଶୃଙ୍ଗମୂଲେ ଗଵାଂ ନିତ୍ଯଂ ବ୍ରହ୍ମା ଵିଷ୍ଣୁଶ୍ଚ ସଂସ୍ଥିତୌ
ଗାଈର ଶିଙ୍ଗର ମୂଳରେ ସଦା ବ୍ରହ୍ମା ଓ ବିଷ୍ଣୁ ବସିଛନ୍ତି।
ଶିଵୋ ମଧ୍ଯେ ମହାଦେଵଃ ସର୍ଵକାରଣକାରଣମ୍
ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଶିବ, ମହାଦେବ, ସମସ୍ତ କାରଣର କାରଣ ରହିଛନ୍ତି।
କଂବଲାଶ୍ଵତରୌ ନାଗୌ ନାସାପୁଟସମାଶ୍ରିତୌ
କମ୍ବଳ ଓ ଅଶ୍ୱତର, ଏହି ଦୁଇଟି ସର୍ପ, ଗାଈର ନାକର ଛିଦ୍ରରେ ବସିଛନ୍ତି।
ଦଂତେଷୁ ଵସଵଃ ସର୍ଵେ ଜିହ୍ଵାଯାଂ ଵରୁଣଃ ସ୍ଥିତଃ
ଗାଈର ଦାନ୍ତରେ ସମସ୍ତ ବସୁ ଅଛନ୍ତି, ଓ ଜିଭରେ ବରୁଣ ବସିଛନ୍ତି।
ସଂଧ୍ଯାଦ୍ଵଯଂ ତଥେଷ୍ଟାଭ୍ଯାଂ ଗ୍ରୀଵାଯାଂ ଚ ପୁରଂଦରଃ
ଗାଈର ଗଳାରେ ଦୁଇ ସଂଧ୍ୟା ଓ ଆଶା କରାଯାଇଥିବା ଦେବତାମାନେ ଅଛନ୍ତି, ପୁରନ୍ଦର ମଧ୍ୟ ଏଠି ଅଛନ୍ତି।
ଚତୁଷ୍ପାତ୍ସକଲୋ ଧର୍ମୋ ନିତ୍ଯଂ ଜଂଘାସୁ ତିଷ୍ଠତି 4.69.
ଚାରିଟି ପାଉଁଥିବା ଗାଈର ଜଂଘାରେ ସମସ୍ତ ଧର୍ମ ସଦା ବସିଥାଏ।
ଖୁରାଣାଂ ପଶ୍ଚିମେ ଭାଗେ ରାକ୍ଷସାଃ ସଂପ୍ରତିଷ୍ଠିତାଃ
ଗାଈର ଖୁରର ପଛ ଭାଗରେ ରାକ୍ଷସମାନେ ବସିଛନ୍ତି।
ଶ୍ରୋଣୀତଟସ୍ଥାଃ ପିତରଃ କପୋଲେଷୁ ଚ ମାନଵାଃ
ଶ୍ରୋଣିର ପାର୍ଶ୍ୱରେ ପୂର୍ବଜମାନେ ଅଛନ୍ତି, ଏବଂ ଗାଲରେ ମଣିଷମାନେ ଅଛନ୍ତି ।
ଆଦିତ୍ଯା ରଶ୍ମଯୋ ଵାଲାଃ ପିଣ୍ଡୀଭୂତା ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତାଃ
ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣଗୁଡିକ ଚୁଲ ଭାବରେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ଅଛି ।