ଏହିପରି ଏକ ଦିନ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷିମାନେ ସନ୍ଧ୍ୟା ବେଳା ଆସିଗଲା ବୋଲି ଜାଣିବା ପରେ, କେଦାର ପୋଖରୀରେ ସ୍ନାନ କରି, ମନରେ ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଥିଲେ। ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଦୀର୍ଘ ଏକ ବର୍ଷ ଧରି ଧ୍ୟାନରେ ଲିନ ହୋଇ ବସିଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ରାଜା ବିକ୍ରମାଦିତ୍ୟ ରାଜ୍ୟ କରୁଥିଲେ। ଏହିପରି ଏକ ବର୍ଷ ରହିବା ପରେ, ଋଷିମାନେ ସୂତଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ ଏବଂ କହିଲେ, “ଆପଣଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଅନୁସାରେ ରାଜାଙ୍କ ପାଇଁ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରିବା ଦୟା କରନ୍ତୁ।” ସୂତ ଏହିପ୍ରସ୍ତାବକୁ ମନେ ରଖି, ଋଷିମାନଙ୍କ ସହିତ ପ୍ରଥମେ କପିଳଙ୍କ ସ୍ଥାନକୁ, ତାପରେ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ସେତୁବନ୍ଧ ଯାଇଥିଲେ। ଅଶ୍ୱଟି ତେଜରେ ଶୀଘ୍ର ଗତି କରି କ୍ଷିପ୍ରା ନଦୀ ପ୍ରାପ୍ତ କଲା। ରାଜାଙ୍କ ଯଜ୍ଞରେ, ସମସ୍ତ ଦେବତା ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ସହିତ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ। ଯଜ୍ଞ ଶେଷ ହେବା ପରେ, ରାଜା ବିଭିନ୍ନ ଦାନ ଦେଇ, ବୈତାଳଙ୍କ ସହିତ ବିଦାୟ ନେଲେ। ହେ ରାଜା, ତୁମେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ଦୁଷ୍ଟ କଳି ଯୁଗ ଆସିଲା ପରେ, ଚନ୍ଦ୍ରମା ଅମୃତ ଜଳ ଦେଇ ପୁନଃ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ। ରାଜାଙ୍କୁ ଅମୃତ ଦେଇ ଇନ୍ଦ୍ର ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ କଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଜୟନ୍ତ ନାମକ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥିଲେ, ଯିଁ ସମ୍ମାନିତ ଥିଲେ। ଜୟନ୍ତ, ଭର୍ତୃହରିଙ୍କର ପ୍ରଶଂସା କରି, ତାଙ୍କୁ ଏକ ଲକ୍ଷ ସୁନା ଦେଇ ବର୍ଣ୍ଣନା କଲେ। ବିକ୍ରମାଦିତ୍ୟ ଏକାକି ନିଜ ରାଜ୍ୟକୁ କଷ୍ଟ ବିନା ଧାରଣ କରିଥିଲେ। ଶୌନକ ଓ ଅନ୍ୟ ଋଷିମାନେ ରାଜାଙ୍କ ସ୍ୱର୍ଗ ଲାଭକୁ ଜାଣି, ସୂତଙ୍କୁ ପୁନଃ ପୁରାଣ ଶ୍ରବଣ କରିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ। ସୂତ ପୁରାଣ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ, ଋଷିମାନେ ଶୁଣି ସନ୍ତୋଷ ହୋଇ ନିଜ ନିଜ ଆଶ୍ରମକୁ ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ କଲେ। ଏହିପରି ଦିଅଯ୍ୟ କଳି ଯୁଗର ଇତିହାସର ଅଂଶ, ଚାରି ଯୁଗର ଚକ୍ର, ଭବିଷ୍ୟ ମହାପୁରାଣର ପ୍ରତିସର୍ଗ ପର୍ବର ଏହି ତେଉଁତି ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା। ଏହା ପରେ, ଋଷିମାନେ ଆଦରସହିତ ପୁରାଣ ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁଥିବା ସୂତଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: “ହେ ପୂଜ୍ୟ, ଚାରି ଯୁଗର ଲୋକମାନଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ କିଛି କହନ୍ତୁ। ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଚେଷ୍ଟା ବିନା ମଙ୍ଗଳ ଲାଭ କରନ୍ତୁ। ବିଶ୍ୱର ରକ୍ଷା ପାଇଁ, ଶତ୍ୟନାରାୟଣ ଦେବଙ୍କୁ ମୁଁ ସେବା କରେ, ଶତ୍ରୁ ଧୂମ୍ରକେତୁଙ୍କୁ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ। ମୁଁ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କୁ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ସୀତା, ଏବଂ ମଧୁମକ୍ଷିକା ପ୍ରମେୟ ମୁଖ ଅନ୍ତର୍ଗତ ସୀତା, ପୌଲସ୍ତ୍ୟ ନାଶକ ଦୟାମୟ ଦେବଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରେ। କଳି ଯୁଗର ଅପବିତ୍ରତା ନାଶକ, ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିବାରେ ପ୍ରକାଶମାନ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ମାଧ୍ୟମରେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଏକ ଦିନ, ଯୋଗୀ ନାରଦ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ କୃପା ଦେବାକୁ ଚାହିଁ, ଦେଖିଲେ ସମସ୍ତ ଲୋକ ବିଭିନ୍ନ ଦୁଃଖରେ ବିପର୍ଯ୍ୟସ୍ତ। କେମିତି ଏହି ଦୁଃଖର ନିଶ୍ଚିତ ନାଶ ହେବ? ସେଠାରେ, ଚାରି ଭୁଜା, ଧଳାବର୍ଣ୍ଣ, ଶାନ୍ତ ମୁଖ, ସନକ ଓ ଅନ୍ୟ ମୁନିମାନେ ପ୍ରଶଂସା କରୁଥିବା ନାରାୟଣ ଦେବ ପ୍ରକଟ ହେଲେ। ଆଦି, ମଧ୍ୟ, ଶେଷ ନଥିବା, ଗୁଣହୀନ, ମହାତ୍ମା, ସମସ୍ତ ଜଗତର ମୂଳ, ଲୋକମାନଙ୍କ ଉପକାରୀ ଦେବଙ୍କୁ ନାରଦ ପ୍ରଶଂସା କଲେ। ସୂତ କହିଲେ: ଏହି ପ୍ରଶଂସା ଶୁଣି, ବିଷ୍ଣୁ ନାରଦଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ: “ହେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, କିଛି ପ୍ରଶ୍ନ କର, ମୁଁ ସବୁ କଥା କହିବି।” ନାରଦଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ତାଙ୍କୁ ‘ଉତ୍ତମ, ଉତ୍ତମ’ ବୋଲି ସମ୍ମାନ କଲେ। କୃତ ଓ ତ୍ରେତା ଯୁଗରେ ବିଷ୍ଣୁ; ଦ୍ୱାପରରେ ବିଭିନ୍ନ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିଲେ। ଧର୍ମ ଚାରି ଚକ୍ରରେ ଦୃଢ଼, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ସତ୍ୟ ଭିତି। ତେଣୁ, ସତ୍ୟନାରାୟଣ ବ୍ରତ ସର୍ବୋତ୍ତମ ବ୍ରତ ଭାବରେ ଚିହ୍ନିତ। ଏହି ବ୍ରତର ଫଳ କ’ଣ? ପୂଜା ପ୍ରକ୍ରିୟା କ’ଣ? — ଏହିପରି ପ୍ରଶ୍ନ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା।