ଏହି କଥା ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି ଏକ ଗ୍ରାମର ଦକ୍ଷିଣ ଦ୍ୱାରରେ, ଯେଉଁଠାରେ ଅଶ୍ୱାରୋହୀ ସେନାଗୁଡିକ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ। ସେହି ସମୟରେ ସମସ୍ତ ଅଶ୍ୱ, ଯାହାର ସଂଖ୍ୟା ଏକ ଲକ୍ଷ, ରାଜା ମକରନ୍ଦଙ୍କର ଥିଲା। ପଶ୍ଚିମ ଦ୍ୱାରରେ, ଏକ ସଂଖ୍ୟା ବିଶ ହଜାର ହାତୀ ଥିଲା। ସେଉଁଠି ଚାଳିଶ ହଜାର ଶୂରବୀର ଉଟରେ ବସି ରକ୍ଷା ପାଇଁ ତୈଉଁଥିଲେ। ଏହି ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିରେ ଦିନ ଓ ରାତି ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଚାଲିଥିଲା। କିନ୍ତୁ, ଏହି ଯୁଦ୍ଧକୁ ଛାଡ଼ି ସମସ୍ତେ ଦଶ ଦିଗରେ ଭାଗି ଯାଇଥିଲେ। ଦେବତା ଚାହାର ରଥରେ ବସିଥିଲେ, ଆହ୍ଲାଦ ହାତୀରେ ବସିଥିଲେ। ଶୂରବୀରମାନେ ତାଙ୍କର ତଳୱାର ଛାଡ଼ି ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ବଡ଼ ହାନି କରିଥିଲେ। ଅଗ୍ନିଙ୍କ ପୁତ୍ର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ଅଶ୍ୱ ପଥରର ତିଆରି ଥିଲା। କୃଷ୍ଣାଂଶ ଆଦି ନାୟକମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଘେରି ରଖିଥିଲେ। ଦେବସିଂହ ତାମାଙ୍କ ଗୋଦିରେ ତାଙ୍କର ନିଜ ତୀର ଲଗାଇଲେ। ପଥର ଅଶ୍ୱର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସେ ଭ୍ରମିତ ହେଲେନି। ଯୁଦ୍ଧରେ ସମସ୍ତେ ଶନିଙ୍କ ତୀରରେ ଅଚେତନ ହେଇ ପଡ଼ିଲେ। ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମକରନ୍ଦ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅହଂକାରୀମାନେ ଥିଲେ, ସେମାନେ ବନ୍ଧି ଦେଲେ। ଶୂରବୀରମାନେ ହାରିଯିବାକୁ ଦେଖି ରୂପଣ ଭୟରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହେଲେ। ବ୍ରହ୍ମାନନ୍ଦ ଏହି ଖବର ଶୁଣି, ତାଙ୍କ ଏକ ଲକ୍ଷ ସେନା ସହିତ, ଶୁଦ୍ଧ ଚିଠି ଲେଖି ସେହି ରାଜାକୁ ଦେଲେ। ଚିଠିର ମାଧ୍ୟମରେ କହିଲେ—ତୁମର ଝିଅ ପୁଷ୍ପବତୀକୁ କୃଷ୍ଣାଂଶକୁ ଦେଅ। ଏହା ଶୁଣି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା ମୟୂରଧ୍ୱଜ ଏକ ଦିନ ଓ ଏକ ରାତି ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ କଲେ। ପରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବ୍ରହ୍ମାନନ୍ଦ ତୀର ଯୁଦ୍ଧ କଲେ। ସେହି ସମୟରେ ଜୟନ୍ତ, ସ୍ବର୍ଣ୍ଣବତୀଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଶକ୍ରଙ୍କ ଉତ୍ପନ୍ନ ଥିଲେ। ତାପରେ ସୂତ କହିଲେ—ରାଜା ପରିମଳ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ। ସେ ତାଙ୍କ ସହ ପୁଷ୍ପବତୀ, ଯିଏ ଗୀତ ଓ ନୃତ୍ୟରେ ପ୍ରବୀଣ, ସହିତ ଯାଇଥିଲେ। ଶୀତ ଋତୁରେ ନାୟକ ଗୁପ୍ତ ଖେଳରେ ଲିପ୍ତ ହେଲେ। ସେ ଲୋକ ଦୈନିକ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲିପ୍ତ ହେଲେନି, ସମସ୍ତ ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ପ୍ରବୀଣ ଥିଲେ। ତାପରେ, କୃଷ୍ଣାଂଶ ଅଂଶ କହିଲେ—“ତୁମେ ତୁମର ପୂର୍ବ ଜନ୍ମରେ କିଏ ଥିଲେ?” ପୁଷ୍ପବତୀ କହିଲେ—“ପ୍ରିୟ, ମୋ ପୂର୍ବ ଜନ୍ମରେ ମୁଁ ଚନ୍ଦ୍ରଦାସ ନାମକ ଏକ ରାଜା ଥିଲି। ପ୍ରତିଦିନ ମୁଁ ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାର ପୂଜା କରୁଥିଲି। ମୃତ୍ୟୁ ଦିନ ଆସିଲାବେଳେ, ମୋ ମନ ଶାଳଗ୍ରାମ ଉପରେ ଏକାଗ୍ର ଥିଲା। ବିଷ୍ଣୁ, ସମସ୍ତଙ୍କ ନାଥ ଓ କାଳର ମୂର୍ତ୍ତି, କଳିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉଦ୍ଧିପିତ ହେଲେ। ଯେତେବେଳେ ଧର୍ମର ଅବନତି ହୁଏ, ପ୍ରିୟ, ସତ୍ୟ ଯୁଗରେ ମନୋପାସନା ଦେବତାମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି। ଦ୍ୱାପର ଯୁଗରେ ଦେବତାମାନେ ଭିତ୍ତିରେ ପୂଜାରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି। ମୁଁ ସତ୍ୟ ଯୁଗରେ ହଂସ, ତ୍ରେତାରେ ଯଜ୍ଞପୁରୁଷ, କଳି ଆସିଲାବେଳେ ଦେବତାମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେବା ପାଇଁ ମୁଁ ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳା ହୁଅଁ। ପ୍ରିୟେ, ସମସ୍ତ ଋଷି, ଦେବ, ଓ ପିତୃମାନେ ଏହିପରି ଦ୍ବିଜାତି ଓ ତିନି ବର୍ଣ୍ଣର ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଚନ୍ଦନ ଓ ଅନ୍ୟ ଉପହାର ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ହେବା ଉଚିତ। ବିଦେଶୀମାନେ ମଧ୍ୟ ବିନମ୍ରତା ଓ ଭକ୍ତିରେ ଦେଖିଲେ ମହାପୁଣ୍ୟ ଲଭ କରନ୍ତି; ଦେଖିବା ମାତ୍ରରେ ତାଙ୍କର ଦୂଷ୍ୟତା ନାଶ ହୁଏ। ଏମିତି, ଦେବୀ, ଯୁଗର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆଚରଣ ନୀତି ତୁମକୁ କହିଦିଆଯାଇଛି। ପୁଷ୍ପବତୀ କହିଲେ—“ମୁଁ ଦେବତା ପାଖରେ ଗୀତ, ନୃତ୍ୟ, ବାଦ୍ୟ ରଖି ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଥିଲି। ଏହି ପୁଣ୍ୟର ଶକ୍ତିରେ ମୁଁ ସ୍ବର୍ଗ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲି।