ଅଚଲାସପ୍ତମୀଵ୍ରତଵର୍ଣନମ୍ ଅଧ୍ରୁଵେଣ ଶରୀରେଣ ସୁପକ୍ଵେନାପି କିଂ ଫଲମ୍
ଅଚଳାସପ୍ତମୀ ବ୍ରତ ବିବରଣା: ଏହି ଅସ୍ଥିର ଦେହ ଯଦିଓ ପୂର୍ଣ୍ଣ ବଢ଼ିଛି, ତଥାପି ଏହାର କ'ଣ ଉପକାର?
ପ୍ରାତଃସ୍ନାନାସମର୍ଥାନାଂ ଶରୀରଂ ପଶ୍ଯ ଦେହିନାମ୍
ଯେମାନେ ସକାଳେ ସ୍ନାନ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନଙ୍କର ଦେହକୁ ଦେଖ ।
କାଯକ୍ଲେଶସହା ନାର୍ଯୋ ନ ଭଵଂତି ଯଦୂତ୍ତମ
ହେ ଯଦୁଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯେ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଦେହର କଷ୍ଟ ସହିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ଏଠାରେ ନାହାନ୍ତି ।
କଥଂ ଚ ତାଃ ସୁରୂପାଃ ସ୍ଯୁଃ ସୁଭଗାଃ ସୁପ୍ରଜାସ୍ତଥା
ତେବେ ସେମାନେ କିପରି ସୁନ୍ଦର, ଭାଗ୍ୟଶାଳି ଓ ସୁସନ୍ତାନ ହେବେ?
ଅଲ୍ପାଯାସେନ ସୁମହଦ୍ଯେନ ପୁଣ୍ଯମଵାପ୍ଯତେ
ଅଳ୍ପ ପ୍ରୟାସରେ ବଡ଼ ପୁଣ୍ୟ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ ।
ଯନ୍ମଯା କସ୍ଯଚିନ୍ନୋକ୍ତମଚଲାସପ୍ତମୀଵ୍ରତମ୍
ଯେଉଁ ଅଚଳାସପ୍ତମୀ ବ୍ରତକୁ ମୁଁ କାହାକୁ କହିଥିଲି,
ଵେଶ୍ଯା ଚେନ୍ଦୁମତୀ ନାମ ରୂପୌଦାର୍ଯଗୁଣାନ୍ଵିତା
ଏକ ନାମୀ ବେଶ୍ୟା ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ନାମ ଇନ୍ଦୁମତୀ, ସେ ସୁନ୍ଦରତା, ଦାନଶୀଳତା ଓ ଗୁଣରେ ଭରପୂର ଥିଲେ ।
ତନୁମଧ୍ଯା ସୁଜଘନା ପୀନୋନ୍ନତପଯୋଧରା
ତାଙ୍କର ଦେହ ଅତି ସୁସ୍ଥିର, ଜଘନ ଭଲ, ଓ ଛାତି ଉଚ୍ଚ ଓ ପିନ୍ଧା ।
ସୌଂଦର୍ଯଂ ସୌକୁମାର୍ଯଂ ଚ ତସ୍ଯାଃ କାମେନ ଗୀଯତେ
ତାଙ୍କର ସୌନ୍ଦର୍ୟ ଓ କୋମଳତାକୁ କାମଦେବ ମଧ୍ୟ ଗୀତ ଗାଇଥିଲେ ।
ମୂର୍ତିଃ ଶଶଧରସ୍ଯେଵ ନଯନାନନ୍ଦକାରିଣୀ 4.53.
ତାଙ୍କର ଆକୃତି ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରି ଥିଲା, ଯାହା ଦୃଷ୍ଟିକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିଲା ।
ଏକସ୍ମିନ୍ଦିଵସେ ପ୍ରାତଃ ସୁମୁଖସ୍ଥିତଯା ତଯା
ଏକ ଦିନ ସକାଳେ, ସେ ସୁମୁଖୀ ହୋଇ ଦଢ଼ି ଥିଲେ ।
ସନ୍ନିମଜ୍ଯ ଜଗଦିଦଂ ଵିଷଯେ କାଯସାଗରେ
ଇନ୍ଦ୍ରିୟର ସାଗରରେ ଏହି ସଂସାରକୁ ବିଲିନ କରିଦେଉଛି ।
ଯେ ଯାଂତି ଦିଵସାଃ ପୁଂସାଂ ଧର୍ମକାମାର୍ଥଵର୍ଜିତାଃ
ଯେ ଦିନଗୁଡ଼ିକ ଲୋକମାନେ ଧର୍ମ, କାମ, ଅର୍ଥ ବିନା କଟାନ୍ତି,
ସ୍ନାନଂ ଦାନଂ ତପୋ ହୋମଃ ସ୍ଵାଧ୍ଯାଯଃ ପିତୃତର୍ପଣମ୍
ସ୍ନାନ, ଦାନ, ତପ, ହୋମ, ଅଧ୍ୟୟନ ଓ ପିତୃତର୍ପଣ—
ପୁତ୍ରାଣାଂ ଦାରଗୃହକସମାସକ୍ତଂ ହି ମାନସମ୍
ପୁଅ, ଜଣେ, ଘର ଓ ଗୃହସଂସ୍କାରରେ ମନ ବ୍ୟସ୍ତ ରହେ ।
ଇତ୍ଯେଵଂ ଚିଂତଯିତ୍ଵା ତୁ ଵେଶ୍ଯା ଚେନ୍ଦୁମତୀ ତତଃ
ଏଭଳି ଚିନ୍ତା କରି, ସେ ବେଶ୍ୟା ଇନ୍ଦୁମତୀ ପରେ—
ଵଶିଷ୍ଠମୃଷିମାସୀନଂ ପ୍ରଣମ୍ଯ ଵିନଯାତ୍ତତଃ ୧- ଇନ୍ଦୁମତ୍ଯୁଵାଚ ଦଶଧ୍ଵଜସମା ଵେଶ୍ଯା ଦଶଵେଶ୍ଯାସମୋ ନୃପଃ
ଇନ୍ଦୁମତୀ ବଶିଷ୍ଠ ଋଷିଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାଭରିତ ଭାବରେ ପ୍ରଣାମ କରି କହିଲେ: ଏକ ନାରୀ ଦଶଟି ପତାକା ସମାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଏବଂ ଏକ ରାଜା ଦଶଜଣ ନାରୀ ସମାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ।
ମଯା ନ ଦତ୍ତଂ ନ ହୁତଂ ନୋପଵାସୋ ଵ୍ରତଂ କୃତମ୍ 4.53.
