ସ ଵୈ ପତ୍ନୀଂ ସମୁଦ୍ରସ୍ଯ ପ୍ରାଵୃଟ୍କାଲେଂବୁଜେକ୍ଷଣାମ୍
ସେ ବର୍ଷାକାଳର ପଦ୍ମପ୍ରଭା ଆଖି ଥିବା ସମୁଦ୍ରର କନ୍ୟାଙ୍କୁ ଜୀବନସଂଗିନୀ ବାଣିଲେ।
ଲଲିତଂ କ୍ରୀଡତା ତେନ ଫଲନିଷ୍ପନ୍ଦମାଲିନୀ
ସେ ତାଙ୍କ ସହିତ ଆନନ୍ଦରେ ଖେଳିଲେ, କମ୍ପିଥିବା ଫଳମାଳା ପିନ୍ଧି ରହିଲେ।
ତସ୍ଯ ବାହୁସହସ୍ରେଣ କ୍ଷୋଭ୍ଯମାଣେ ମହୋଦଧୌ
ତାଙ୍କର ହଜାର ବାହୁ ଦ୍ୱାରା ମହାସାଗର ଉତ୍ତେଜିତ ହେଲା।
ତୂଷ୍ଣୀକୃତୋ ମହାଭାଗ ଲୀନାହୀନମହାମତିଃ
ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଏବଂ ବୁଦ୍ଧିମାନ ସେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନାଗମାନୋକୁ ଶାନ୍ତ କରିଦେଲେ।
କ୍ରାଂତା ନିଶ୍ଚଲମୂର୍ଦ୍ଧାନୋ ବଭୂଵୁଶ୍ଚ ମହୋରଗାଃ ଜିତା ଧନୁର୍ଧରାଃ ସର୍ଵେ ସୁତ୍ଯକ୍ତୈଃ ପଞ୍ଚଭିଃ ଶରୈଃ
ବଡ଼ ନାଗମାନେ ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ନିର୍ମଳ ରଖି ଅବିଚଳ ହେଲେ; ସମସ୍ତ ଧନୁର୍ଧରମାନେ ପଞ୍ଚଟି ଶର ଦ୍ୱାରା ଜିତିଯାଇ, ସେଇ ଶରଗୁଡ଼ିକୁ ପରେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।
ଲଙ୍କାଧିପଂ ମୋହଯିତ୍ଵା ସବଲଂ ରାଵଣଂ ବଲାତ୍
ଲଙ୍କାର ରାଜା ରାବଣଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ସେନା ସହିତ ବଳପୂର୍ବକ ମାନସିକ ଭ୍ରମରେ ପକାଇ ଅଧିନ କରିଦେଲେ।
ତତୋଭ୍ଯେତ୍ଯ ପୁଲସ୍ତ୍ଯସ୍ତୁ ଅର୍ଜୁନଂ ସଂପ୍ରସାଦଯନ୍ ତସ୍ଯ ବାହୁସହସ୍ରସ୍ଯ ବଭୂଵ ଜ୍ଯାତଲସ୍ଵନଃ ।। 4.58.
ତାପରେ ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ଆସି ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କଲେ; ତାଙ୍କର ହଜାର ବାହୁରୁ ଧନୁଷ ତାଣିବାର ଶବ୍ଦ ହେଲା।
କ୍ଷୁଧିତେନ କଦାଚିତ୍ସ ପ୍ରାର୍ଥିତଶ୍ଚିତ୍ରଭାନୁନା
ଏକଥର, ସେ ଭୁକ୍ତିରେ ଥିବାବେଳେ, ଚିତ୍ରଭାନୁ ତାଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ।
କୁଂଡେଶଯସ୍ତତୋଽଦ୍ଯାପି ଦୃଶ୍ଯତେ ଭଗଵାନ୍ହରିଃ ବଭୂଵ ଦୁହିତୁର୍ହେତୋଃ ଶରଦୋଽଦ୍ଯାପି ତିଷ୍ଠତି
ଆଜିଯାଏଁ କୁଣ୍ଡରେ ଭଗବାନ ହରିଙ୍କୁ ଦେଖାଯାଏ, ଏବଂ ତାଙ୍କର ଝିଅ ପାଇଁ ସେ ଶରଦ୍ ଋତୁ ଯାଏଁ ସେଠି ରହୁଛନ୍ତି।
ସ ଏଵଂ ଗୁଣସଂଯୁକ୍ତୋ ରାଜାଭୂଦର୍ଜୁନୋ ଭୁଵି
ଏଭଳି ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ, ଅର୍ଜୁନ ପୃଥିବୀରେ ରାଜା ହେଲେ।
ତେନେଯଂ ଵରଲବ୍ଧେନ କାର୍ତଵୀର୍ଯେଣ ଯୋଗିନା
