ହେ ଦେବ, ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଯେପରି ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି, ସେପରି ଆପଣଙ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା କୁହାଯାଇଛି । ଏହି କଥା ଶୁଣି, ମଦନାଳସାଙ୍କର ପୁଅ ଉତ୍ତର ଦେଲେ । ସେ, ବହୁଳା ଅଷ୍ଟମୀ ଦିନରେ ସ୍ନାନ କରି, ଏହି ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କଲେ । ତାଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି, ସେ ମୃଦୁ ଶବ୍ଦରେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ—“ହେ ଦେବଦେବ, ଆପଣ ଏହି ଲୀଳାକୁ ନିଜ ଅନୁଚରଣୀ ସହ ଗୁପ୍ତ ରଖିଛନ୍ତି । ସଂସାରର ଶେଷରେ, ଆପଣ ହିଁ କାଳର ରୂପେ ସମସ୍ତକୁ ଲୟ କରନ୍ତି; ମୁଁ ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର କରେ ।” ଏହି ସ୍ତୋତ୍ରର ଶକ୍ତିରେ, ସେ ଦେବଦେବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତି ଲାଭ କଲେ । ଏହିପରେ, ରାଜା ନିଜ ପ୍ରିୟାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ । ସେ ସୁଦେବଙ୍କୁ ଡାକି, ଆନନ୍ଦରେ ନିଜ ଭଉଣୀକୁ ଦାନ ଦେଲେ । ସୁଦେବ ଭଉଣୀକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭାବୁକ ହୃଦୟରେ କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କ ଠାରୁ ନେଇଗଲେ । ଏପରି ଭାବେ, ରାଜା, ସେ ଜ୍ଞାନୀଙ୍କର ଆଚରଣ ଆପଣଙ୍କୁ କୁହିଦିଆଗଲା । ଏହାପରେ, ଏକ ଅନ୍ୟ ଅତି ଅପୂର୍ବ କଥା କୁହାଯାଇଥିଲା । କାନ୍ୟକୁବ୍ଜ ନାମକ ନଗରରେ ଏକ ଦାନଶୀଳ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥିଲେ, ଯିଏ ଯେତେ ଧନ ପାଉଥିଲେ, ସେ ସବୁକୁ ଦାନ କରିଦେଉଥିଲେ । ଏକ ଦିନ, ଶରଦ୍ ଋତୁରେ, ସେ ନବଦୁର୍ଗା ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କଲେ । ତାଙ୍କର ମନରେ ଚିନ୍ତା ହେଲା—“ଆଜି ମୁଁ କ’ଣ କରିବି, ଯାହାରେ ମୋତେ ଧନ ମିଳିବ?” ଏଭଳି ଦୁଃଖିତ ହେଉଥିବାବେଳେ, ଦେବୀଙ୍କର କୃପାରେ, ସେ ନଉଦିନ ଉପବାସ କଲେ । ସେହି ସମୟରେ, ଜିମୂତକେତୁ ନାମକ ଏକ ବିଦ୍ୟାଧରଙ୍କ ରାଜା ଥିଲେ । ସେ କିଛି ବର୍ଷ ଦିବ୍ୟ ସୁଖ ଉପଭୋଗ କରିଥିଲେ । ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ବୃକ୍ଷର ଶକ୍ତିରେ, ତାଙ୍କୁ ଏକ ଅତ୍ୟୁତ୍ତମ ପୁଅ ହେଲା । ଏହି ପୁଅ ପୂର୍ବଜନ୍ମରେ ମଧ୍ୟଦେଶରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ । ଏକ ଦିନ, ସେ ରାଜା ସିକାର ଖେଳିବାକୁ ଯାଇଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଚୈତ୍ର ଶୁକ୍ଳ ନବମୀ ଦିନରେ କୌଣସି ପ୍ରାଣୀ ହତ୍ୟା କରିଲେ ନାହିଁ । ରାତିରେ ଭାଲ୍ମୀକିଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ଜାଗରଣ ହେଲା, ଏବଂ ତାଙ୍କର ପୁଣ୍ୟରେ ରାମଙ୍କ ବିଷୟରେ ଗୀତ ଶୁଣିଲେ । ସେ ମହାପୁରୁଷ ଚାୟାବୃକ୍ଷର ପୂଜା କଲେ । ସେହି ବୃକ୍ଷ ତାଙ୍କୁ କହିଲା—“ମୋର ମଙ୍ଗଳମୟ ନଗର…” ବୃକ୍ଷ ଏପରି କହିଥିବା ସଙ୍ଗେସଙ୍ଗେ, ସେ ନଗର ରାଜା ସହ ଏକାତ୍ମ ହେଲା । ସେମାନେ ସମସ୍ତେ, ଚାୟାବୃକ୍ଷର କୃପାରେ, ରାଜା ପଦବୀ ପାଇଲେ । ସେମାନେ ମଲୟ ପର୍ବତରେ ତୀବ୍ର ତପସ୍ୟା କଲେ । ସେଠାରେ କମଳାକ୍ଷୀ ନାମକ ଏକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ କନ୍ୟା ଶିବ ମନ୍ଦିରରେ ଥିଲେ । ଜିମୂତବାହନ ମଧ୍ୟ ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜିବାକୁ ମନ୍ଦିରକୁ ଗଲେ । ସେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଏବଂ ମନ ମଧ୍ୟରେ କାମଦେବଙ୍କର ବାଣରେ ବିଧ୍ୱଂସ ହେଲେ । ତେଣୁ ଜିମୂତବାହନ କହିଲେ—“ମଦନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, କୃଷ୍ଣପୁତ୍ର ତୁମକୁ ନମସ୍କାର । ପୁନଃପୁନଃ କାମଦେବ, ପଞ୍ଚଶରଧାରୀ, ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର ।” ଏପରି ଉଚ୍ଚାରଣରେ ମକରଧ୍ୱଜ ଦେବତା ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ । ଏହି ରାଜାଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ବିଶ୍ୱାବସୁ, ଯିଏ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସିଦ୍ଧ । ସେ, ନର ଓ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ଗରୁଡ଼ାରେ ଚଢ଼ି ଆସିଲେ । ସେଠାରେ, ଯେଉଁଠାରେ ଜିମୂତବାହନ ଥିଲେ, ସେ ଅନେକ ଭାବରେ ବଡ଼ ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦିଲେ । ପରେ, ସେ ବୃଦ୍ଧା ଜଣେଁକୁ ସାନ୍ତ୍ବନା ଦେଇ ପଚାରିଲେ—“ଏହି ଦୁଃଖ କିଏ ଦେଇଛି?” ସେ ବୃଦ୍ଧା କହିଲେ—“ତାଙ୍କୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ କରାଯାଇ, ମୁଁ ଉତ୍ତମ ବଂଶର ଥିଲି ମଧ୍ୟ, ଦୁଃଖରେ ବିଲାପ କରୁଛି ।