ତେନେଯଂ ଵରଲବ୍ଧେନ କାର୍ତଵୀର୍ଯେଣ ଯୋଗିନା
ଏହି ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ବର ଦ୍ୱାରା ଯୋଗୀ କାର୍ତ୍ତବୀର୍ୟ ଏହି ସଂସାରକୁ ଅଧିକାର କଲେ।
ଅଘଂ ପାପଂ ସ୍ମୃତଂ ଲୋକେ ତଚ୍ଚାପି ତ୍ରିଵିଧଂ ଭଵେତ୍
ଲୋକମାନେ ଯାହାକୁ ପାପ ବୋଲି ଜାଣନ୍ତି, ସେହି ଅପରାଧ ତିନି ପ୍ରକାରର ଥାଏ।
ତସ୍ଯାଷ୍ଟଗୁଣମୈଶ୍ଵର୍ଯଂ ଵିନୋଦାର୍ଥଂ ଵିଭାଵ୍ଯତେ
ତାଙ୍କର ଅଷ୍ଟପ୍ରକାର ଶକ୍ତି ମାନେ ଆନନ୍ଦ ପାଇଁ ପ୍ରକାଶ ପାଏ।
ଈଶିତ୍ଵଂ ଚ ଵଶିତ୍ଵଂ ଚ ସର୍ଵକାମାଵସାଯିତା
ଶାସନ, ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ—
ସମୁତ୍ପନ୍ନା ଦତ୍ତକସ୍ଯ ଲୋକେ ପ୍ରତ୍ଯଯକାରକାଃ
ଏହି ଶକ୍ତିମାନେ ଦତ୍ତପୁତ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ସଂସାରରେ ଦୃଢ଼ ବିଶ୍ୱାସ ଦେଇଥାଏ।
ଜଗତ୍ସମସ୍ତମନଘଂ କୁର୍ଯାଦସ୍ମାଦତୋଽନଘା
ଏହିଠାରୁ, ହେ ନିର୍ମଳ, ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଅପରାଧରହିତ କରିବା ଉଚିତ।
ଚକ୍ରେ ଵା ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ କୈର୍ମନ୍ତ୍ରୈଃ ସମଯୈଶ୍ଚ କୈଃ 4.58.
ତିନି ଭୁବନରେ ଚକ୍ର କେଉଁ ମନ୍ତ୍ର ଓ କେଉଁ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା?
ଅନଘଂ ଚାନଘାଂ ଚୈଵ ବହୁପୁତ୍ରୈଃ ସମନ୍ଵିତାମ୍
ଯିଏ ନିର୍ମଳ ଓ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ, ଅନେକ ପୁଅ ସହିତ ଶୋଭିତ,
ପୁରା କୃତୀକୃତୌ ଶାଂତୌ ଭୂମିଭାଗେ ସ୍ଥିତୌ ଶୁଭୌ
ପୁରୁଣା କାଳରେ କୃତ୍ତିକା ଓ କୃତା ଦୁହେଁ ଶୁଭ ଭାଗ୍ୟରେ ପୃଥିବୀର ଏକ ଅଂଶରେ ଦଢ଼ିଥିଲେ।
ଯଃ ପୂଜଯେଦ୍ଭକ୍ତିଯୁକ୍ତଃ ସର୍ଵପାପୈଃ ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ
ଯିଏ ଭକ୍ତି ସହିତ ପୂଜା କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ।
ଵ୍ରତାଵସାନେ ଗୃହ୍ଣୀଯାତ୍କଶ୍ଚିଦେକୋ ନରୋ ଵ୍ରତମ୍
ବ୍ରତ ଶେଷରେ କେହି ଏକ ପୁରୁଷ ବ୍ରତ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ।
ଇଦଂ ଜୀଵନଘାତୀ ଚେତ୍ସତ୍ଯଂ ତୁ ସମଯୋଷିତମ୍
ଏହି ବ୍ରତ ଯଦି ସତ୍ୟସାର ନାରୀମାନେ କରନ୍ତି, ତେବେ ଏହା ଜୀବନକୁ କ୍ଷତି କରେନାହିଁ।
ତତ୍ରୋପେକ୍ଷଣକଂ କାର୍ଯଂ ନଟନର୍ତକଗାଯକୈଃ
ସେଠାରେ ନଟ, ନୃତ୍ୟଙ୍ଗନା ଓ ଗାୟକମାନେ ଦ୍ୱାରା ଅନୁଷ୍ଠାନ କରାଯିବା ଉଚିତ।
ଏଵଂ ଯଃ କୁରୁତେ ଯାତ୍ରାଂ ଵର୍ଷେଵର୍ଷେ ଚ ହର୍ଷିତଃ
ଏଭଳି ଯିଏ ପ୍ରତିବର୍ଷ ଆନନ୍ଦରେ ଏହି ଯାତ୍ରା କରେ,
କୁଟୁଂବଂ ଵର୍ଦ୍ଧତେ ତସ୍ଯ ଯସ୍ଯ ଵିଷ୍ଣୁଃ ପ୍ରସୀଦତି 4.58.
ଯାହାଙ୍କୁ ବିଷ୍ଣୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ପରିବାର ବୃଦ୍ଧି ପାଏ।
ଏତାମଘୌଘଶମନାମନଘାଷ୍ଟମୀଂ ଚ କୌଂତେଯ ସଂପ୍ରତି ମଯା କଥିତା ହିତାଯ
ହେ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର, ଏହି ଅନଘାଷ୍ଟମୀ ବହୁ ପାପ ନାଶ କରେ; ଏହାକୁ ତୋର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ମୁଁ ବର୍ଣ୍ଣନା କଲି।
ସୋମାଷ୍ଟମୀଵ୍ରତଵର୍ଣନମ୍ ଶିଵଲୋକପ୍ରଦଂ ପୁଣ୍ଯଂ ଵିଧିଵନ୍ମେ ନିବୋଧତାମ୍
ଏବେ ମୋ ଠାରୁ ଶୁଣ, ଯେଉଁ ସୋମାଷ୍ଟମୀ ବ୍ରତ ନିୟମରେ କରିଲେ ଶିବଲୋକ ଦେଇଥାଏ, ସେଇ ପୁଣ୍ୟ ବ୍ରତର ବିବରଣୀ।
ପ୍ରାଗୁକ୍ଵଵିଧିନା ପୂଜ୍ଯା ସିତପୀତଯୁଗଦ୍ଵଯମ୍
ପୂର୍ବବତ୍ ଧଳା ଓ ହଳଦିଆ ଦୁଇ ଯୁଗଳଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ଧୂପଗଂଧାରସୀ ଚାପି ଦୀପଵୃକ୍ଷଂ ସୁଶୋଭନମ୍ 4.59.
ଧୂପ, ସୁଗନ୍ଧ ଦ୍ରବ୍ୟ ଓ ଶୁଭ ଦୀପବୃକ୍ଷ ଦେଇ ପୂଜା କରିବା।
ଚତୁରସ୍ରଂ ତ୍ରିକୋଣଂ ଚ ମଣ୍ଡଲଂ କାରଯେତ୍ତତଃ
ତାପରେ ଚତୁରସ୍ର, ତ୍ରିକୋଣ ଓ ମଣ୍ଡଳ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ।
ସଂକଲ୍ପ୍ଯ ଦ୍ଵିଜଦାଂପତ୍ଯଂ ଵାସୋଭିର୍ଭୂଷଣୈସ୍ତଥା ଦୀପକୈଃ ପଞ୍ଚଵିଂଶଦ୍ଭିର୍ଭୋଜଯିତ୍ଵା ଵିସର୍ଜଯେତ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦମ୍ପତିଙ୍କୁ ବସ୍ତ୍ର ଓ ଅଳଙ୍କାର ଦେଇ, ପଚିଶଟି ଦୀପ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନ କରି, ଭୋଜନ କରାଇ ପରେ ବିଦାୟ ଦେବା।
ଅବ୍ଦପଞ୍ଚକମେକଂ ଵା ଏଵଂ ଯଃ କୁରୁତେ ନରଃ
ଏଭଳି ଯିଏ ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷ କିମ୍ବା ଏକ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟ କରେ,
ଆ ଦେହପତନାଦ୍ଯସ୍ତୁ ନିତ୍ଯମେତତ୍ସମାଚରେତ୍
ଏହି କ୍ରିୟାଟିକୁ ଶରୀର ପତନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନିୟମିତ ଭାବେ କରିବା ଉଚିତ।
ନ ସ୍ପୃଶଂତ୍ଯାପଦସ୍ତସ୍ଯ ନ ଦୁଃଖୀ ଭଵତି କ୍ଵଚିତ୍
ତାଙ୍କୁ କେବେ ଦୁଃଖ କିମ୍ବା ଅପସମ୍ପତ୍ତି ସ୍ପର୍ଶ କରେନାହିଁ।
ସଂପ୍ରାପ୍ଯାଦିତ୍ଯଯୋଗେନ ପ୍ରାଗ୍ଵିଧାନେନ ଚାଭ୍ଯସେତ୍
ସୂର୍ଯ୍ୟ ସହ ଏକତା ପାଇଲାପରେ, ପୂର୍ବରୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଅଭ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ।
କିଂତୁ ଦକ୍ଷିଣତଂତ୍ରସ୍ଥଂ ଭାସ୍କରଂ ଵାର୍ଚଯେଦ୍ବୁଧଃ
