ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ ଗୋଟିଏ ରଥ ଓ ପାଞ୍ଚଶେ ହାତୀ ଥିଲେ; ଏହି ମାନେ ସେନା ବୋଲି ଜଣାଯାନ୍ତି, ଏବଂ ଏହାର ନାୟକମାନେ କିଏ, ସେଥିରେ ଶୁଣ। ପଦାତି ଦଳର ଦଶ ଜଣ ନେତାକୁ ପଦାତି ସେନାନୀ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ପାଞ୍ଚ ହାତୀଙ୍କ ନେତାକୁ ହାତୀନାୟକ ବୋଲି ଅଭିଧାନ କରାଯାଏ। ସେନାରେ ଉନଚାଳିଶି ଉଟରେ ଚଢ଼ିଥିବା ଦୂତ ଥିଲେ, ଏବଂ ଛଉତିସି ପଦାତି ଥିଲେ—ତାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ମୋ ପାଖରୁ ଶୁଣ। ଦଶ ଜଣ ଗୋଲା ଦେଇଥିଲେ, ଦଶ ଜଣ ଭୋଜନ ଯୋଗାଇଥିଲେ; ତିନି ଜଣ ତିନୋଟି ପାଳିରେ ଦୃଢ଼ ନିରୀକ୍ଷକ ଥିଲେ। ଅନ୍ୟମାନେ ସେନାର ଶୂଦ୍ର, ଯୋଦ୍ଧା କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିୟୋଜିତ ଥିଲେ। ଏଭଳି ଧର୍ମାନୁସାରେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା। ପରେ, ଗୋଟିଏ ପାଳି ମଧ୍ୟରେ ନାୟକମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଲିପ୍ତ ହେଲେ। ସେହି ଦିନ ଏକ ପାଳି ଅବଧି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧ ମୁହାଁରେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦାଉଡ଼ିଲେ। ଏହିଠାରେ ଭଗଦତ୍ତ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ। କୃଷ୍ଣ, ଚାମୁଣ୍ଡା ଓ ଲହରାଙ୍କ ପୁଅମାନେଙ୍କୁ ପରାଜିତ କରି, ନିଜ ମନକୁ ଶାନ୍ତ କରି, ଶଂଖ ଧ୍ୱନି କଲେ ଏବଂ ବିଜୟ ଚିହ୍ନ ଅର୍ଜନ କଲେ। ଚାମୁଣ୍ଡା, ଧୁନ୍ଧୁକାର ଓ ଭଗଦତ୍ତ ଶତଶଃ ସେନା ସହିତ ଥିଲେ। ଇନ୍ଦୁଲା ଓ ଦେବସିଂହ ହଜାର ହଜାର ସେନା ସହ ଆନନ୍ଦ କଲେ। ପ୍ରଭାତ ହେଲା, ତୃତୀୟ ଭୟଙ୍କର ପାଳିରେ, ଏକ ବିଶେଷ ଉଚ୍ଚାରଣ ହେଲା—“ରାଜନ୍, ତୁମେ ତିନି ଜଣ ବୀରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୁରକ୍ଷିତ।” ତାପରେ ପରିମଳ ରାଜା ନେତ୍ରସିଂହଙ୍କୁ କହିଲେ। ଏହା ପରେ ଦୁଇଟି ସେନା ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା—ରଥ ବିରୁଦ୍ଧରେ ରଥ, ଯନ୍ତ୍ର ବିରୁଦ୍ଧରେ ଯନ୍ତ୍ର। ଦିନଟିର ମଧ୍ୟାହ୍ନରେ, ମହାବଳଶାଳୀ ନେତ୍ରସିଂହ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ। ତାପରେ, ଦୁଇ ଯୋଦ୍ଧା ରଥରୁ ଅବତରି, ଧନୁଷ ଭଞ୍ଜି, ପରସ୍ପରକୁ ହତ୍ୟା କରି, ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଇଲେ। ଇନ୍ଦୁଲା ଚାମୁଣ୍ଡାଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ, ଦେବତା ଧୁନ୍ଧୁକାକୁ ମାରିଲେ। ଅବଶିଷ୍ଟ ପାଞ୍ଚଶେ ଯୋଦ୍ଧା ସହେତୁ ଲକ୍ଷଣଙ୍କ ଦିଗରେ ବଢ଼ିଗଲେ। ପ୍ରଭାତ ହେଲା, ପୃଥିବୀର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜା, ଭବାନ୍, ଦଶ ଜଣ ବୀର ପୁଅ ଓ ଏକ ଲକ୍ଷ ସେନା ସହିତ, ଏହି ଘଟଣା ଶୁଣି, ନିଜ ବାଦକମାନେକୁ ସଂଗ୍ରହ କରି ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଆସିଲେ। ପରିମଳ ରାଜା ମାୟାବଳିତ କବଚ ଧାରଣ କରି ଆସୁଥିବାକୁ ଦେଖି, ଭବାନ୍ ତିନି ଜଣ ସହିତ ଦଶ ହଜାର ସେନା ନେଇ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ। ଏହି ଖବର ଶୁଣି ସେ ତୁରନ୍ତ ଦୁଇ ସେନା ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ, କୃଷ୍ଣାଂଶା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ସୁରକ୍ଷା କଲେ ମଧ୍ୟ, ସେହି ଦଶ ହଜାର ଯୋଦ୍ଧା ବଧ ହେଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ଥିବା କୃଷ୍ଣାଂଶା ଓ ତୃତୀୟ ଦଳ ଅନ୍ୟମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ନିୟୋଜିତ ରହିଲେ। ଏହା ପରେ ଅଙ୍ଗରାଜ ତିନିଟି ବାଣ ଦ୍ୱାରା ମୁଣ୍ଡ ଓ ପାର୍ଶ୍ୱକୁ ଆଘାତ କଲେ। ଘୋଡ଼ା ଚଢ଼ି ସେ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଅମ୍ବୁଜ କୁଣ୍ଡରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ରଥରେ ଦଢ଼ିଥିବା ରାଜାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ। ସେ ସମୟରେ ମୋର କୀର୍ତ୍ତି ତ୍ୱରିତ ବିକାଶ ପାଇବ; ଭବାନ୍କୁ ବଧ କରି, ମୁଁ ସଂତୁଷ୍ଟ ହେବି। ଅଙ୍ଗରାଜ ବଧ ହେଲେ, ତାଙ୍କର ଦଶ ପୁଅ କୌରବ ବଂଶର ଯୋଦ୍ଧା ଭାବେ ଯୁଦ୍ଧକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେଠାରେ ଦେବତା ଦୁଇ ରାଜପୁତ୍ରଙ୍କୁ ସିଦ୍ଧ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ହତ୍ୟା କଲେ। ଏହି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ମୁହଁ ଥିବା ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ସଂଧ୍ୟାବେଳେ ଶଂଖ ଧ୍ୱନି କରି ଶିବିରକୁ ଗଲେ। ସଭାକୁ ଯାଇ, ରାଜାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି କହିଲେ—“ଶୁଣ, ଚନ୍ଦ୍ରବଂଶୀ ରାଜନ୍।” ଏହା ଶୁଣି, ବୀରସେନ ରାଜା କାମସେନ ଓ ନିଜ ସେନା ସହିତ ଆଗକୁ ଆସିଲେ; ବୀରସେନ ରାଜାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ନିଜ ଲକ୍ଷ-ଲକ୍ଷ ସେନା ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। “ତ୍ୱରିତ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଯାଅ, ମହାନ୍ୟ ରାଜା, ତୁମ ପୁଅମାନେ ଓ ଲକ୍ଷ-ଲକ୍ଷ ସେନା ସହିତ।” ଏପରି କହି, ସେ ରାଜାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ସେହି ବୀର ମଧୁର ସଙ୍ଗୀତ ଚାଲିଲେ। ତିନିଟି ପାଳି ମଧ୍ୟରେ ସମସ୍ତେ ବଧ ହେଲେ; ତାଙ୍କର ଦେବ ଯାନରେ ଚଢ଼ି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ। “ତୁମେ ଓ ତୁମ ସେନା, ଏଭଳି ମୁଁ ଓ ମୋର ପୁଅମାନେ, ଏଭଳି ମୁଁ ନିଜେ”—ଏଭଳି ଗଭୀର ଅର୍ଥ ରହିଲା।