ଶ୍ରୁତ୍ଵାଷ୍ଟମୀ ବୁଧସ୍ଯାପି ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଭୋଜନଂ ତ୍ଯଜେତ୍
ବୁଧ ଦେବଙ୍କ ଅଷ୍ଟମୀର ମହତ୍ତ୍ୱ ଶୁଣିଲେ, ସେ ଦିନ ଭୋଜନ ବିରତ ରହିବା ଉଚିତ୍।
ତଥା ଭୁକ୍ତ୍ଵା ବୁଧସ୍ଯାଗ୍ରେ ଆଚମ୍ଯ ଚ ପୁନଃପୁନଃ
ତେଣୁ, ବୁଧଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଭୋଜନ କରି ସେଷ ପରେ, ପୁନିପୁନି ମୁଁହ ଧୋଇବା ଉଚିତ୍।
ସାକ୍ଷତଂ ସହିରଣ୍ଯଂ ଚ ଜାତରୂପମଯଂ ଶୁଭମ୍
ସୁନା ଓ ଚାଁଦି ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ଶୁଭ ବସ୍ତୁ ସହିତ, ସେଠାରେ ସିଧାସଳଖ ଉପସ୍ଥିତ ରହିବା ଉଚିତ୍।
ପୀତଵସ୍ତ୍ରୈଃ ସମାଚ୍ଛନ୍ନଂ ବୁଧଂ ସୋମାତ୍ମଜାକୃତିମ୍
ସୋମଙ୍କ ପୁଅ ବୁଧଙ୍କୁ ପିତା ରଙ୍ଗର ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧାଇ ଢାକିଦେବା ଉଚିତ୍।
ଓଁ ବୁଧାଯ ନମଃ ଓଁ ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧିନାଶନାଯ ନମଃ ଓଁ ତାରାଜାତାଯ ନମଃ ଓଁ ସର୍ଵସୌଖ୍ଯପ୍ରଦାଯ ନମଃ ଅଷ୍ଟମୀ ତୁ ଯଦା ପୂର୍ଣା ତଦା ରାଜର୍ଷିସତ୍ତମ
ଓଁ ବୁଧଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଓଁ ଦୁଷ୍ଟ ବୁଦ୍ଧି ନାଶ କରୁଥିବାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଓଁ ତାରାଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଓଁ ସମସ୍ତ ସୁଖ ଦେଇଥିବାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ରାଜାମାନ୍ୟ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯେତେବେଳେ ଅଷ୍ଟମୀ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ,
ଵସ୍ତ୍ରାଲଂକରଣୈଃ ସର୍ଵୈର୍ଭୂଷଣୈର୍ଵିଵିଧୈରପି ମନ୍ତ୍ରେଣାନେନ କୌଂତେଯ ଦଦ୍ଯାଦେଵଂ ସମାଚରନ୍ ।। 4.54.
ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ବସ୍ତ୍ର, ଆଭୂଷଣ ଓ ବିଭିନ୍ନ ମୂଲ୍ୟବାନ ଗହଣା ସହିତ, ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ହେ କୁନ୍ତୀନନ୍ଦନ, ଦାନ କରିବା ଉଚିତ୍।
ବୁଧୋଽଯଂ ପ୍ରତିଗୃହ୍ଣାତୁ ଦ୍ରଵ୍ଯସ୍ଥୋଽଯଂ ବୁଧଃ ସ୍ଵଯମ୍
ବୁଧ ଏହା ଗ୍ରହଣ କରୁନ୍ତୁ; ବୁଧ ନିଜେ ଏହି ବସ୍ତୁରେ ବିଦ୍ୟମାନ।
