ସା ବଭ୍ରାମ ଵନେ ଶୂନ୍ଯେ ପୀନୋନ୍ନତପଯୋଧରା
ସେ ଶୂନ୍ୟ ଜଙ୍ଗଲରେ ଘୁରୁଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଅଂଚଳ ଉନ୍ନତ ଓ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା।
ତାଂ ଦଦର୍ଶ ବୁଧଃ ସୌମ୍ଯାଂ ରୂପୌଦାର୍ଯଗୁଣାନ୍ଵିତାମ୍
ବୁଧ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ସେ ମୃଦୁସ୍ଭାଭା ଓ ଅପୂର୍ବ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ, ଉଦାରତା ଓ ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ ଥିଲେ।
ଦଧୌ ଗର୍ଭଂ ତଦୁଦରେ ଇଲାଯା ରୂପତୋଷିତଃ
ଇଲାଙ୍କ ରୂପରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ସେ ତାଙ୍କର ଗର୍ଭରେ ଗର୍ଭ ରଖିଲେ।
ଚଂଦ୍ରଵଂଶକରୋ ରାଜା ଆଦ୍ଯଃ ସର୍ଵମହୀକ୍ଷିତାମ୍
ଚନ୍ଦ୍ରବଂଶର ଆରମ୍ଭକ ରାଜା ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀର ଶାସକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ ଥିଲେ।
ସର୍ଵପାପପ୍ରଶମନୀ ସର୍ଵୋପଦ୍ରଵନାଶିନୀ
ସେ ସମସ୍ତ ପାପକୁ ଦୂର କରନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଦୁର୍ଘଟନାକୁ ନଶ୍ୱ କରନ୍ତି।
ଆସୀଦ୍ରାଜା ଵିଦେହାନାଂ ମିଥିଲାଯାଂ ସ ଵୈରିଭିଃ 4.54.
ମିଥିଲାରେ ଏକ ଭିନ୍ନ ରାଜ୍ୟର ରାଜା ଥିଲେ, ଯିଏ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଥିଲେ।
ଊର୍ମିଲା ନାମ ବଭ୍ରାମ ମହୀଂ ବାଲକସଂଯୁତା
ଉର୍ମିଳା ନାମକ ଏକ ଜଣେ ମହିଳା ଏକ ଶିଶୁ ସହିତ ପୃଥିବୀରେ ଘୁରୁଥିଲେ।
ଚକାରୋଦରପୂର୍ତ୍ଯର୍ଥଂ ନିତ୍ଯଂ କଂଡନପେଷଣେ
ପେଟ ଭରିବା ପାଇଁ ସେ ସଦା ଦାଳି ଚକୁଚୁଆଁଥିଲେ।
କାରୁଣ୍ଯାନ୍ମାତୃଵାତ୍ସଲ୍ଯାତ୍କ୍ଷୁଧାସଂପୀଡ୍ଯମାନଯୋଃ
ଦୟା, ମାତୃସ୍ନେହ ଓ ଭୋକର ଯନ୍ତ୍ରଣାରୁ,
ପୁତ୍ରସ୍ତସ୍ଯା ଵିଦେହାଯାଂ ଗତ୍ଵା ସ୍ଵପିତୁରାସନେ
ତାଙ୍କର ପୁଅ ବିଦେହ ରାଜ୍ୟରେ ଗିଁ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ଆସନରେ ବସିଲେ।
ଅନ୍ଵିଷ୍ଯ ଧର୍ମରାଜ୍ଞୋ ଵୈ ସା କନ୍ଯା ମିଥିଵଂଶଜା
ଧର୍ମରାଜାଙ୍କୁ ଖୋଜି, ସେ ମିଥିଲା ବଂଶର ଏକ କନ୍ୟା—
ଶ୍ଯାମଲା ନାମ ଚାର୍ଵଂଗୀ ପ୍ରସିଦ୍ଧା ଶ୍ରୂଯତେ ଶ୍ରୁତୌ
ଶ୍ୟାମଳା ନାମରେ ପରିଚିତ, ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗରେ ସୁନ୍ଦର, ଶାସ୍ତ୍ରରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ଵହସ୍ଵ ସର୍ଵଵ୍ଯାପାରଂ ଶ୍ଯାମଲେ ତ୍ଵଂ ଗୃହେ ମମ
ହେ ଶ୍ୟାମଳା, ତୁମେ ମୋ ଘରର ସମସ୍ତ କାମକାଜ ଦେଖ।
କିଂ ତ୍ଵେତେ ପଂଜରାଃ ସପ୍ତ କୀଲକୈରତିଯଂତ୍ରିତାଃ
କିନ୍ତୁ, ଏହି ସାତଟି ପିଞ୍ଜରା କ’ଣ, ଦୃଢ଼ ତାଳାରେ ବନ୍ଦ ହୋଇଛି?
