ରତ୍ନଭାନୁ ରାଜାଙ୍କ ଦେହାନ୍ତ ପରେ, ମରୁଧନ୍ୱ ଭୂମିର ଶାସକ ହେଲେ। ସେ ଅଗ୍ନିଦେବଙ୍କୁ ବିଶେଷ କ୍ରିୟା, ଧ୍ୟାନ, ବ୍ରତ ଓ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ଉପାସନା କରିଥିଲେ। ଏହି ପରମ ଭକ୍ତି ଦେଖି ଭଗବାନ୍ ଖୁସି ହେଇ, ଅଗ୍ନିରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ଏକ ଉତ୍ତମ ଅଶ୍ୱ ଦାନ କଲେ। ଏମିତି ଚାରିଜଣ ଅଗ୍ନିଜନ୍ମା ଭୂମିରେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ। ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଅଷ୍ଟାଦଶ ବର୍ଷ ବୟସର ଥିଲେ, ଏବଂ ସେ ଅତି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ରୂପବତୀ କନ୍ୟା ମଧ୍ୟ ଅଷ୍ଟାଦଶ ବର୍ଷ ବୟସର ଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଶାର୍ଦୂଳ ବଂଶୀୟ ରାଜା ଏକ ସ୍ୱୟଂବର ଆୟୋଜନ କଲେ। ମାର୍ଗଶୀର୍ଷ ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ଅଷ୍ଟମୀ ଏବଂ ସୋମବାର ଦିନରେ ସେ ସ୍ୱୟଂବର ହେଲା। ସେଇ କନ୍ୟାଙ୍କ ମୁହଁ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଚମକ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଥିଲା। ସେ ନାୟକଙ୍କୁ ଦେଖି, ହାତୀ ମୁକୁତର ମଣି ପରି ଅଚେତନ ହେଇପଡ଼ିଲେ। ତାରକ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ରାଜାମାନେ ସମସ୍ତ ଶସ୍ତ୍ର ଓ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଥିଲେ। ପାଞ୍ଚଶତ ପ୍ରବଳ ରାଜାକୁ ଦେଖି, ତାରକ ଚାରିପଟେ ଥିବା ସେନା ଦଳକୁ ନଷ୍ଟ କଲେ। ରାଜାଙ୍କ ପ୍ରଥମ ପୁଅ ତଳୱାର ଉଠିଥିବା ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ରାଜାଙ୍କ ସେନା ପରାଜିତ ହେଲେ, କିନ୍ତୁ ପ୍ରବଳ ବଳଖାନୀ ଅବିଚଳିତ ରହିଲେ। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ରାଜା ଗଜସେନ ତାଙ୍କ ଝିଅକୁ ବିଦାୟ ହୋଇଯିବା ଦେଖି, ମାୟା ଦ୍ୱାରା ଜମ୍ବୁକ ବିଧ୍ୱଂସକ ମହାବୀରଙ୍କୁ ମୁହଁଲା କରିଦେଲେ। କ୍ରୋଧରେ, ସେ ତାଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ ଲୋହା ଶୃଙ୍ଖଳାରେ ବାନ୍ଧିଦେଲେ। ତାପରେ ସେଠାରେ ବସୁଥିବା କ୍ରୂର ଚଣ୍ଡାଳମାନେ ପାଇଁ ଡାକ ଦେଲେ। ସେମାନେ ବଳଖାନୀଙ୍କୁ ବାନ୍ଧି ନିର୍ମମ ଭାବେ ପିଟିଲେ। ଏହା ଦେଖି, ବଳଖାନୀ ଚଣ୍ଡାଳମାନେ ଉପରେ ପ୍ରହାର କଲେ। ପାଞ୍ଚଶତ କ୍ରୂର ଚଣ୍ଡାଳ ନିହତ ହେଉଥିବାରୁ ଅନ୍ୟମାନେ ଭୟରେ ପଳାଇଗଲେ। ରାଜା ଏହି ସମସ୍ୟାର କାରଣ ବୁଝି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବଳଖାନୀଙ୍କୁ ହସ୍ତପାଦ ବନ୍ଧିଦେଲେ। ଚଣ୍ଡାଳମାନେ ତୁମକୁ ବାନ୍ଧିଥିଲେ, ଏହି କଥା ଶୁଣି, ମୋ ଝିଅ ତୁମ ଘରକୁ ପହଞ୍ଚିଛି; ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ତୁମେ ପୁନଃ ଜୀବନ୍ତ ହେଲା। ଏହି ପ୍ରିୟ କଥା ଶୁଣି, ସେ ରାଜାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ ଓ ନିୟମାନୁସାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ। ପରେ ବିବାହ ନିମିତ୍ତେ ବେଦୀରେ ବେଦିକ କ୍ରିୟା କରାଯିଲା। ରାଜାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଅଗ୍ନିର ସେବକ ଗଜସେନ ଏହି ଘଟଣା ଲିଖିଲେ। ବଳଖାନଙ୍କ ବିବାହ ଏଠାରେ ତାଙ୍କ ସେନା ସହ ହେଲା। ଏହା ହେବା ସମୟରେ, ବଳଖାନ ରାତିରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ସେ ବିଷ ଖାଇଲେ, କିନ୍ତୁ ଶୁଭ ଆଶୀର୍ବାଦରେ ମୃତ୍ୟୁ ହେଲା ନାହିଁ; ପୁନି ସେ ଶୃଖଳାରେ ବାନ୍ଧି ଶଳାକାରେ ପିଟାଯିଲେ। ବିଷ ରକ୍ତ ଦ୍ୱାରା ଶରୀରରୁ ବାହାରିଗଲା। ଏ ରାଜା, କ’ଣ ଘଟିଗଲା ଯେ ତୁମ ସେନା ପିଟିବାରେ ଆନନ୍ଦ ପାଉଛି? ପ୍ରଥମେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ସହି, ପରେ ତାକୁ ଛାଡ଼ିଦିଅ। ଏହି କଥା ରାଜାଙ୍କୁ କହିବା ପରେ, ଗଜମୁକ୍ତ ଆସିଲେ। ରାଜା ତାଙ୍କ ପୁଅକୁ କହିଲେ—‘ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ନିଜ ଘରକୁ ଯାଅ।’ ଏହି ଭୟଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ପ୍ରବଳ ବଳଖାନ... ସେ ଚାରିପଟେ ପାଞ୍ଚଶତ ବୀରଙ୍କୁ ନେଇ ଘେରି ରହିଲେ। ଗଜସେନଙ୍କ ପ୍ରଥମ ପୁଅ, ସୂର୍ୟପ୍ରଭା ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ସେଠାକୁ ଆସିଲେ। ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ଏପରି ଅବସ୍ଥାରେ ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେବାକୁ ଦେଖି, ଗଜମୁକ୍ତ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିଷଣ୍ଣ ହେଲେ। କାନ୍ଦିକାନ୍ଦି ସେ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀକୁ ବାହାର କରି, ପଖା ଦେଇ ଶୁଶ୍ରୂଷା କଲେ। ଏହି ମଧ୍ୟରେ, ସାତ ଲକ୍ଷ ସେନା ସହ ନାୟକ ଆହ୍ଲାଦ ଆଗମନ କଲେ।