ଦକ୍ଷିଣ ଗ୍ରାମର ସେନା ପ୍ରମୁଖ ରଙ୍କଣ ଓ ବଙ୍କଣ, ଚାରି ଲକ୍ଷ ପଦାଟି ସେନା ସହିତ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ। ଦୁଇଟି ସେନା ମୁହାଁମୁହିଁ ହେବା ସହ ବିଗ୍ରହ ଆସନ୍ନ ହେଲା। ତୃତୀୟ ପହରରେ ଯୁଦ୍ଧ ଏତେ ଭୟାନକ ହେଲା ଯେ ସେନାଙ୍କର ରକ୍ତ ଦ୍ରୁତ ଭାବେ ଏକ ନଦୀ ପରି ବହିବାକୁ ଲାଗିଲା। ବଳଖାନୀ ନାମକ ଶୂରବୀର, ଅପାର ଶକ୍ତି ଓ ଶୌର୍ୟ ଧାରଣ କରି, ତାଳୱାର ନେଇ ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଏକ ଦେବତା, ହସ୍ତରେ ବଜ୍ର ଧରି, ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଚଳିତ ଏକ ରଥ ଉପରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ। ଆହ୍ଲାଦ ଗଦା ନେଇ ଶତ୍ରୁ ସେନା ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ; ତାଲନୋ ତାଳୱାର ନେଇ ମାହିଷ୍ମତୀକୁ ଯାଇ ଶତ୍ରୁ ହତ୍ୟା କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। ଏପରି ଭୟାନକ ଯୁଦ୍ଧ ଦେଖି ସେନାରେ ଭୟ ଚାପିଗଲା। ନିଜ ସେନା ଭାଙ୍ଗିଯିବାକୁ ଦେଖି, କାଳିୟା ବଳଖାନୀଙ୍କ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଘୋଡ଼ା ନିଜ ମାଲିକଙ୍କ ଦୁଃଖ ଅନୁଭବ କଲା। ଶୂରବୀର କାଳିୟା ପଡ଼ିଗଲେ, ଏବଂ ପଞ୍ଚଶବ୍ଦ ନାମକ ମହାଗଜ ତାଙ୍କ ସହ ଥିଲେ। ପାଞ୍ଚ ନାୟକ ଅଚେତନ ହେଉଥିବାବେଳେ, ଭୟଭୀତ ରୂପଣ ଦୃଢ଼ ଭୟରେ ଅସ୍ଥିର ହେଲେ। ଏହି ଦୁଃଖରେ ରାଣୀ ତଡ଼କେ ତାଳି ଚଢ଼ିଗଲେ। ତା ସମୟରେ ରାଣୀ ର ମୁଖରୁ ଶୁଣିଲେ: “ହେ ଗଜେଶ୍ୱର, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପ୍ରଦତ୍ତ ବଳଶାଳୀ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।” ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି ଦିବ୍ୟ ମାୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ ଗଜ ଉତ୍ସାହିତ ହେଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଗଜେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଏପରି ଉପସ୍ଥାନ ଦେଖି, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅଂଶ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କରାଳ ତାଙ୍କୁ ହାତ ଦେଇ ଉଠେଇଲେ, ବଳଖାନୀ ସହ ମୃଦୁ ହସି ରୂପଣଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ତା ଦେଲେ। ଏହିପରି, ଅଚେତନ ଶତ୍ରୁ କାଳିୟାଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ ଶୃଙ୍ଖଳାରେ ବାନ୍ଧିଦେଲେ। ସୂର୍ୟବର୍ମା ଜାଣିଲେ ଯେ ତାଙ୍କ ବାନ୍ଧବ କାଳିୟା ବନ୍ଧିତ ହୋଇଛନ୍ତି। ତାଙ୍କୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ଯୁଦ୍ଧ ମଦରେ ମତ୍ତ ନାୟକମାନେ ଚମତ୍କୃତ ହେଲେ। ତାଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର ନିଷ୍ପ୍ରଭ ହେବାରେ, ସେମାନେ ଅବାକ ହେଲେ। ତାଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ରରେ ମହାନ ନାୟକମାନେ ଆହତ, ବିଧ୍ୱଂସିତ ଓ ଭୟଭୀତ ହେଲେ। ଏପରିଭାବେ କିଛି ଦିନ ଧରି ମହାସଂଗ୍ରାମ ଚାଲିଲା; ଏହି ନାୟକଙ୍କ ମାୟାରେ ଅବାକ ହୋଇ ସେମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅଂଶରେ ଶରଣ ନେଲେ। କିନ୍ତୁ କୃଷ୍ଣ, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱକୁ ମୋହିତ କରୁଥିବା ଦେବୀଙ୍କୁ ଏପରି ଦେଖି, ମହାମାୟା ଦୁର୍ଗା, ଦୁଃଖ ନାଶିନୀ, ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ। ତାଙ୍କୁ ନିଦ୍ରାରେ ମୁହଁ ଦେଖି, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅଂଶ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଲେ। ତୁଣ୍ଡିଳ, ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ଓ ଭାଇ ପାଇଁ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ଶତ୍ରୁ ସେନା ମଧ୍ୟରେ ଅନେକ ଶୂରବୀରଙ୍କୁ ବଧ କଲେ। ମାହିଷ୍ମତୀର ନାୟକମାନେ ରାମ୍କଣ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ। ନିଜ ସେନା ପଳାଇଯିବାକୁ ଦେଖି, ତାଲନା ଲୋହ ମୁସଳ ନେଇ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ। ତାଳୱାର ଦ୍ୱାରା ବଙ୍କଣ ଓ ରାମ୍କଣ ଦୁହଁକୁ ବଧ କଲେ। ଶତ୍ରୁ କାଳିୟା ବନ୍ଧିତ ଓ ସୂର୍ୟବର୍ମା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ବନ୍ଧା ହେଲେ। ଏହିପରି, ଅନ୍ୟ ବାର୍ବର ରାଜାମାନେ ତାଙ୍କ ସେନା ସହିତ ବଧ ହେଲେ। ପ୍ରତିଦିନ ତାଲନା, ଅଦମ୍ୟ ସେନାପତି, ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ। ଶତ୍ରୁ ସେନା ଭୟଭୀତ ଓ ଶକ୍ତିହୀନ ହୋଇ ବଧ ହେଲେ; ରାଜାମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ। ଏହି ଦୁଃଖଦ ଖବର ଶୁଣି ଜମ୍ବୁକ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ। ମଧ୍ୟରାତ୍ରି ଆସିଲା, ତାଙ୍କ ଝିଅ ବିଜୟର ଆକାଂକ୍ଷା କଲେ। ସେ ନିଜ ପିତାଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ, ମାୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ ଥିବା ଏହି କନ୍ୟା ଚଲିଗଲେ। ତାଙ୍କ ଭାଇମାନେ ସେଠାକୁ ଗଲେ, ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଜାଗ୍ରତ କଲେ। ସେ ତାଳି ଚଢ଼ିଲେ, ତାଙ୍କ ସମ୍ପର୍କୀୟମାନେ ନିରାୟୁଧ ଓ ଅନାବୃତ ଥିଲେ। ପ୍ରଭାତରେ ସମସ୍ତେ ଉଠି ନିୟମିତ ସ୍ନାନ, ଧ୍ୟାନ ଓ ଅନ୍ୟ ଆଚାର କଲେ। ଏହିପରି, ମାୟା ଦ୍ୱାରା ଏକ ଦାନବୀ ସୃଷ୍ଟି କରି, ସେ ତାଙ୍କୁ ନେଇ ନିଜ ଘରକୁ ଚଲିଗଲେ। ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତର ଏକ ଘନ ଅରଣ୍ୟରେ, ଯେଉଁଠାରେ ବହୁ ପ୍ରାଣୀ ବିଚରଣ କରନ୍ତି, ଇଲାବିଳା ନାମକ ଯୋଗଶାଳି, ଇଚ୍ଛାଶକ୍ତିରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଦାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନିର୍ଭୟ ଭାବେ ବସିଥିଲେ।