ଏହି ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ବର ଦ୍ୱାରା ଯୋଗୀ କାର୍ତ୍ତବୀର୍ୟ ଏହି ସଂସାରକୁ ଅଧିକାର କଲେ।
ଅଘଂ ପାପଂ ସ୍ମୃତଂ ଲୋକେ ତଚ୍ଚାପି ତ୍ରିଵିଧଂ ଭଵେତ୍
ଲୋକମାନେ ଯାହାକୁ ପାପ ବୋଲି ଜାଣନ୍ତି, ସେହି ଅପରାଧ ତିନି ପ୍ରକାରର ଥାଏ।
ତସ୍ଯାଷ୍ଟଗୁଣମୈଶ୍ଵର୍ଯଂ ଵିନୋଦାର୍ଥଂ ଵିଭାଵ୍ଯତେ
ତାଙ୍କର ଅଷ୍ଟପ୍ରକାର ଶକ୍ତି ମାନେ ଆନନ୍ଦ ପାଇଁ ପ୍ରକାଶ ପାଏ।
ଈଶିତ୍ଵଂ ଚ ଵଶିତ୍ଵଂ ଚ ସର୍ଵକାମାଵସାଯିତା
ଶାସନ, ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ—
ସମୁତ୍ପନ୍ନା ଦତ୍ତକସ୍ଯ ଲୋକେ ପ୍ରତ୍ଯଯକାରକାଃ
ଏହି ଶକ୍ତିମାନେ ଦତ୍ତପୁତ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ସଂସାରରେ ଦୃଢ଼ ବିଶ୍ୱାସ ଦେଇଥାଏ।
ଜଗତ୍ସମସ୍ତମନଘଂ କୁର୍ଯାଦସ୍ମାଦତୋଽନଘା
ଏହିଠାରୁ, ହେ ନିର୍ମଳ, ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଅପରାଧରହିତ କରିବା ଉଚିତ।
ଚକ୍ରେ ଵା ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ କୈର୍ମନ୍ତ୍ରୈଃ ସମଯୈଶ୍ଚ କୈଃ 4.58.
ତିନି ଭୁବନରେ ଚକ୍ର କେଉଁ ମନ୍ତ୍ର ଓ କେଉଁ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା?
ଅନଘଂ ଚାନଘାଂ ଚୈଵ ବହୁପୁତ୍ରୈଃ ସମନ୍ଵିତାମ୍
ଯିଏ ନିର୍ମଳ ଓ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ, ଅନେକ ପୁଅ ସହିତ ଶୋଭିତ,
ପୁରା କୃତୀକୃତୌ ଶାଂତୌ ଭୂମିଭାଗେ ସ୍ଥିତୌ ଶୁଭୌ
ପୁରୁଣା କାଳରେ କୃତ୍ତିକା ଓ କୃତା ଦୁହେଁ ଶୁଭ ଭାଗ୍ୟରେ ପୃଥିବୀର ଏକ ଅଂଶରେ ଦଢ଼ିଥିଲେ।
ଯଃ ପୂଜଯେଦ୍ଭକ୍ତିଯୁକ୍ତଃ ସର୍ଵପାପୈଃ ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ
ଯିଏ ଭକ୍ତି ସହିତ ପୂଜା କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ।
ଵ୍ରତାଵସାନେ ଗୃହ୍ଣୀଯାତ୍କଶ୍ଚିଦେକୋ ନରୋ ଵ୍ରତମ୍
ବ୍ରତ ଶେଷରେ କେହି ଏକ ପୁରୁଷ ବ୍ରତ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ।
ଇଦଂ ଜୀଵନଘାତୀ ଚେତ୍ସତ୍ଯଂ ତୁ ସମଯୋଷିତମ୍
ଏହି ବ୍ରତ ଯଦି ସତ୍ୟସାର ନାରୀମାନେ କରନ୍ତି, ତେବେ ଏହା ଜୀବନକୁ କ୍ଷତି କରେନାହିଁ।
ତତ୍ରୋପେକ୍ଷଣକଂ କାର୍ଯଂ ନଟନର୍ତକଗାଯକୈଃ
ସେଠାରେ ନଟ, ନୃତ୍ୟଙ୍ଗନା ଓ ଗାୟକମାନେ ଦ୍ୱାରା ଅନୁଷ୍ଠାନ କରାଯିବା ଉଚିତ।
ଏଵଂ ଯଃ କୁରୁତେ ଯାତ୍ରାଂ ଵର୍ଷେଵର୍ଷେ ଚ ହର୍ଷିତଃ
ଏଭଳି ଯିଏ ପ୍ରତିବର୍ଷ ଆନନ୍ଦରେ ଏହି ଯାତ୍ରା କରେ,
କୁଟୁଂବଂ ଵର୍ଦ୍ଧତେ ତସ୍ଯ ଯସ୍ଯ ଵିଷ୍ଣୁଃ ପ୍ରସୀଦତି 4.58.