(ଇତି ଦାନମଂତ୍ର ।) ବୁଧଃ ସୌମ୍ଯସ୍ତାରକେଯୋ ରାଜପୁତ୍ର ଇଲାପତିଃ
ବୁଧ ମୃଦୁ, ତାରାଙ୍କ ପୁଅ, ରାଜପୁତ୍ର ଓ ଇଳାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ।
( ଇତି ପ୍ରତିଗ୍ରହଣମଂତ୍ରଃ ।) ସୌଖ୍ଯଂ ଚ ସୌମନସ୍ଯଂ ଚ କରୋତୁ ଶଶିନଂଦନଃ
ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପୁଅ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସୁଖ ଓ ଶାନ୍ତି ଦିଅନ୍ତୁ।
ଇତ୍ଯୁଚ୍ଚାର୍ଯ ଗୃହୀତ୍ଵା ତୁ ଦଦ୍ଯାନ୍ମଂତ୍ରପୁରଃସରମ୍
ଏପରି ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ବସ୍ତୁ ଧରି, ମନ୍ତ୍ର ପୂର୍ବକ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ୍।
ଧନଧାନ୍ଯସମାଯୁକ୍ତଃ. ପୁତ୍ରପୌତ୍ରପ୍ରଵର୍ଦ୍ଧନଃ
ସେ ଧନ ଓ ଧାନ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଅନ୍ତି, ପୁଅ ଓ ନାତିମାନେ ବୃଦ୍ଧି ପାଆନ୍ତି।
ତତଃ ସୁତୀର୍ଥେ ମରଣଂ ଧ୍ଯାତ୍ଵା ନାରାଯଣଂ ଵିଭୁମ୍
ତାପରେ, ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ, ମୃତ୍ୟୁ ଚିନ୍ତା କରି, ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ୍।
ଵସତେ ଯାଵଦାସୃଷ୍ଟେଃ ପୁନରାଭୂତସଂପ୍ଲଵମ୍
ସୃଷ୍ଟି ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିଥାଏ, ପୁନଃ ପ୍ରଳୟ ଆସିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ରହନ୍ତି।
ଏଷୈଵଂ ଚ ମଯାଖ୍ଯାତା ଗୁହ୍ଯା ପାର୍ଥ ବୁଧାଷ୍ଟମୀ
ହେ ପାର୍ଥ, ଏପରି ଭାବରେ ମୁଁ ତୁମକୁ ବୁଧ ଅଷ୍ଟମୀର ଗୁପ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ କହିଦେଲି।
ଯଶ୍ଚାଷ୍ଟମୀଂ ବୁଧଯୁତାଂ ସମଵାପ୍ଯ ଭକ୍ତ୍ଯା ସମ୍ପୂଜଯେଦ୍ଵିଧୁସୁତଂ କନପୃଷ୍ଠସଂ ସ୍ଥମ୍
ଯେଉଁଠାରେ ବୁଧ ସହିତ ଅଷ୍ଟମୀ ତିଥି ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ, ଏବଂ ଭକ୍ତି ସହିତ ଚନ୍ଦ୍ରପୁଅଙ୍କୁ ସୁନା ଦଣ୍ଡର ଶିରାରେ ବସାଇ ପୂଜା କରେ,
ଜନ୍ମାଷ୍ଟମୀଵର୍ଣନମ୍ କସ୍ମିନ୍କାଲେ ସମୁତ୍ପନ୍ନଂ କିଂ ପୁଣ୍ଯଂ କୋ ଵିଧିଃ ସ୍ମୃତଃ
ଜନ୍ମାଷ୍ଟମୀ ବିବରଣୀ: କେଉଁ ସମୟରେ ଏହା ଆରମ୍ଭ ହେଲା, କଣ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ, କିଏ କଣ ନିୟମ ମନେ ରଖିଛନ୍ତି?