ତଥାପି, ଜ୍ଞାନୀ ଲୋକେ ଦକ୍ଷିଣ ମାର୍ଗରେ ଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
କୁଂକୁମେନ ସମାଲଭ୍ଯ ଚନ୍ଦନେନ ଶିଵଂ ତଥା
କୁଙ୍କୁମ ଓ ଚନ୍ଦନ ଦ୍ୱାରା ଅଙ୍ଗରେ ଲେପି, ଏଭଳି ଶିବଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ରୁଦ୍ରବୀଜଂ ପରଂ ପୂତଂ ପ୍ରିଯଂ ରୁଦ୍ରସ୍ଯ ସର୍ଵଦା
ରୁଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ସବୁବେଳେ ପ୍ରିୟ ଏବଂ ସର୍ବୋତ୍ତମ ପବିତ୍ର ରୁଦ୍ର ବୀଜ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ।
ଋଗ୍ଵେଦୋକ୍ତଋଚା ଵିପ୍ରୋ ଵିଷ୍ଣୁଂ ଧ୍ଯାତ୍ଵା ମମାଂଶଜମ୍ ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନାଦିପୁତ୍ରଵର୍ଗଂ ହରିଵଂଶେ ଯଥୋଦିତମ୍ ।। ୬୩ ଓଁ ଅତୋ ଦେଵା ଅଵଂତୁ ନୋ ଯତୋ ଵିଷ୍ଣୁର୍ଵିଚକ୍ରମେ ଇଦଂ ଵିଷ୍ଣୁର୍ଵିଚକ୍ରମେ ତ୍ରେଧା ନିଦଧେ ପଦମ୍ ତ୍ରୀଣି ପଦା ଵିଚକ୍ରମେ ଵିଷ୍ଣୁର୍ଗୋପା ଅଦାଭ୍ଯଃ ଵିଷ୍ଣୋଃ କର୍ମାଣି ପଶ୍ଯତ ଯତୋ ଵ୍ରତାନି ପସ୍ପଶେ ତଦ୍ଵିଷ୍ଣୋଃ ପରମଂ ପଦଂ ସଦା ପଶ୍ଯଂତି ସୂରଯଃ ତଦ୍ଵିପ୍ରାସୋ ଵିପନ୍ଯଵୋ ଜାଗୃଵାଂସଃ ସମିଂଧତେ ଲୋକୋଦ୍ଭଵୈଃ ଫଲୈଃ କନ୍ଦୈଃ ଶୃଂଗାରୈର୍ବଦରୈଃ ଶୁଭୈଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣ ଋଗ୍ବେଦର ମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ି, ମୋର ଅଂଶ ଭାବରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରେ, ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଆଦି ପୁଅମାନଙ୍କ ଗୋତିକୁ ହରିବଂଶରେ ଯେପରି ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି, ସେପରି ସ୍ମରଣ କରେ: 'ଓଁ, ଏବେ ଦେବତାମାନେ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ, ଯେଉଁଠାରୁ ବିଷ୍ଣୁ ତିନି ପଦ ରଖିଥିଲେ। ବିଷ୍ଣୁ ତିନି ପଦ ରଖି, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଅଚଳ ରକ୍ଷକ। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖ, ଯାଁଠାରୁ ସମସ୍ତ ବ୍ରତ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପଦକୁ ସଦା ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଦେଖନ୍ତି। ପଣ୍ଡିତମାନେ ସଚେତନ ରହି, ସେଠିକୁ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି। ଜଗତରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ଫଳ, କନ୍ଦ, ଅଳଙ୍କାର ଓ ଶୁଭ ବଦରିଫଳ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରନ୍ତି।'
