ହେ ରାଜନ୍, ମହତ୍ପୁର୍ଣ୍ଣ କର୍ମର ଅତି ସୁନ୍ଦର ଏକ ନଗର ଥିଲା, ଯେଉଁଠି ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଲୋକମାନେ ସେବା କରୁଥିଲେ। ସେହି ରାଜ୍ୟର ମନ୍ତ୍ରୀ ଥିଲେ ସତ୍ୟପ୍ରକାଶ ଏବଂ ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କର ପ୍ରିୟା ଥିଲେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ। ଏହି ସମୟରେ ଏକ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିଲା—ଏହି ସଂସାରରେ କେତେ ପ୍ରକାର ଆନନ୍ଦ ଅଛି? ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟାଶ୍ରମରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆନନ୍ଦକୁ 'ବ୍ରହ୍ମାନନ୍ଦ' କୁହାଯାଏ, ବନପ୍ରସ୍ଥାଶ୍ରମରେ ଏହା 'ଧର୍ମାନନ୍ଦ' ନାମରେ ଅବଶ୍ୟ ଅଳ୍ପ ଥାଏ। କିନ୍ତୁ ସନ୍ନ୍ୟାସରେ ଶିବାନନ୍ଦ ସବୁଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ। ଘୃହସ୍ଥାଶ୍ରମରେ ତ ଜୀବନୀ ସ୍ତ୍ରୀ ବିନା ଆନନ୍ଦ ନାହିଁ। ଏହି କଥା ଭାବି, ସେ ଏକ ଧର୍ମନିଷ୍ଠା ସ୍ତ୍ରୀ ନିମନ୍ତେ ଖୋଜିଲେ। ରାଜା ତାଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଆଜି ମୋ ପାଇଁ ଏକ ଉତ୍ତମ ନାରୀ ଖୋଜ।" ମନ୍ତ୍ରୀ ଏହି ଆଦେଶ ଶୁଣି ଦେଶେ ଦେଶେ ଯାଇଲେ, ମନରେ ସମସ୍ତ ପୂଣ୍ୟକ୍ଷେତ୍ରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସିନ୍ଧୁଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରିଲେ—"ଶରଣାଗତଙ୍କୁ ଅନୁଗ୍ରହ କରୁଥିବା ଭଗବନ୍, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଶରଣକୁ ଆସିଛି, ରାଜାଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ମହାମୂଲ୍ୟବାନ ମହିଳା ଦିଅନ୍ତୁ, ନଚେତ୍ ମୁଁ ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କରିବି।" ସିନ୍ଧୁ ଜଳରେ ଏକ ସୁନା ତଣ୍ଡ ଏବଂ ପ୍ରବାଳ ପତ୍ର ଥିବା ଗଛ ଦେଖିଲେ; ଏହି ଗଛ ଉପରେ ଏକ କୁମାରୀ, ସୁନ୍ଦର ଓ କୋମଳ ତିଆରି ହୋଇ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଥିଲେ। ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ସେ ରାଜାଙ୍କୁ ଖବର ଦେଲେ। ରାଜା ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ସିନ୍ଧୁ କୂଳକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ଦୀନ ହୃଦୟରେ ସେ ଏହି ନାରୀଙ୍କୁ କହିଲେ, "ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ ଏଠାରେ ଆସିଛି।" ତାକୁ ସେ ହସି କହିଲେ, "କୃଷ୍ଣପକ୍ଷ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଦିନରେ..." ଏହି କଥା ଶୁଣି, ରାଜା ସେହି ଦିନ ଅତି ଆକାଂକ୍ଷାରେ ଭରିଗଲେ। ଏହି ମଧ୍ୟରେ ବକବାହନ ନାମକ ଏକ ଦାନବ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା। ରାଜା କାମେନ୍ଦ୍ରିୟାନ୍ଧ ହୋଇ ଦାନବକୁ ବଧ କରି, ନିର୍ଭୟ ଭାବରେ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ। ସେ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ମହାରାଜ, ଶୁଣନ୍ତୁ, ମୁଁ ବିଦ୍ୟାଧର ପୁତ୍ରୀ। ମୁଁ ଖାଦ୍ୟ ସମୟରେ, କିମ୍ବା ପିତାମାତାଙ୍କ ଘରକୁ ଆସିନଥିଲି। ଆଜି କୃଷ୍ଣପକ୍ଷ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଦିନରେ ଦାନବ ତୁମକୁ ଧରିବ। ତେଣୁ ମୁଁ କାନ୍ଦିକି ପିତାଙ୍କୁ କହିଲି। ସେ କହିଲେ, 'ପୁତ୍ରୀ, ତୁମକୁ ଏକ ବୀର ଭୋଗିବେ।' ମହାରାଜ, ଆପଣଙ୍କ ଆଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ, ମୁଁ ପିତାଙ୍କ ଘରକୁ ଯିବି। ଆପଣ ସହିତ ମୁଁ ବିଦ୍ୟାଧର ଗୃହକୁ ଯିବି।" ଏହା ପରେ ସେହି ନଗରରେ ମହା ଉତ୍ସବ ଆୟୋଜିତ ହେଲା, କିନ୍ତୁ ଅଚାନକ ମୃତ୍ୟୁ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା। ଏହା କାହିଁକି ଘଟିଲା? ଏହା ନେଇ ମନ୍ତ୍ରୀ ଭୟଭୀତ ହୃଦୟରେ ରାଜାଙ୍କୁ ଭାବିଲେ। ଇନ୍ଦ୍ରିୟସୁଖରେ ଲିନ ରାଜାଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ନଶ୍ଚିତ ଭାବେ ନଶ୍ଟ ହୁଏ। ଏପରି ଏକ ସୁନ୍ଦର ସହର ଥିଲା, ଯାହାର ନାମ ଚୂଡ଼ାପୁର, ସେଠାରେ ଚୂଡ଼ାମଣି ନାମକ ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା ଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଗୁରୁ ଥିଲେ ଦେବସ୍ୱାମୀ, ଯିଏ ବେଦ ଓ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ। ଏହି ରାଜ୍ୟର ଏକ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ନାରୀ ପୁତ୍ର ପାଇଁ ଶିବଙ୍କୁ ଉପାସନା କରିଥିଲେ। ଏଉଁଠାରୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ ହରିସ୍ୱାମୀ, ଯିଏ ଖ୍ୟାତିଶାଳୀ, ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଏବଂ ଦେବତାଙ୍କ ଅଂଶଧାରୀ। ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ଥିଲେ ରୂପଲବଣ୍ୟିକା, ଏକ ଦିବ୍ୟାଙ୍ଗନା। ଏକ ଦିନ ସେ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ସହିତ ବସନ୍ତ ଋତୁରେ, ଫୁଲ ଫୁଟିଥିବା ଦିନରେ ବସିଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ସୁକଳ ନାମକ ଏକ ଗନ୍ଧର୍ବ ତାଙ୍କ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟରେ ମୁଗ୍ଧ ହେଲେ। ସେ ଅତି ଆକାଂକ୍ଷାରେ ଓତ୍ପ୍ରୋତ ହୋଇ ସେହି ନାରୀଙ୍କୁ ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, କିନ୍ତୁ ସମସ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟସୁଖକୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ହରିଙ୍କ ଧ୍ୟାନରେ ଲିନ ହେଲେ।