ଦେଵକୀ ମାଂ ପରିଷ୍ଵଜ୍ଯ କୃତ୍ଵୋତ୍ସଂଗେ ରୁରୋଦ ହ
ଦେବକୀ ମୋତେ ଆଲିଂଗନ କରି, ଗୋଦିରେ ରଖି, ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦିଲେ।
ତତ୍ରୈଵ ରଂଗଵାଢେନ ମଂଚାରୂଢଜନୋତ୍ସଵେ
ସେଠାରେ ରଙ୍ଗମଞ୍ଚ ଓ ମଞ୍ଚରେ ବସିଥିବା ଲୋକମାନେ ମିଳି ଉତ୍ସବ ହେଉଥିଲା।
ସ୍ଵଜନୈର୍ବଂଧୁଭିଃ ସ୍ନିଗ୍ଧୈଃ ସସ୍ତ୍ରୀଭିଃ ସମାଵୃତେ
ସ୍ନେହଭରା ନିଜ ଆତ୍ମୀୟ ଓ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଥିଲେ।
ସମାକୃଷ୍ଯ ପରିଷ୍ଵଜ୍ଯ ପୁତ୍ରପୁତ୍ରେତ୍ଯୁଵାଚ ହ
ମୋତେ ନିକଟକୁ ଆଣି ଆଲିଂଗନ କରି, ସେ କହିଲେ, 'ମୋ ପୁଅ, ମୋ ଶିଶୁ।'
ବଲଭଦ୍ରଂ ଚ ମାଂ ଚୈଵ ପରିଷ୍ଵଜ୍ଯ ମୁଦା ପୁନଃ
ସେ ପୁନି ସନ୍ତୋଷରେ ବଳଭଦ୍ର ଓ ମୋତେ ଆଲିଂଗନ କରିଲେ।
ଯଦୁଭାଭ୍ଯାଂ ସୁପୁ ତ୍ରାଭ୍ଯାଂ ସମୁଦ୍ଭୂତଃ ସମାଗମଃ
ଯଦୁବଂଶର ଦୁଇ ଉତ୍ତମ ପୁଅଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକତା ହେଲା।
ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ଜନାଃ ସର୍ଵେ ବଭୂଵୁସ୍ତେ ପ୍ରହର୍ଷିତାଃ
ସମସ୍ତ ଲୋକ ନମସ୍କାର କରି, ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ।
ପ୍ରସାଦଃ କ୍ରିଯତାଂ ନାଥ ଲୋକସ୍ଯାସ୍ଯ ପ୍ରସାଦତଃ
ପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କ ଦୟାରେ ଏହି ଜଗତରେ ଦୟା ହେଉ।
ତଦ୍ଦିନେ ଦେହି ଵୈକୁଂଠଂ କୁର୍ମସ୍ତେତ୍ର ନମୋନମଃ 4.55.
ସେ ଦିନ ଆମକୁ ବୈକୁଣ୍ଠ ଦିଅ; ଆମେ ଏଠାରେ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ନମସ୍କାର କରୁଛୁ।
ଏଵମୁକ୍ତେ ଜନୌଘେନ ଵସୁଦେଵୋଽତିଵିସ୍ମିତଃ ଏଵମସ୍ତ୍ଵିତି ଲୋକାନାଂ କଥଯସ୍ଵ ଯଥା ତଥା
ଏଭଳି କଥା ଲୋକମାନେ କହିବା ପରେ, ବସୁଦେବ ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ। 'ଏଭଳି ହେଉ,' କହି, ଲୋକମାନେ ଯେପରି ଅଛନ୍ତି, ସେପରି କଥା କହ।
ତତଶ୍ଚ ପିତୁରାଦେଶାତ୍ତଥା ଜନ୍ମାଷ୍ଟମୀଵ୍ରତମ୍
ତାପରେ ପିତାଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଜନ୍ମାଷ୍ଟମୀ ବ୍ରତ ପାଳନ ହେଲା।
ପୌରଜନା ଜନ୍ମଦିନଂ ଵର୍ଷେଵର୍ଷେ ମମୋଦିତମ୍ କ୍ଷତ୍ରିଯା ଵୈଶ୍ଯଜାତୀଯାଃ ଶୂଦ୍ରା ଯେନ୍ଯେଽପି ଧାର୍ମିକାଃ
ପୁରବାସୀମାନେ ପ୍ରତିବର୍ଷ ମୋ ଜନ୍ମଦିନ ପାଳନ କରିଥିଲେ—କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ, ଶୂଦ୍ର ଓ ଯେଉଁମାନେ ଧାର୍ମିକ।
ସିଂହରାଶିଗତେ ସୂର୍ଯେ ଗଗନେ ଜଲଦାକୁଲେ ଵୃଷରାଶିସ୍ଥିତେ ଚନ୍ଦ୍ରେ ନକ୍ଷତ୍ରେ ରୋହିଣୀଯୁତେ
ସିଂହ ରାଶିରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଗଗନରେ ମେଘ ଭରି ଥିଲାବେଳେ, ବୃଷ ରାଶିରେ ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ରୋହିଣୀ ନକ୍ଷତ୍ର ଥିଲା।
ଵସୁଦେଵେନ ଦେଵକ୍ଯାମହଂ ଜାତୋ ଜନାଃ ସ୍ଵଯମ୍
ମୁଁ ବସୁଦେବ ଓ ଦେବକୀଙ୍କ ଦେଖାରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛି; ଲୋକମାନେ ଏହି କଥା ଜାଣନ୍ତି।