ଵାରେ ସୋମେ ସିତାଷ୍ଟମ୍ଯାଂ ପକ୍ଷେ ସୋମଂ ସମର୍ଚଯେତ୍।। ଵିଧିନା ଚନ୍ଦ୍ରଚୂଡାଲଂ ପ୍ରାପ୍ଯମେତତ୍ସ ଚନ୍ଦ୍ରକମ୍ । । ୨ ଦକ୍ଷିଣାର୍ଧେ ହରିଂ ଧ୍ଯାତ୍ଵା ମଧ୍ଯେ ତୁ ପରିତଃ ପ୍ରଭୁମ୍ । ପଞ୍ଚାମୃତାଦିନା ଦେଵଂ ସ୍ଥାପଯିତ୍ଵା ଯତଵ୍ରତୀ । । ୩ ଚନ୍ଦନେନେନ୍ଦୁଯୁକ୍ତେନ ଦକ୍ଷିଣାର୍ଧଂ ଵିଲେପଯେତ୍ । ହରଭାଗଂ ନୀଲରକ୍ତଂ ଶିଵସ୍ଯୋପରି ମୌକ୍ତିକମ୍ । । ୪ ପଶ୍ଚାତ୍ପୁଷ୍ପୈଃ ସମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ସିତଂ ରକ୍ତୈରନୁତ୍ତମୈଃ । ନୀରାଜନଂ ପୁନଃ କୁର୍ଯାତ୍ପଞ୍ଚଵିଂଶତିଦୀପକୈଃ । । ଅଥ ସିଦ୍ଧୈଃ ଶୁଭୈର୍ଭକ୍ଷ୍ଯୈନେଵଦ୍ଯଂ ଵିନିଵେଦଯେତ୍ । । ୫ ଏଵଂକୃତୋପଵାସସ୍ତୁ ପ୍ରଭାତେ ପୂର୍ଵଵଚ୍ଛିଵମ୍ । ସମ୍ପୂଜ୍ଯାଜ୍ଯଂ ତିଲୈର୍ମିଶ୍ରଂ ଜୁହୁଯାଜ୍ଜାତଵେଦସି । । ୬ ଵ୍ରତିନୋ ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ପଶ୍ଚାଦ୍ଭୋଜଯିତ୍ଵା ଵିଧାନତଃ । ମିଥୁନାନି ତୁ ସମ୍ଭୋଜ୍ଯ ଯଥାଶକ୍ତ୍ଯନୁପୂଜଯେତ୍ । । ୭ ଆଵର୍ତ୍ଯ ପିତରାଵର୍ଚ୍ଯ ଵିଧିନା ତେନ ସୁଵ୍ରତ
ସୋମବାର ଦିନ, ଶୁକ୍ଳା ଅଷ୍ଟମୀରେ, ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ସୋମଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଚନ୍ଦ୍ରକଳା ମିଳିଲେ, ଚନ୍ଦ୍ରଧାରୀଙ୍କୁ ପୂଜିବା। ଦକ୍ଷିଣ ଅଂଶରେ ହରିଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ବସାଇ, ପଞ୍ଚାମୃତ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା। ଚନ୍ଦନ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରକାନ୍ତ ମିଶାଇ ଦକ୍ଷିଣ ଅଂଶ ଲେପିବା, ହରଙ୍କ ଅଂଶ ନୀଳ ଓ ରକ୍ତ ରଖିବା, ଶିବଙ୍କ ଉପରେ ମୁକ୍ତା ରଖିବା। ପରେ ଶୁଭ ଧଳା ଓ ଉତ୍ତମ ଲାଲ ଫୁଲରେ ପୂଜା କରିବା। ପଚିଶଟି ଦୀପ ଦ୍ୱାରା ଆରତି କରିବା। ତାପରେ ଶୁଭ ଭୋଜ୍ୟ ଓ ମିଠା ଖାଦ୍ୟ ସିଦ୍ଧମାନେ ପାଇଁ ନିବେଦନ କରିବା। ଏଭଳି ଉପବାସ କରି, ପ୍ରଭାତରେ ପୁନି ପୂର୍ବବତ୍ ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜି, ଘିଅ ଓ ତିଳ ମିଶାଇ ଅଗ୍ନିକୁ ହୋମ କରିବା। ବ୍ରତୀ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଭୋଜନ କରାଇବା, ଦମ୍ପତିମାନେକୁ ଯଥାଶକ୍ତି ସମ୍ମାନ କରି ଭୋଜନ କରାଇବା। ଏହିପରି ପୁନରାବୃତ୍ତି କରି, ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ପିତୃମାନେକୁ ପୂଜିବା, ହେ ସୁବ୍ରତ।