ଏଵମସ୍ତ୍ଵିତି ସାପ୍ଯୁକ୍ତା ନିଜଂ କର୍ମ ଚକାର ହ ଉଦ୍ଧାଟଯିତ୍ଵା ପ୍ରଥମଂ ଦଦର୍ଶ ଜନନୀଂ ସ୍ଵକାମ୍
ଏପରି କହିବା ପରେ, ସେ ନିଜ କାମ କରିଲେ; ପ୍ରଥମ ପିଞ୍ଜରା ଖୋଲିଲେ, ତାହାରେ ନିଜ ମାଆକୁ ଦେଖିଲେ।
ସା ପଚ୍ଯମାନା କ୍ରଂଦଂତୀ ଭୀଷଣୈର୍ଯମକିଂକରୈଃ 4.54.
ସେ ତିବ୍ର ଯମଦୂତମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯନ୍ତ୍ରଣା ପାଇ, ରୁହୁଛନ୍ତି, ଚିତ୍କାର କରୁଛନ୍ତି, ରନ୍ଧାଯାଉଥିଲେ।
ତଥୈଵ ତାଲକଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ଵ୍ରୀଡିତା ସା ମନସ୍ଵିନୀ
ସେଇପରି ତାଳକ ଦେଇ, ସେ ମହିଳା ଲଜ୍ଜିତ ହେଲେ।
ସୁଧାଵଲ୍ଲିପ୍ଯମାନାଂ ତାଂ ଶିଲାତଲ୍ପେଷ୍ଟକେନ ତୁ କ୍ରକଚୈଃ ପାଟ୍ଯତେ ମୂର୍ଧ୍ନି ଘଣ୍ଟାଯୁକ୍ତୈଃ କରୋଲ୍ବଣୈଃ
ସେ ଅମୃତ ଲେପିତ ହେଉଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ପାଥର ଶଯ୍ୟା ଉପରେ, ଇଟିରେ ମୁଣ୍ଡ କଟାଯାଉଥିଲା, ଘଣ୍ଟା ଲଗା ଭୟଙ୍କର ହାତରେ।
ଚତୁର୍ଥେ ପଞ୍ଜରେ ସ୍ଥାନେ ଭୀଷଣୈର୍ଦାରୁଣାନନୈଃ
ଚତୁର୍ଥ ପିଞ୍ଜରାରେ, ସେଠାରେ ଭୟଙ୍କର ଭୀଷଣ ମୁହଁ ଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନେ ଥିଲେ—
ପଞ୍ଚମେ ନିହିତା ଭୂମୌ କଣ୍ଠେ ପାଦେନ ପୀଡିତା
ପଞ୍ଚମ ପିଞ୍ଜରାରେ, ସେ ଭୂମିରେ ପକାଯାଇଥିଲେ, ଗଳାରେ ପା ଦେଇ ଦବାଯାଉଥିଲେ।
ଷଷ୍ଠେ ଚେକ୍ଷୁଯନ୍ତ୍ରଗତାଂ ମସ୍ତକେ ମୁଦ୍ଗରାହତାମ୍
ଛଠଠ ଜନ୍ମରେ ସେ ଏକ ଯନ୍ତ୍ର ଭିତରେ ଦେଖାଗଲେ, ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଭାରି ଲାଠିରେ ମାରାଯାଉଥିଲେ।
ସପ୍ତମେ ପଞ୍ଜରେ ଚୀର୍ଣସ୍ଵନାଂ ପୂତିକଗଂଧିନୀମ୍ ଶ୍ଯାମଲା ମ୍ଲାନଵଦନା କିଂଚିନ୍ନୋଵାଚ ଭାମିନୀ
ସପ୍ତମ ଜନ୍ମରେ ସେ ଏକ ପିଞ୍ଜରା ଭିତରେ ଥିଲେ, ମନ୍ଦ ଶବ୍ଦ କରୁଥିଲେ, ଦୁର୍ଗନ୍ଧ ହେଉଥିଲା, ଶ୍ୟାମଳ ଦେହ ଓ ମ୍ଲାନ ମୁହଁ ଥିଲା; ସେ ଅଳ୍ପ କଥା କହିଥିଲେ।
ଅଥାଗତଂ ଯମଂ ପ୍ରାହ ସରୋଷା ଶ୍ଯାମଲା ପତିମ୍ ଯେନେଯଂ ଵିଵିଧୈର୍ଘାତୈର୍ଵଧ୍ଯତେ ବହୁଧା ତ୍ଵଯା