ଯାହାଙ୍କୁ ବିଷ୍ଣୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ପରିବାର ବୃଦ୍ଧି ପାଏ।
ଏତାମଘୌଘଶମନାମନଘାଷ୍ଟମୀଂ ଚ କୌଂତେଯ ସଂପ୍ରତି ମଯା କଥିତା ହିତାଯ
ହେ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର, ଏହି ଅନଘାଷ୍ଟମୀ ବହୁ ପାପ ନାଶ କରେ; ଏହାକୁ ତୋର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ମୁଁ ବର୍ଣ୍ଣନା କଲି।
ସୋମାଷ୍ଟମୀଵ୍ରତଵର୍ଣନମ୍ ଶିଵଲୋକପ୍ରଦଂ ପୁଣ୍ଯଂ ଵିଧିଵନ୍ମେ ନିବୋଧତାମ୍
ଏବେ ମୋ ଠାରୁ ଶୁଣ, ଯେଉଁ ସୋମାଷ୍ଟମୀ ବ୍ରତ ନିୟମରେ କରିଲେ ଶିବଲୋକ ଦେଇଥାଏ, ସେଇ ପୁଣ୍ୟ ବ୍ରତର ବିବରଣୀ।
ପ୍ରାଗୁକ୍ଵଵିଧିନା ପୂଜ୍ଯା ସିତପୀତଯୁଗଦ୍ଵଯମ୍
ପୂର୍ବବତ୍ ଧଳା ଓ ହଳଦିଆ ଦୁଇ ଯୁଗଳଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ଋଗ୍ଵେଦୋକ୍ତଋଚା ଵିପ୍ରୋ ଵିଷ୍ଣୁଂ ଧ୍ଯାତ୍ଵା ମମାଂଶଜମ୍ ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନାଦିପୁତ୍ରଵର୍ଗଂ ହରିଵଂଶେ ଯଥୋଦିତମ୍ ।। ୬୩ ଓଁ ଅତୋ ଦେଵା ଅଵଂତୁ ନୋ ଯତୋ ଵିଷ୍ଣୁର୍ଵିଚକ୍ରମେ ଇଦଂ ଵିଷ୍ଣୁର୍ଵିଚକ୍ରମେ ତ୍ରେଧା ନିଦଧେ ପଦମ୍ ତ୍ରୀଣି ପଦା ଵିଚକ୍ରମେ ଵିଷ୍ଣୁର୍ଗୋପା ଅଦାଭ୍ଯଃ ଵିଷ୍ଣୋଃ କର୍ମାଣି ପଶ୍ଯତ ଯତୋ ଵ୍ରତାନି ପସ୍ପଶେ ତଦ୍ଵିଷ୍ଣୋଃ ପରମଂ ପଦଂ ସଦା ପଶ୍ଯଂତି ସୂରଯଃ ତଦ୍ଵିପ୍ରାସୋ ଵିପନ୍ଯଵୋ ଜାଗୃଵାଂସଃ ସମିଂଧତେ ଲୋକୋଦ୍ଭଵୈଃ ଫଲୈଃ କନ୍ଦୈଃ ଶୃଂଗାରୈର୍ବଦରୈଃ ଶୁଭୈଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣ ଋଗ୍ବେଦର ମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ି, ମୋର ଅଂଶ ଭାବରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରେ, ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଆଦି ପୁଅମାନଙ୍କ ଗୋତିକୁ ହରିବଂଶରେ ଯେପରି ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି, ସେପରି ସ୍ମରଣ କରେ: 'ଓଁ, ଏବେ ଦେବତାମାନେ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ, ଯେଉଁଠାରୁ ବିଷ୍ଣୁ ତିନି ପଦ ରଖିଥିଲେ। ବିଷ୍ଣୁ ତିନି ପଦ ରଖି, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଅଚଳ ରକ୍ଷକ। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖ, ଯାଁଠାରୁ ସମସ୍ତ ବ୍ରତ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପଦକୁ ସଦା ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଦେଖନ୍ତି। ପଣ୍ଡିତମାନେ ସଚେତନ ରହି, ସେଠିକୁ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି। ଜଗତରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ଫଳ, କନ୍ଦ, ଅଳଙ୍କାର ଓ ଶୁଭ ବଦରିଫଳ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରନ୍ତି।'