ମୁଁ କେବେ ଦାନ ଦେଇନି, କେବେ ଯଜ୍ଞ କରିନି, ନା ଉପବାସ କିମ୍ବା କୌଣସି ବ୍ରତ ରଖିଛି।
ସାଂପ୍ରତଂ ଵର୍ତମାନାଯା ଵ୍ରତଂ କିଂଚିଦ୍ଵଦସ୍ଵ ମେ
ଏବେ ମୋର ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ, ମୋତେ କୌଣସି ବ୍ରତ କହିଦିଅ।
ଏତଦସ୍ଯାଃ ସୁବହୁଶଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଧର୍ମଂ ପରଂତପଃ
ସେ ଏହି କଥା ବହୁବାର ଶୁଣି, ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରୁଥିବା ବଶିଷ୍ଠ ଧର୍ମ ବିଷୟରେ କହିଲେ।
ତପଃସୌଭାଗ୍ଯଜନନଂ ସ୍ନାନଂ ତଵ ଵରାନନେ
ହେ ସୁନ୍ଦରମୁଖୀ, ତୋର ପାଇଁ ସ୍ନାନ କରିବା ହେଉଛି ସଫଳତା ଆଣିଦେଇଥିବା ତପସ୍ୟା।
କୃତ୍ଵା ଷଷ୍ଠ୍ଯାମେକଭକ୍ତଂ ସପ୍ତମ୍ଯାଂ ନିଶ୍ଚଲଂ ଜଲମ୍
ଷଷ୍ଠୀ ତିଥିରେ ଏକଥର ଖାଇବି, ସପ୍ତମୀ ତିଥିରେ ଜଳରେ ଅଚଳ ରହିବି।
ମାଘସ୍ଯ ସିତସପ୍ତମ୍ଯାମଚଲଂ ଚାଲିତଂ ମଯା
ମାଘ ମାସର ଶୁକ୍ଳ ସପ୍ତମୀ ତିଥିରେ ମୁଁ ଅଚଳ ବ୍ରତ କରିଛି।
ଵଶିଷ୍ଠଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତସ୍ମିନ୍ନହନି ଭୂପତେ
ବଶିଷ୍ଠଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ସେହି ଦିନ ରାଜାଙ୍କୁ—
ତ୍ର୍ଯହସ୍ନାନପ୍ରଭାଵେଣ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଭୋଗ୍ଯାନ୍ଯଥେପ୍ସିତାନ୍
ତିନି ଦିନ ସ୍ନାନ କରିବାର ଫଳରେ, ଇଚ୍ଛା କରିଥିବା ସମସ୍ତ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କଲେ।
ଅଚଲାସପ୍ତମୀସ୍ନାନଂ କଥିତଂ ଚ ଵିଶାଂପତେ
ହେ ରାଜା, ଅଚଳ ସପ୍ତମୀର ସ୍ନାନ ବ୍ରତ ବିଷୟରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି।
ସପ୍ତମୀସ୍ନାନମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଶ୍ରୁତଂ ନ ଚ ଵିଶେଷତଃ
ସପ୍ତମୀ ସ୍ନାନର ମହିମା ଶୁଣିଛି, କିନ୍ତୁ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ନୁହେଁ।
ସପ୍ତମ୍ଯାଂ ତୁ ଵ୍ରଜେତ୍ପ୍ରାତଃ ସୁଗଂଭୀରଂ ଜଲାଶଯମ୍ ।। 4.53.
ସପ୍ତମୀ ତିଥିରେ, ପ୍ରଭାତରେ ଗଭୀର ଜଳାଶୟକୁ ଯିବା ଉଚିତ।
ସରିତ୍ସଂଗଂ ତଡାଗଂ ଚ ଦେଵଖାତମଥାପି ଵା
ନଦୀ, ପୋଖରୀ କିମ୍ବା ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ପବିତ୍ର ଖାତକୁ ଯିବା ଯାଉଛି।
ପଶୁଭିଃ ପକ୍ଷିଭିଶ୍ଚୈଵ ଜଲଜୈର୍ମତ୍ସ୍ଯକଚ୍ଛପୈଃ
ସେଠାରେ ପଶୁ, ପକ୍ଷୀ ଏବଂ ମାଛ, କୁମିର ଭଳି ଜଳଚର ପ୍ରାଣୀମାନେ ମଧ୍ୟ ରହନ୍ତି।