ତାପରେ ଯମ ଆସିଲେ, ଶ୍ୟାମଳା କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ତୁମେ ବିଭିନ୍ନ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଇ ଏହାକୁ ବହୁ ପ୍ରକାରରେ ମାରିଦେଉଛ।'
ଯମଃ ପ୍ରାହ ପ୍ରିଯାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଭଦ୍ରେ ହ୍ଯୁଦ୍ଘାଟିତାସ୍ତ୍ଵଯା
ଯମ ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟାକୁ ଦେଖି କହିଲେ, 'ଭଦ୍ରେ, ତୁମେ ଏହି ଗୁପ୍ତ କଥାକୁ ପ୍ରକାଶ କରିଦେଲ।'
ତଵ ମାତ୍ରା ସୁତସ୍ନେହାଦ୍ଗୋଧୂମା ଯେ ହୃତାଃ କିଲ
ତୁମ ମାଆ ତାଙ୍କ ପୁଅ ପ୍ରତି ସ୍ନେହ ଦେଖାଇ ଗହୁଁ ନେଇଥିଲେ।
ବ୍ରହ୍ମସ୍ଵଂ ପ୍ରଣଯାଦ୍ଭୁକ୍ତଂ ଦହତ୍ଯାସପ୍ତମଂ କୁଲମ୍ 4.54.
ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର ଜମିଦାରୀ ଜିନିଷକୁ ସ୍ନେହବଶତଃ ଭୋଗ କଲେ, ସେଥିରୁ ସାତ ପିଢି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖ ଭୋଗିବାକୁ ପଡ଼େ।
ଗୋଧୂମାସ୍ତ ଇମେ ଭୂତାଃ କୃମିରୂପାଃ ସୁଦାରୁଣାଃ
ଏହି ଗହୁଁଗୁଡ଼ିକ ଏବେ ଭୟଙ୍କର କୀଟ ହୋଇଯାଇଛି।
ତଥାପି ତ୍ଵାଂ ସମାସାଦ୍ଯ ସା ଚ ଜାମାତରଂ ଶୁଭମ୍
ତଥାପି, ତୁମ ସହିତ ତାଙ୍କର ମିଳନ ହେଲାପରେ, ସେ ଓ ତାଙ୍କ ଭଲ ଜାମାତା—
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଚିନ୍ତଯାଵିଷ୍ଟଶ୍ଚିରଂ ସ୍ଥିତ୍ଵା ଜଗାଦ ତାମ୍
ଏହା ଶୁଣି ସେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଚିନ୍ତାରେ ଡୁବି ରହିଲେ, ତାପରେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଇତଶ୍ଚ ସପ୍ତମେଽତୀତେ ଜନ୍ମନି ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ଶୁଭା ବୁଧାଷ୍ଟମୀ ସୁସଂପୂର୍ଣା ଯଥୋକ୍ତଫଲଦାଯିନୀ
ଏଠାରୁ ସପ୍ତମ ପୂର୍ବ ଜନ୍ମରେ ସେ ଏକ ଶୁଭ ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ଥିଲେ; ପୂର୍ଣ୍ଣ ବୁଧବାର ଅଷ୍ଟମୀରେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଫଳ ଦେଇଥିଲେ।