ଏକଥା ହେଉଛି, ଏକ ସମୟର କଥା। ସେଇ ରାଜା ଶିକାର ଖେଳିବାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଗ୍ରହୀ ହୋଇ ବନକୁ ଯାଇଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ଚୈତ୍ର ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ନବମୀ ତିଥିରେ କୌଣସି ପ୍ରାଣୀ ହତ୍ୟା କରାଯାଇନଥିଲା। ସେଇ ରାତିରେ ବାଲ୍ମୀକିଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ଜାଗରଣ ହେଉଥିଲା। ରାମଙ୍କ ବିଷୟରେ ଗୀତ ଶୁଣାଯାଉଥିଲା, ଯାହା ତାଙ୍କର ପୁଣ୍ୟର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ହେଉଥିଲା। ସେ ମହାତ୍ମା ରାଜା କଳ୍ପବୃକ୍ଷଙ୍କ ପୂଜା କରିଥିଲେ। ସେଇ ବୃକ୍ଷ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ମୋର ମଙ୍ଗଳମୟ ନଗର..."। ବୃକ୍ଷ ଏପରି କହିବା ସହିତ, ସେଇ ନଗର ରାଜାଙ୍କ ସହ ଏକାତ୍ମ ହୋଇଗଲା। ସେଠାରେ ସମସ୍ତେ କଳ୍ପବୃକ୍ଷଙ୍କ ଦୟାରେ ରାଜାଙ୍କ ସମାନ ହୋଇଗଲେ। ମହାନ୍ତ ମଲୟ ପର୍ବତରେ ସେମାନେ ଉଗ୍ର ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ। ସେଠାରେ ଶିବ ମନ୍ଦିରରେ କମଳାକ୍ଷୀ ନାମକ ଏକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ କନ୍ୟା ଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଜୀମୂତବାହନ ମଧ୍ୟ ପୂଜାପାଇଁ ଶିବ ମନ୍ଦିରକୁ ଗଲେ। ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ମାତ୍ର ତାଙ୍କ ମନରେ କାମବାଣ ଲାଗିଗଲା। ତେଣୁ ଜୀମୂତବାହନ କହିଲେ, "ମଦନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, କୃଷ୍ଣପୁତ୍ର ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।" ପୁନିପୁନି କାମଦେବ, ପଞ୍ଚବାଣୀ, ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ। ଏହା ଦେଖି ଶ୍ରୀମତ୍ ଦେବତା ମକରଧ୍ୱଜ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ। ସେଇ ରାଜାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଭଲ୍ଖ୍ୟାତିଶାଳୀ ବିଶ୍ୱାବାସୁ ଥିଲେ। ସେ ନର ଓ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଶିରୋନମନା କରି, ଗରୁଡ଼ ଉପରେ ଚଢ଼ି ଏଠାରେ ଆସିଲେ। ଯେଉଁଠାରେ ଜୀମୂତବାହନ ଥିଲେ, ସେଠାରେ ବିଶ୍ୱାବାସୁ ବହୁ ଭାବେ କାନ୍ଦିଲେ। ପୁରୁଣିଆ ଜଣେ ମହିଳାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ ସେ ପଚାରିଲେ, "ଏହି ଦୁଃଖ କିଏ ଦେଇଛି?" ସେ ମହିଳା କହିଲେ, "ତାଙ୍କଠାରୁ ବିୟୋଗ ହୋଇ, ମୁଁ, ଉଚ୍ଚ କୁଳର ଥିବା ମୁଁ, ବିଳାପ କରୁଛି।" ଗରୁଡ଼ ତାଙ୍କୁ ନେଇ ଆକାଶମାର୍ଗରେ ଚାଲିଗଲେ। କମଳାକ୍ଷୀ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଗରୁଡ଼ ତାଙ୍କୁ ଉଠାଇ ଆକାଶରେ ନେଇଯାଉଛି। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ଗରୁଡ଼ ଭୟଭିତ ହୋଇ ତୁରନ୍ତ ସେଠାକୁ ଆସିଲେ। ସେ କହିଲେ, "ହେ ପ୍ରଭୁ, ମୋ କଥା ଶୁଣନ୍ତୁ, ହେ ଜ୍ଞାନୀ।" "ମୁଁ ତାଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ଆପଣଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଆସିଛି। ସେ ନାଗ ଦୁଃଖରେ ପୀଡିତ ହୋଇ ଶତ୍ରୁ ପାଇଛନ୍ତି। ହେ ଜ୍ଞାନୀ, ମାନବୀୟ ଖାଦ୍ୟ ଛାଡ଼ି ଦିବ୍ୟ ଆହାର ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ। ଏହି କଥା ଜୀମୂତବାହନ ଓ ଭିଦ୍ୟାଧର କନ୍ୟା ପାଇଁ। ଆପଣ ଭିଦ୍ୟାଧର ନଗରରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜ୍ୟ ଲାଭ କରିଛନ୍ତି।" ଏପରି କହି ଦେବତା ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ; ସେ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କଠାରୁ ରାଜ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ। ଏହି କଥା କହି, ବେତାଳ ବିନୟରେ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ। ରାଜାଙ୍କର ପରୋପକାରୀ ସ୍ୱଭାବ ଭାଗ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଣ୍ଣୟ ହୋଇଥିଲା। ଏକ ଭକ୍ତିମୟା ଭାର୍ଯ୍ୟାଙ୍କ ଶକ୍ତି ଓ ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଦତ୍ତ ଜୀବନ ଦାନରେ, ଶଂଖଚୂଡ଼ ଏବେ ଭୟହୀନ ହୋଇ ତାଙ୍କର ଶତ୍ରୁଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ। ଏହା ପରେ, ରାଜା ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖରଙ୍କ ନଗରର ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଏକ ବ୍ୟାପାରୀ ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ନାମ ଥିଲା ରତ୍ନଦତ୍ତ, ସେ ଧର୍ମିକ ଓ ଧନ-ଧାନ୍ୟରେ ସମୃଦ୍ଧ ଥିଲେ। ସେଇ ଉତ୍ତମ ରୂପକୁ ଦେଖି, ବ୍ୟାପାରୀ ରାଜାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ। "ହେ କୃପାସାଗର, ଏହି କନ୍ୟା ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ ଯଥୋଚିତ; ଏହି କର୍ମରେ ଦୈବ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅଛି," ବ୍ୟାପାରୀ କହିଲେ। ରାଜା ତାଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀ ବିଦୁରଙ୍କୁ କହିଲେ, "ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଯାଅ, ହେ ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ।" ଏପରି କହି ରାଜା ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର ଘରକୁ ଫେରିଲେ; ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ଶ୍ୟାମଳା ରାଜା ଘରକୁ ଆସିଥିବା ଜାଣିଥିଲେ।