ଵାରେ ସୋମେ ସିତାଷ୍ଟମ୍ଯାଂ ପକ୍ଷେ ସୋମଂ ସମର୍ଚଯେତ୍।। ଵିଧିନା ଚନ୍ଦ୍ରଚୂଡାଲଂ ପ୍ରାପ୍ଯମେତତ୍ସ ଚନ୍ଦ୍ରକମ୍ । । ୨ ଦକ୍ଷିଣାର୍ଧେ ହରିଂ ଧ୍ଯାତ୍ଵା ମଧ୍ଯେ ତୁ ପରିତଃ ପ୍ରଭୁମ୍ । ପଞ୍ଚାମୃତାଦିନା ଦେଵଂ ସ୍ଥାପଯିତ୍ଵା ଯତଵ୍ରତୀ । । ୩ ଚନ୍ଦନେନେନ୍ଦୁଯୁକ୍ତେନ ଦକ୍ଷିଣାର୍ଧଂ ଵିଲେପଯେତ୍ । ହରଭାଗଂ ନୀଲରକ୍ତଂ ଶିଵସ୍ଯୋପରି ମୌକ୍ତିକମ୍ । । ୪ ପଶ୍ଚାତ୍ପୁଷ୍ପୈଃ ସମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ସିତଂ ରକ୍ତୈରନୁତ୍ତମୈଃ । ନୀରାଜନଂ ପୁନଃ କୁର୍ଯାତ୍ପଞ୍ଚଵିଂଶତିଦୀପକୈଃ । । ଅଥ ସିଦ୍ଧୈଃ ଶୁଭୈର୍ଭକ୍ଷ୍ଯୈନେଵଦ୍ଯଂ ଵିନିଵେଦଯେତ୍ । । ୫ ଏଵଂକୃତୋପଵାସସ୍ତୁ ପ୍ରଭାତେ ପୂର୍ଵଵଚ୍ଛିଵମ୍ । ସମ୍ପୂଜ୍ଯାଜ୍ଯଂ ତିଲୈର୍ମିଶ୍ରଂ ଜୁହୁଯାଜ୍ଜାତଵେଦସି । । ୬ ଵ୍ରତିନୋ ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ପଶ୍ଚାଦ୍ଭୋଜଯିତ୍ଵା ଵିଧାନତଃ । ମିଥୁନାନି ତୁ ସମ୍ଭୋଜ୍ଯ ଯଥାଶକ୍ତ୍ଯନୁପୂଜଯେତ୍ । । ୭ ଆଵର୍ତ୍ଯ ପିତରାଵର୍ଚ୍ଯ ଵିଧିନା ତେନ ସୁଵ୍ରତ
ସୋମବାର ଦିନ, ଶୁକ୍ଳା ଅଷ୍ଟମୀରେ, ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ସୋମଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଚନ୍ଦ୍ରକଳା ମିଳିଲେ, ଚନ୍ଦ୍ରଧାରୀଙ୍କୁ ପୂଜିବା। ଦକ୍ଷିଣ ଅଂଶରେ ହରିଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ବସାଇ, ପଞ୍ଚାମୃତ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା। ଚନ୍ଦନ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରକାନ୍ତ ମିଶାଇ ଦକ୍ଷିଣ ଅଂଶ ଲେପିବା, ହରଙ୍କ ଅଂଶ ନୀଳ ଓ ରକ୍ତ ରଖିବା, ଶିବଙ୍କ ଉପରେ ମୁକ୍ତା ରଖିବା। ପରେ ଶୁଭ ଧଳା ଓ ଉତ୍ତମ ଲାଲ ଫୁଲରେ ପୂଜା କରିବା। ପଚିଶଟି ଦୀପ ଦ୍ୱାରା ଆରତି କରିବା। ତାପରେ ଶୁଭ ଭୋଜ୍ୟ ଓ ମିଠା ଖାଦ୍ୟ ସିଦ୍ଧମାନେ ପାଇଁ ନିବେଦନ କରିବା। ଏଭଳି ଉପବାସ କରି, ପ୍ରଭାତରେ ପୁନି ପୂର୍ବବତ୍ ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜି, ଘିଅ ଓ ତିଳ ମିଶାଇ ଅଗ୍ନିକୁ ହୋମ କରିବା। ବ୍ରତୀ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଭୋଜନ କରାଇବା, ଦମ୍ପତିମାନେକୁ ଯଥାଶକ୍ତି ସମ୍ମାନ କରି ଭୋଜନ କରାଇବା। ଏହିପରି ପୁନରାବୃତ୍ତି କରି, ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ପିତୃମାନେକୁ ପୂଜିବା, ହେ ସୁବ୍ରତ।