ତତ୍ଫଲଂ ଯଦ୍ଦଦାସ୍ଯସ୍ଯୈ ସତ୍ଯଂ କୃତ୍ଵା ମମାଗ୍ରତଃ
ସେ ଯେଉଁ ଫଳ ଦେବେ, ଏହା ସତ୍ୟ ଭାବେ ମୋ ସାମ୍ନାରେ ଦିଅ।
ଊର୍ମିଲା ରୂପସଂପନ୍ନା ଦିଵ୍ଯଦେହଧରା ଶୁଭା
ଉର୍ମିଳା ରୂପରେ ସମ୍ପନ୍ନ, ଦିବ୍ୟ ଦେହ ଧାରଣ କରିଥିବା ଏକ ଶୁଭା ନାରୀ।
ଭର୍ତୁଃ ସମୀପେ ସ୍ଵର୍ଗସ୍ଥା ଦୃଶ୍ଯତେଽଦ୍ଯାପି ସା ଜନୈଃ ଵିସ୍ଫୁରଂତୀ ମହାରାଜ ବୁଧାଷ୍ଟମ୍ଯାଃ ପ୍ରଭାଵତଃ
ସେ ଏଯାଁ ମଧ୍ୟ ଏବେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ସମୀପରେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଲୋକମାନେ ଦେଖନ୍ତି, ବୁଧଅଷ୍ଟମୀର ପ୍ରଭାବରେ ତାଙ୍କ ତେଜ ଦେଖାଯାଏ, ମହାରାଜ।
ତସ୍ଯା ଏଵ ଵିଧିଂ ବ୍ରୂହି ଯଦି ତୁଷ୍ଟୋସି ମେ ପ୍ରଭୋ
ପ୍ରଭୁ, ଯଦି ଆପଣ ମୋ ପ୍ରତି ପ୍ରସନ୍ନ, ତେବେ ତାଙ୍କର ବ୍ରତ କଥା ମୋତେ କହନ୍ତୁ।
ଯଦାଯଦା ସିତାଷ୍ଟମ୍ଯାଂ ବୁଧଵାରୋ ଭଵେଦ୍ଯଦି
ଯେତେବେଳେ ଶୁକ୍ଳା ଅଷ୍ଟମୀ ବୁଧବାର ପଡ଼େ—
ସ୍ନାତ୍ଵା ନଦ୍ଯାଂ ତୁ ପୂର୍ଵାହ୍ନେ ଗୃହୀତ୍ଵା କଲଶଂ ନଵମ୍ 4.54.
ପୂର୍ବାହ୍ନରେ ନଦୀରେ ସ୍ନାନ କରି, ଏକ ନୂଆ କଳଶ ନେବା ଉଚିତ।
ଅଷ୍ଟଵାରାନ୍ପ୍ରକର୍ତଵ୍ଯା ଵିଧାନୈସ୍ତୁ ପୃଥକ୍ପୃଥକ୍
ଏହି ବ୍ରତ ଆଠଥର ଅଲଗା ଅଲଗା ପ୍ରକାରରେ କରିବା ଦରକାର।
ତୃତୀଯା ଘୃତପୂପୈଶ୍ଚ ଚତୁର୍ଥୀ ଵଟକୈର୍ନୃପ
ତୃତୀୟ ଦିନ ଘିଅ ପିଠା ଦେଇ, ଚତୁର୍ଥ ଦିନ ବଡ଼ା ଦେଇ, ରାଜା।
ଅଶୋକଵର୍ତିଭିଃ ଶୁଭ୍ରୈଃ ସପ୍ତମୀ ଖଂଡସଂଯୁତୈଃ ଏଵଂ କ୍ରମେଣ କର୍ତଵ୍ଯା ସୁହୃତ୍ସ୍ଵଜନବାଂଧଵୈଃ
ଶୁଭ୍ର ଅଶୋକ ଡାଳ ଏବଂ ସପ୍ତମ ଭାଗ ସହିତ, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟଟି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କ୍ରମରେ ବନ୍ଧୁ, ଆତ୍ମୀୟ ଓ ସମ୍ପର୍କୀୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କରିବା ଉଚିତ୍।
ସହ କୃତ୍ଵା ସ୍ଥିତୈର୍ଭୋଜ୍ଯଂ ଭୋକ୍ତଵ୍ଯଂ ସ୍ଵସ୍ଥମାନସୈଃ
ସମସ୍ତେ ଏକାଠି ହୋଇ, ଶାନ୍ତ ମନେ ଖାଦ୍ୟ ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ୍।
ଶ୍ରୁତ୍ଵାଷ୍ଟମୀ ବୁଧସ୍ଯାପି ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଭୋଜନଂ ତ୍ଯଜେତ୍
ବୁଧ ଦେବଙ୍କ ଅଷ୍ଟମୀର ମହତ୍ତ୍ୱ ଶୁଣିଲେ, ସେ ଦିନ ଭୋଜନ ବିରତ ରହିବା ଉଚିତ୍।
ତଥା ଭୁକ୍ତ୍ଵା ବୁଧସ୍ଯାଗ୍ରେ ଆଚମ୍ଯ ଚ ପୁନଃପୁନଃ
ତେଣୁ, ବୁଧଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଭୋଜନ କରି ସେଷ ପରେ, ପୁନିପୁନି ମୁଁହ ଧୋଇବା ଉଚିତ୍।
