ଏକ ଦିନ, ହରି ଗୋପାଳ ଓ ଗୋପିମାନେ ସହିତ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ବୃନ୍ଦାବନକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ବର୍ଷା ଋତୁର ଶେଷ ହେବା ପରେ, ହରି ସ୍ୱୟଂ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଜ୍ଞାନ ଦାନ କଲେ। ଏହି ଜ୍ଞାନ ଶୁକଦେବ ଜ୍ଞାନୀ ବିଷ୍ଣୁରାତଙ୍କୁ ବର୍ଣ୍ନନା କରିଥିଲେ। ଏହି କଥାର ଶେଷରେ, ଜନାର୍ଦନ ବିଷ୍ଣୁ ଦେବ ପ୍ରକଟ ହେଲେ। ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, କହାଯାଇଲା – “ତୁମେ ଦେବ, ପଶୁ, ଏବଂ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ସମେତ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱକୁ ବ୍ୟାପି ରହିଛ। କଳି ଯୁଗରେ ତୁମର ନାମରେ ଯେଉଁମାନେ ନରକ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଅନ୍ତି; ଯଦି ବର ଦେଇଛ, ତାହାର ମହିମା କହ।" ବୁଦ୍ଧ ଶାସନ ଆସିବାବେଳେ, ଯେଉଁଠାରେ ମିଥ୍ୟା ଏବଂ ଧୌର୍ୟ ରେ ବିଶ୍ୱ ଗଠିତ ହୁଏ, ସେଠାରେ ଏକାଗ୍ର ଚିତ୍ତ, ତ୍ରୁତି, ଚେତନା ଓ ଆନନ୍ଦର ମୂର୍ତ୍ତି, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଏହି ସଂସାରର ନାଥ, ତୁମେ ବିଜୟୀ ହୁଅ। ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଦେବୀ ଶିବା ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ – “ତୁମର ପରମ ଦେବତା କିଏ?” ଏହି ଉତ୍ତରରେ, କହାଯାଇଲା – “ଏଠି ଭୂମିର ପବିତ୍ରତା ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛି।” ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଦେବୀ ଶିବା ଗୁପ୍ତ ସମୟରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଚଣ୍ଡୀଶ, ଗଣେଶ, ନନ୍ଦୀ ଓ ଗୁହା ମଧ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ଦେବୀଙ୍କୁ କହାଯାଇଲା – “ମୋ ମନରେ ଥିବା ରମ୍ୟ କଥା ଶୁଣ।” ଏଠାରେ ଅଷ୍ଟମ ଦିନ ପରେ, ନୟନ ଖୋଲି ଦେଖିଲେ ଶିବା ନିଦ୍ରାରେ ପ୍ରବେଶ କରିଛନ୍ତି। “ତୁମେ କେତେ ଶ୍ଲୋକ ଶୁଣିଛ?” – ଏହି ପ୍ରଶ୍ନରେ ଜଗଦମ୍ବିକା ଉତ୍ତର ଦେଲେ। ଗୁହାରେ ବସିଥିବା ଶୁକପକ୍ଷୀ ଏହି କଥା ଶୁଣି ଦୀର୍ଘାୟୁ ଲାଭ କଲା। ଶିବଙ୍କ ନିବାସରେ ରହି, ମୋ ଧ୍ୟାନରେ ବିଲୀନ ହେଲା। ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭାଗବତର ମହିମା ଓ ଦୁର୍ଲଭତା ଜଣାଗଲା। ନର୍ମଦା ତୀରକୁ ପହଞ୍ଚି, ଶୁଭ କଥା ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବାକୁ କହାଯାଇଲା। ଏହି କଥା ଏକ ଯୋଗ୍ୟ, ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତ ବୁଦ୍ଧିମାନକୁ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ। ଏଭଳି କଥା କହି, ବୋପଦେବ ଦେବତା ଶାନ୍ତ ମନରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ। ଏହିପରି ଭାବେ କଳି ଯୁଗର ଇତିହାସର ଚତୁର୍ୟୁଗ-ଖଣ୍ଡ-ଅପରପର୍ୟାୟ ଅଂଶର ଏହି ପ୍ରତିସର୍ଗ ପର୍ବର ଏକତ୍ରିଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା। ଏହାପରେ, ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିଲା – “ସମସ୍ତ ବେଦର ବିଶାଳତା ଦେଖି, ଆମେ ସେମାନେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁ। କେଉଁ ସ୍ତୋତ୍ର ପାଠ କରିବା ଦ୍ୱାରା ବେଦ ପାଠର ଫଳ ମିଳିପାରିବ?” ଏଠାରେ, ବ୍ୟାଧକର୍ମ ନାମକ ଜଣେ ଜନ୍ମିଲେ, ଶୂଦ୍ର ପିତା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ମାତା ଠାରୁ। ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣୀଙ୍କ ନାମ କାମିନୀ ଥିଲା, ତିନି ଥର ପାଠ କରୁଥିବା ଦ୍ୱିଜଙ୍କ ପତ୍ନୀ। ଦ୍ୱିଜ ଜଣେ ଜୀବିକା ଅନ୍ୱେଷଣ କରି, ଏକବାର ସପ୍ତଶତୀ ପାଠ କରିବାକୁ ଗଲେ। ଏଠାରେ ଏକ ମାସ କଟିଗଲା, ସେ ଘରକୁ ଫେରିଲେ ନାହିଁ। କାମିନୀ, ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନିଷାଦକୁ ଦେଖି, ଲକୁଡ଼ା ଉଠାଇ ଜୀବିକା କମାଇଥିଲେ। ଏହି ନିଷାଦଙ୍କ ତୀରୁ ଗର୍ଭଧାରଣ କଲେ। ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ ପରେ, ସେ ଅଧମ, ବେଦ ଜ୍ଞାନ ହୀନ ହେଲେ। ଦ୍ୱିଜ ଜଣେ ମା ଓ ପୁଅକୁ ଦ୍ୱିଜତ୍ୱରୁ ବିଚ୍ୟୁତ କରି ଘରରୁ ତାଳିଦେଲେ। ସେ ଦିନ ଦିନ ଚଣ୍ଡିକା ଷ୍ଟୋତ୍ର ପାଠ କରି, ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତରେ ବସିଥିଲେ। ଦୁଇଜଣ ନିଷାଦର ଘରେ ଅନନ୍ଦରେ ରହିଲେ, ଜଙ୍ଗଲକୁ ଗଲେ। ଶିକାର କାମରେ ଲିପ୍ତ ହୋଇ, ଚୋରି କରି, ମା ପିତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଥିଲେ। ଚୋରିରେ ଆସକ୍ତ, ଅଧମ ଜଣେ ଜଣେ ଜଣେ ନାରୀ ପାଇଁ ଗହଣା ଆଣିଥିଲେ। ଏକବାର, ଦ୍ୱିଜଙ୍କ ଜମାପରି ଚୋରି କଲେ। ପବିତ୍ର ଷ୍ଟୋତ୍ର ପାଠର ଶକ୍ତିରେ, ତାଙ୍କର ମନ ଧର୍ମରେ ଲାଗିଗଲା। ଏଠାରେ, ସେ ଶିଷ୍ୟ ହୋଇ, ମୈଷ ଶବ୍ଦ ଚାନ୍ଟ କଲେ। ଶବ୍ଦମାଳା ପାଠ କରି, ଆଦିଙ୍କ କଥା ଚାନ୍ଟ କଲେ। ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆନନ୍ଦରେ, ସେ ଅନ୍ନପୂର୍ଣ୍ଣା ଦେବୀଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ।