ଏହି ବୃହତ୍ ବାତ୍ୟାୟନ ପୁରାଣର କଥାରେ, ରତ୍ନଭାନୁ ନାମକ ବୀର ବ୍ୟକ୍ତି ହାତୀ ସେନାର ନାୟକ ଥିଲେ। ସେ ହାତୀମାନଙ୍କର ଦେହର ଶୋଭା ଓ ପରିଚୟ ଚିହ୍ନ ଦେଖିବାର ଦାୟିତ୍ୱ ନେଇଥିଲେ। ରତ୍ନଭାନୁଙ୍କୁ ପ୍ରଦ୍ୟୋତ ଓ ବିଦ୍ୟୋତ ନାମକ ଦୁଇ ଶୂର ବ୍ୟକ୍ତି ସୁରକ୍ଷା ଦେଉଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଅହଂକାରରେ ଭରିଥିବା ରାଜାମାନେ ତାଙ୍କର ପଦାତି ସେନା ମଧ୍ୟରେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦଢ଼ି ଥିଲେ। ଯୁଦ୍ଧ ମାଇଦାନରେ ଘୋଡ଼ା ଘୋଡ଼ା ସହ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ, ହାତୀ ହାତୀ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରି ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଉଥିଲେ। ସମସ୍ତଙ୍କୁ ରାଜାମାନେ ସୁରକ୍ଷା ଦେଉଥିଲେ, ତେଣୁ ସେମାନେ ଭୟହୀନ ଭାବେ ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ। ଏପରି ଭାବେ ପାଞ୍ଚ ଦିନ ଧରି ଭୟାନକ ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା, ଯେଉଁଥିରେ ଅନେକ ବୀରଙ୍କର ବିନାଶ ହେଲା। ଏଠାରେ ପୃଥିବୀନାଥଙ୍କର ପାଞ୍ଚ ଲକ୍ଷ ପଦାତି ସେନା ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ। କାନ୍ୟକୁବ୍ଜର ରାଜାଙ୍କର ନଉ ହଜାର ହାତୀ ଯୁଦ୍ଧ ମାଇଦାନରେ ନଷ୍ଟ ହେଲେ। ଏଠାରେ ଏକ ଲକ୍ଷ ଘୋଡ଼ା ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରି ଦେବତାମାନଙ୍କର ନଗରକୁ ଚାଲିଗଲେ। ଏହି ଭୟାନକ ଯୁଦ୍ଧ ଦେଖି ଏକ ଭକ୍ତ ମନୁଷ୍ୟ ମନରେ ଦୁଃଖିତ ହେଇ ଦେବ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ। ଏହାପରେ ରାଜା ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ସଂଯୋଗିନୀଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଗଲେ। ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖି ସଂଯୋଗିନୀ ସହସା ଅଚେତନ ହୋଇ ପଡ଼ିଲେ। ଏହାପରେ ରାଜା ସମଗ୍ର ସେନା ସହିତ ଦ୍ୱାର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗଲେ, କିନ୍ତୁ ତାହାଁଠାରେ ପାଳଙ୍କି ନଥିବା ଦେଖି ସେମାନେ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଅନ୍ୟଏଠାକୁ ଚାଲିଗଲେ। ସେ ତାଙ୍କ ସେନାର ଅର୍ଦ୍ଧାଂଶକୁ ରଖି ନିଜେ ଘରକୁ ଗଲେ। ସେମାନେ ସୂକର କ୍ଷେତ୍ରକୁ ପହଞ୍ଚି, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ। ନିଜ ନିଜ ସେନା ସହିତ ଏକ ମହା ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ଏହା ଏତେ ଭୟାନକ ଓ କମ୍ପନ ସୃଷ୍ଟିକର ବିଶାଳ ଯୁଦ୍ଧ ଥିଲା ଯେ, ଅନ୍ୟମାନେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ରାତି ଅନ୍ଧାର ଦେଖି, ପ୍ରଦ୍ୟୋତଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ନାୟକମାନେ ଦ୍ୱାର ପରିସରକୁ ଆସିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଧୁନ୍ଧୁକର ନାମକ ବୀର ପ୍ରଦ୍ୟୋତଙ୍କୁ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ହୃଦୟରେ ଘାତ କଲେ। ଭାଇଙ୍କୁ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିବା ଦେଖି ବଳଶାଳୀ ବିଦ୍ୟୋତ ତିନିଟି ବଣ୍ଟି ଘାତରେ ଭୂମିରେ ଅଚେତନ ହୋଇ ପଡ଼ିଲେ। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି କୃଷ୍ଣ କୁମାର ଏକ ହାତୀରେ ଚଢ଼ି ଦ୍ରୁତ ଆଗେଇ ଆସିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ ବାଣ ଘାତରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରି ସ୍ୱର୍ଗପୁରୀକୁ ଚାଲିଗଲେ। ରତ୍ନଭାନୁ, ଏକ ମହାବୀର, ତାଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ। ଲକ୍ଷଣ ତାଙ୍କ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ସହ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ କଲେ। ରୁଦ୍ରାସ୍ତ୍ର ବ୍ୟବହାର କରି ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଲକ୍ଷଣଙ୍କୁ ମାୟାମୟ କରିଦେଲେ। ସେମାନେ ଏକଠି ହୋଇ ଧୁନ୍ଧୁକର ଓ ବୈଷ୍ଣବମାନଙ୍କୁ ପରାଜିତ କଲେ। ଏହି ଦୁଇ ଶୂର, ଶକ୍ତିରେ ସମାନ ଥିଲେ, ହାତୀ ପিঠିରେ ଦଢ଼ି ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ। ସେମାନେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରରେ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ, ଏବଂ ସେମାନେ ବଜୟ ହେବା ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ ଥିଲେ। ଯେତେବେଳେ ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୀର ବିଧ୍ୱଂସ ହେଲେ, କାନ୍ୟକୁବ୍ଜର ଲୋକମାନେ ଭୟଭୀତ ହୋଇପଡ଼ିଲେ। ତେଣୁ ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧ ତ୍ୟାଗ କରି, ରାଜାଙ୍କ ଦୁଃଖରେ ଭକ୍ତି ଦେଖାଇ ଘରକୁ ଚାଲିଗଲେ। ରାଜାଙ୍କୁ ଭୟ କରି, ପ୍ରତ୍ୟେକ ନିଜ ନିଜ ଗୃହକୁ ଫେରିଗଲେ। କିନ୍ତୁ ରାଜା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ସାତ ଲକ୍ଷ ସେନା ସହିତ, ଆଗେଇ ରହିଲେ। ଏହିଭଳି ଭାବେ ଭୀଷ୍ମ, ପରିମଳ ଓ ଲକ୍ଷଣ ନିଜ ପିତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଗଲେ। ପୃଥିବୀର ରାଜାଙ୍କ ବିଜୟ ଓ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜୟଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ କୀର୍ତି ଚାରିଦିଗରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା। ଜୟଚନ୍ଦ୍ର କାନ୍ୟକୁବ୍ଜ ଓ ଦିଲ୍ଲୀର ପୃଥିବୀପତି ଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଭୀଷ୍ମ ଗଙ୍ଗା ତଟରେ ସିଂହ ସଦୃଶ ଦଢ଼ି ଥିଲେ, ସେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଉପାସକ ଥିଲେ। ମାସ ଶେଷରେ, ଧନ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଭକ୍ତିକୁ ଚିହ୍ନିଲେ।