ସାକ୍ଷତଂ ସହିରଣ୍ଯଂ ଚ ଜାତରୂପମଯଂ ଶୁଭମ୍
ସୁନା ଓ ଚାଁଦି ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ଶୁଭ ବସ୍ତୁ ସହିତ, ସେଠାରେ ସିଧାସଳଖ ଉପସ୍ଥିତ ରହିବା ଉଚିତ୍।
ପୀତଵସ୍ତ୍ରୈଃ ସମାଚ୍ଛନ୍ନଂ ବୁଧଂ ସୋମାତ୍ମଜାକୃତିମ୍
ସୋମଙ୍କ ପୁଅ ବୁଧଙ୍କୁ ପିତା ରଙ୍ଗର ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧାଇ ଢାକିଦେବା ଉଚିତ୍।
ଓଁ ବୁଧାଯ ନମଃ ଓଁ ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧିନାଶନାଯ ନମଃ ଓଁ ତାରାଜାତାଯ ନମଃ ଓଁ ସର୍ଵସୌଖ୍ଯପ୍ରଦାଯ ନମଃ ଅଷ୍ଟମୀ ତୁ ଯଦା ପୂର୍ଣା ତଦା ରାଜର୍ଷିସତ୍ତମ
ଓଁ ବୁଧଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଓଁ ଦୁଷ୍ଟ ବୁଦ୍ଧି ନାଶ କରୁଥିବାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଓଁ ତାରାଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଓଁ ସମସ୍ତ ସୁଖ ଦେଇଥିବାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ରାଜାମାନ୍ୟ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯେତେବେଳେ ଅଷ୍ଟମୀ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ,
ଵସ୍ତ୍ରାଲଂକରଣୈଃ ସର୍ଵୈର୍ଭୂଷଣୈର୍ଵିଵିଧୈରପି ମନ୍ତ୍ରେଣାନେନ କୌଂତେଯ ଦଦ୍ଯାଦେଵଂ ସମାଚରନ୍ ।। 4.54.
ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ବସ୍ତ୍ର, ଆଭୂଷଣ ଓ ବିଭିନ୍ନ ମୂଲ୍ୟବାନ ଗହଣା ସହିତ, ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ହେ କୁନ୍ତୀନନ୍ଦନ, ଦାନ କରିବା ଉଚିତ୍।
ବୁଧୋଽଯଂ ପ୍ରତିଗୃହ୍ଣାତୁ ଦ୍ରଵ୍ଯସ୍ଥୋଽଯଂ ବୁଧଃ ସ୍ଵଯମ୍
ବୁଧ ଏହା ଗ୍ରହଣ କରୁନ୍ତୁ; ବୁଧ ନିଜେ ଏହି ବସ୍ତୁରେ ବିଦ୍ୟମାନ।
(ଇତି ଦାନମଂତ୍ର ।) ବୁଧଃ ସୌମ୍ଯସ୍ତାରକେଯୋ ରାଜପୁତ୍ର ଇଲାପତିଃ
ବୁଧ ମୃଦୁ, ତାରାଙ୍କ ପୁଅ, ରାଜପୁତ୍ର ଓ ଇଳାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ।
( ଇତି ପ୍ରତିଗ୍ରହଣମଂତ୍ରଃ ।) ସୌଖ୍ଯଂ ଚ ସୌମନସ୍ଯଂ ଚ କରୋତୁ ଶଶିନଂଦନଃ
ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପୁଅ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସୁଖ ଓ ଶାନ୍ତି ଦିଅନ୍ତୁ।
ଇତ୍ଯୁଚ୍ଚାର୍ଯ ଗୃହୀତ୍ଵା ତୁ ଦଦ୍ଯାନ୍ମଂତ୍ରପୁରଃସରମ୍
ଏପରି ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ବସ୍ତୁ ଧରି, ମନ୍ତ୍ର ପୂର୍ବକ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ୍।
ଧନଧାନ୍ଯସମାଯୁକ୍ତଃ. ପୁତ୍ରପୌତ୍ରପ୍ରଵର୍ଦ୍ଧନଃ
ସେ ଧନ ଓ ଧାନ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଅନ୍ତି, ପୁଅ ଓ ନାତିମାନେ ବୃଦ୍ଧି ପାଆନ୍ତି।
ତତଃ ସୁତୀର୍ଥେ ମରଣଂ ଧ୍ଯାତ୍ଵା ନାରାଯଣଂ ଵିଭୁମ୍
ତାପରେ, ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ, ମୃତ୍ୟୁ ଚିନ୍ତା କରି, ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ୍।
ଵସତେ ଯାଵଦାସୃଷ୍ଟେଃ ପୁନରାଭୂତସଂପ୍ଲଵମ୍
ସୃଷ୍ଟି ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିଥାଏ, ପୁନଃ ପ୍ରଳୟ ଆସିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ରହନ୍ତି।
ଏଷୈଵଂ ଚ ମଯାଖ୍ଯାତା ଗୁହ୍ଯା ପାର୍ଥ ବୁଧାଷ୍ଟମୀ
ହେ ପାର୍ଥ, ଏପରି ଭାବରେ ମୁଁ ତୁମକୁ ବୁଧ ଅଷ୍ଟମୀର ଗୁପ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ କହିଦେଲି।
ଯଶ୍ଚାଷ୍ଟମୀଂ ବୁଧଯୁତାଂ ସମଵାପ୍ଯ ଭକ୍ତ୍ଯା ସମ୍ପୂଜଯେଦ୍ଵିଧୁସୁତଂ କନପୃଷ୍ଠସଂ ସ୍ଥମ୍
ଯେଉଁଠାରେ ବୁଧ ସହିତ ଅଷ୍ଟମୀ ତିଥି ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ, ଏବଂ ଭକ୍ତି ସହିତ ଚନ୍ଦ୍ରପୁଅଙ୍କୁ ସୁନା ଦଣ୍ଡର ଶିରାରେ ବସାଇ ପୂଜା କରେ,
ଜନ୍ମାଷ୍ଟମୀଵର୍ଣନମ୍ କସ୍ମିନ୍କାଲେ ସମୁତ୍ପନ୍ନଂ କିଂ ପୁଣ୍ଯଂ କୋ ଵିଧିଃ ସ୍ମୃତଃ
ଜନ୍ମାଷ୍ଟମୀ ବିବରଣୀ: କେଉଁ ସମୟରେ ଏହା ଆରମ୍ଭ ହେଲା, କଣ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ, କିଏ କଣ ନିୟମ ମନେ ରଖିଛନ୍ତି?
ଦେଵକୀ ମାଂ ପରିଷ୍ଵଜ୍ଯ କୃତ୍ଵୋତ୍ସଂଗେ ରୁରୋଦ ହ
ଦେବକୀ ମୋତେ ଆଲିଂଗନ କରି, ଗୋଦିରେ ରଖି, ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦିଲେ।
ତତ୍ରୈଵ ରଂଗଵାଢେନ ମଂଚାରୂଢଜନୋତ୍ସଵେ
ସେଠାରେ ରଙ୍ଗମଞ୍ଚ ଓ ମଞ୍ଚରେ ବସିଥିବା ଲୋକମାନେ ମିଳି ଉତ୍ସବ ହେଉଥିଲା।
ସ୍ଵଜନୈର୍ବଂଧୁଭିଃ ସ୍ନିଗ୍ଧୈଃ ସସ୍ତ୍ରୀଭିଃ ସମାଵୃତେ
ସ୍ନେହଭରା ନିଜ ଆତ୍ମୀୟ ଓ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଥିଲେ।
ସମାକୃଷ୍ଯ ପରିଷ୍ଵଜ୍ଯ ପୁତ୍ରପୁତ୍ରେତ୍ଯୁଵାଚ ହ
ମୋତେ ନିକଟକୁ ଆଣି ଆଲିଂଗନ କରି, ସେ କହିଲେ, 'ମୋ ପୁଅ, ମୋ ଶିଶୁ।'