ନନ୍ଦୀ ଦେବଙ୍କୁ, ଯିଏ ଜ୍ଞାନ ଓ ଭୟରୁ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାନ୍ତି, ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ପ୍ରଣାମ କରାଗଲା। ଭର୍ଗ, ଯିଏ ପାପକୁ ନଶ୍ୱନ କରନ୍ତି, ଏବଂ ଅନନ୍ତ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେ। ମହାଦେବ, ଯଦି ଆପଣ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି, ତେବେ ମୂଳ ଜ୍ଞାନର ଦାତା ହୁଅନ୍ତୁ। 'ଅ', 'ଇ', 'ଉ' ଆଦି ଶୁଭ ଅକ୍ଷରଗୁଡ଼ିକ ସମସ୍ତ ରଙ୍ଗର ଅଟୁଟ ରୂପ ଅଟୁଟ ଅଛି। ଏହି ଜ୍ଞାନର ହ୍ରଦୟରେ, ସତ୍ୟର ଜଳରେ, ଯାହା ରାଗ ଓ ଦ୍ୱେଷର ଦାଗକୁ ଦୂର କରେ, ମନ ନିଜେ ଏକ ମହାପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ର, ଯାହା ବ୍ରହ୍ମ ଦର୍ଶନ ଦେଇଥାଏ। ଏହିପରି କଥା କହି, ରୁଦ୍ର ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ, ଏବଂ ପାଣିନି ନିଜ ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ। ସେ ଲିଙ୍ଗସୂତ୍ର ରଚନା କରି, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମୋକ୍ଷ ଲାଭ କଲେ। ସେଠାରୁ ଗଙ୍ଗା ନିଜେ, ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ଜଳର ରୂପେ, ମଙ୍ଗଳମୟ ଭାବରେ ବିକାଶିତ ହେଲେ। ତାପରେ ସେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଭକ୍ତ ହେଲେ, ବେଦ ଓ ତାହାର ଶାଖାରେ ପାରଙ୍ଗତ ହେଲେ। ସେ ସୁନ୍ଦର ବୃନ୍ଦାବନକୁ ଗଲେ, ଗୋପ ଓ ଗୋପୀମାନେ ତାଙ୍କ ସହିତ ଥିଲେ। ବର୍ଷାର ଶେଷରେ, ହରି ନିଜେ ଅପୂର୍ବ ଜ୍ଞାନ ଦାନ କଲେ। ଏହି ଜ୍ଞାନ ଶୁକଦେବ ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବିଷ୍ଣୁରାତଙ୍କୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଥିଲେ। କଥାର ଶେଷରେ, ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ଜନାର୍ଦନ ଦର୍ଶନ ଦେଲେ। ତୁମେ ଏହି ବିଶ୍ୱକୁ—ଦେବତା, ପଶୁ, ମଣିଷ ସମେତ—ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବ୍ୟାପି ରହିଛ। ତୁମ ନାମରେ ଯେଉଁମାନେ କଳିଯୁଗରେ ନରକ ରଚନା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପୂର୍ଣ୍ଣତା ପାଆନ୍ତି; ଯଦି ତୁମେ ଦୟା କରିଛ, ତେବେ ତାହାର ମହତ୍ତ୍ୱ କୁହ। ଯେତେବେଳେ ବିଶ୍ୱ ବୌଦ୍ଧ ଶାସନ ତଳେ ଯିବ, କୃତ୍ରିମତା ଓ ଅଭିନୟରେ ଗଢ଼ି ଉଠିବ, ସେତେବେଳେ ଜଗତ୍ସ୍ୱାମୀ, ସତ୍ୟ-ଚିତ୍-ଆନନ୍ଦ ରୂପୀ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ତୁମକୁ ବିଜୟ ହେଉ। ଏହି ଶୁଣି, ଶିବା ପଚାରିଲେ: "ତୁମର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଦେବତା କିଏ?" ଏହିପରି କଥାରେ, ପୃଥିବୀର ପବିତ୍ରତା ଏଠାରେ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛି। ଏହି ଶୁଣି, ଦେବୀ ଶିବା ଗୁପ୍ତ ସମୟକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଚଣ୍ଡୀଶ, ଗଣେଶ, ନନ୍ଦୀ, ଓ ଗୁହ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ। "ଦେବୀ, ମୋ ମନରେ ଥିବା ସୁନ୍ଦର କଥା ଶୁଣ," କୁହାଗଲା। ଆଠ ଦିନ ପରେ, ତାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ଖୋଲି, ଶିବାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯିଏ ନିଦ୍ରାରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ। "ତୁମେ କେତେ ଶ୍ଲୋକ ଶୁଣିଛ?" ଏହିପରି ପଚାରିଲେ ଜଗଦମ୍ବିକା। ଗୁହାରେ ବସୁଥିବା ପରା, ଶୁଣି ଦୀର୍ଘାୟୁ ପାଇଲା। ସେ ଶିବଙ୍କ ଧାମରେ ରହି, ମୋର ଧ୍ୟାନରେ ଲୀନ ହେଲା। ସେ ଭାଗବତର ମହିମା ଓ ତାହାର ଦୁର୍ଲଭତା ଅନୁଭବ କଲା। ନର୍ମଦା ତଟକୁ ପହଞ୍ଚି, ସୁଭ କଥା କହିବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ ହେଲେ। ଏହି କଥା ଏକ ଯୋଗ୍ୟ, ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତ ବୁଦ୍ଧିମାନଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ। ଏପରି କହି, ଦେବତା ବୋପଦେବ ଶାନ୍ତ ମନେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ। ଏପରି ଭାବେ କଳିଯୁଗ ଇତିହାସର ଏଇ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ସଂଗ୍ରହର ଚତୁର୍ଯୁଗଖଣ୍ଡ-ଅପରପର୍ଯ୍ୟାୟ ଅଂଶରେ, ପ୍ରତିସର୍ଗ ପର୍ବର ଏଇ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା। ସମସ୍ତ ବେଦ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତୃତ ଥିବାରୁ, ଆମେ ତାହା ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁ। କେଉଁ ଷ୍ଟୋତ୍ର ଦ୍ୱାରା ବେଦ ପାଠର ଫଳ ମିଳେ? ବ୍ୟାଧକର୍ମ ନାମକ ଏକ ବ୍ୟକ୍ତି, ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସ୍ତ୍ରୀରୁ ଏକ ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ତିନିଥର ପଠନ କରୁଥିବା ଦ୍ୱିଜର ଭାର୍ଯ୍ୟା କାମିନୀ ନାମରେ ଥିଲେ। ସେ ଦ୍ୱିଜ, ଜୀବିକା ନିମିତ୍ତେ, ଏକଥର ସପ୍ତଶତୀ ପଠନ କରିବାକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ ଏକ ମାସ କଟିଗଲା; ସମୟ ଚାଲିଗଲା, ସେ ନିଜ ଘରକୁ ଫେରିଲେ ନାହିଁ। ସେଠାରେ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନିଷାଦକୁ, କାଠ ବୋହି ଜୀବିକା ଚଳାଉଥିବା ଦେଖିଲେ। ତାପରେ ସେ ଶିକାରୀଙ୍କ ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ଗର୍ଭବତୀ ହେଲେ। ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ ପରେ, ସେ ଅଧମ, ବେଦ ଜ୍ଞାନ ଶୂନ୍ୟ, ଏହି ଜଗତରେ ଆସିଲେ।